Trồng sen lấy hạt: Cô gái trẻ khởi nghiệp từ đầm sen quê nhà, xây dựng thương hiệu nông sản sạch

Trồng sen lấy hạt từ quyết tâm nâng giá trị loài cây gắn với làng quê

Trồng sen lấy hạt là con đường khởi nghiệp mà chị Lê Thị Thanh Trúc (31 tuổi), ngụ tại tỉnh Đồng Tháp, lựa chọn sau gần 8 năm làm nhân viên kinh doanh cho một doanh nghiệp thực phẩm tại TP. Hồ Chí Minh. Những chuyến trở về quê giúp chị nhận ra hàng chục hecta đầm sen của địa phương vẫn chủ yếu khai thác hoa hoặc bán hạt tươi, trong khi giá trị gia tăng chưa cao và đầu ra phụ thuộc nhiều vào thương lái.

Sinh ra trong gia đình nhiều đời gắn bó với cây sen, Thanh Trúc hiểu rõ đặc tính của loại cây này. Theo chị, sen gần như không có bộ phận nào bị bỏ phí. Hoa, lá, ngó, củ, tim và hạt đều có thể trở thành nguyên liệu cho nhiều sản phẩm khác nhau. Tuy nhiên, nhiều hộ dân vẫn chưa tận dụng hết tiềm năng ấy.

"Tôi luôn nghĩ nếu biết đầu tư vào chế biến và xây dựng thương hiệu, hạt sen hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm mang lại giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều", Thanh Trúc chia sẻ.

Năm 2023, chị quyết định nghỉ việc, trở về quê thuê thêm diện tích mặt nước để phát triển vùng nguyên liệu chuyên canh sen lấy hạt. Thay vì sản xuất theo tập quán cũ, chị áp dụng quy trình canh tác đồng bộ từ khâu chọn giống, cải tạo đất đến quản lý nguồn nước nhằm nâng cao năng suất và chất lượng hạt.

Những ngày đầu không ít khó khăn. Sen chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết, sâu bệnh và mực nước. Có vụ mưa lớn kéo dài khiến nhiều diện tích bị ngập sâu, sản lượng giảm đáng kể. Thị trường tiêu thụ cũng chưa ổn định do thương hiệu còn mới.

Không nản lòng, Thanh Trúc chủ động tham gia các khóa đào tạo về nông nghiệp sạch, học hỏi kinh nghiệm từ nhiều vùng trồng sen lớn và đầu tư hệ thống tưới tiêu, kiểm soát nguồn nước để giảm rủi ro.

Bên cạnh đó, chị liên kết với các hộ dân xung quanh, hướng dẫn quy trình sản xuất thống nhất để từng bước xây dựng vùng nguyên liệu đạt chất lượng đồng đều.

Trồng sen lấy hạt theo chuỗi giá trị để mở rộng thị trường

Trồng sen lấy hạt không chỉ dừng lại ở việc bán hạt tươi. Ngay từ đầu, Thanh Trúc xác định phải phát triển theo chuỗi giá trị để tăng hiệu quả kinh tế và giảm phụ thuộc vào biến động của thị trường.

Sau khi thu hoạch, hạt sen được phân loại, sơ chế và đưa vào hệ thống sấy nhiệt độ thấp nhằm giữ hương vị tự nhiên cũng như kéo dài thời gian bảo quản. Ngoài hạt sen tươi, cơ sở còn phát triển nhiều dòng sản phẩm như hạt sen sấy, hạt sen tách tâm, bột hạt sen, trà tim sen và các loại thực phẩm dinh dưỡng từ sen.

Đặc biệt, chị kết hợp với chuyên gia dinh dưỡng để nghiên cứu các sản phẩm phục vụ người ăn kiêng, trẻ nhỏ và người cao tuổi. Nhờ đa dạng hóa sản phẩm, doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào một kênh tiêu thụ duy nhất.

Để xây dựng niềm tin với khách hàng, Thanh Trúc đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Mỗi lô sản phẩm đều có thông tin về vùng trồng, ngày thu hoạch và quy trình chế biến.

Song song với đó, chị phát triển website bán hàng, mở gian hàng trên các sàn thương mại điện tử và tận dụng mạng xã hội để giới thiệu hành trình từ đầm sen đến sản phẩm hoàn thiện.

Những video ghi lại cảnh bình minh trên đầm sen, người nông dân thu hoạch hạt, tách hạt bằng tay hay quy trình chế biến sạch đã giúp thương hiệu tiếp cận đông đảo người tiêu dùng.

Sau hơn ba năm hoạt động, vùng nguyên liệu của Thanh Trúc đã mở rộng lên gần 30 ha, liên kết với nhiều hộ dân trong khu vực. Doanh nghiệp tạo việc làm thường xuyên cho hơn 25 lao động địa phương, từ khâu chăm sóc, thu hoạch đến chế biến và đóng gói.

Không chỉ tập trung sản xuất, chị còn phát triển mô hình du lịch trải nghiệm theo mùa. Vào thời điểm sen nở rộ, du khách có thể tham quan đầm sen, tự tay thu hoạch hạt, thưởng thức các món ăn từ sen và tìm hiểu quy trình chế biến sản phẩm.

Theo Thanh Trúc, đây là cách giúp gia tăng giá trị nông sản đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương.

"Hạt sen không chỉ là một nông sản. Đó còn là câu chuyện về văn hóa, về vùng đất và những người nông dân gắn bó với cây sen qua nhiều thế hệ. Khi kể được câu chuyện ấy, sản phẩm sẽ có sức sống lâu dài hơn", chị nói.

Trong thời gian tới, chị dự định đầu tư thêm dây chuyền chế biến sâu để phát triển sữa hạt sen, bánh dinh dưỡng và các dòng thực phẩm tiện lợi từ sen. Đồng thời, doanh nghiệp sẽ mở rộng vùng nguyên liệu theo hướng canh tác bền vững, giảm phát thải và thân thiện với môi trường.

Bên cạnh đó, Thanh Trúc kỳ vọng đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị lớn, mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp xuất khẩu và từng bước đưa hạt sen Việt Nam đến nhiều thị trường quốc tế.

Hành trình của Lê Thị Thanh Trúc cho thấy, khởi nghiệp từ nông nghiệp không chỉ là gieo trồng và thu hoạch mà còn là quá trình tạo dựng giá trị mới cho sản phẩm. Từ những đầm sen quen thuộc của quê hương, cô gái trẻ đã xây dựng một mô hình sản xuất hiện đại, kết nối nông dân, phát triển sản phẩm chế biến và góp phần nâng tầm hạt sen Việt trên thị trường. Đó cũng là minh chứng rằng khi kết hợp tư duy kinh doanh với lợi thế bản địa, nông nghiệp hoàn toàn có thể trở thành lĩnh vực khởi nghiệp giàu tiềm năng.