Làm mỹ phẩm từ nguyên liệu bỏ đi: Cô gái 9X biến vỏ trái cây thành thương hiệu làm đẹp xanh

Làm mỹ phẩm từ nguyên liệu bỏ đi từ trăn trở về phụ phẩm nông nghiệp

Làm mỹ phẩm từ nguyên liệu bỏ đi là hướng khởi nghiệp của chị Nguyễn Khánh Linh (30 tuổi), ngụ tại tỉnh Vĩnh Long. Sau nhiều năm làm quản lý chất lượng tại một doanh nghiệp chế biến trái cây xuất khẩu, Linh nhận thấy mỗi ngày nhà máy thải ra hàng tấn vỏ bưởi, vỏ cam, vỏ chanh, hạt bơ, hạt gấc và nhiều loại nguyên liệu khác dù vẫn chứa lượng lớn tinh dầu cùng các hoạt chất tự nhiên.

Điều khiến chị trăn trở là phần lớn lượng phụ phẩm này chỉ được tận dụng làm phân hữu cơ hoặc bỏ đi. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp mỹ phẩm lại phải nhập khẩu tinh dầu và chiết xuất thiên nhiên với chi phí không nhỏ.

"Tôi luôn nghĩ nếu biết cách khai thác đúng, những thứ bị xem là rác hoàn toàn có thể trở thành nguyên liệu có giá trị cao", Linh chia sẻ.

Năm 2023, sau gần chín năm làm việc trong ngành thực phẩm, chị quyết định nghỉ việc để theo đuổi ý tưởng xây dựng thương hiệu mỹ phẩm thiên nhiên từ phụ phẩm nông nghiệp.

Ban đầu, Linh thuê một phòng thí nghiệm nhỏ để nghiên cứu khả năng chiết xuất tinh dầu và hoạt chất từ các loại vỏ trái cây. Hàng chục công thức được thử nghiệm nhằm tạo ra dầu dưỡng, xà phòng, son dưỡng môi và kem dưỡng có nguồn gốc thiên nhiên.

Khó khăn lớn nhất là làm sao giữ được chất lượng ổn định của nguyên liệu. Mỗi mùa vụ, hàm lượng tinh dầu trong vỏ trái cây có thể thay đổi, trong khi quy trình bảo quản phụ phẩm sau chế biến cũng ảnh hưởng đến chất lượng chiết xuất.

Có những mẻ thử nghiệm phải hủy bỏ hoàn toàn vì nguyên liệu không đạt yêu cầu hoặc công thức chưa ổn định. Gần như toàn bộ số vốn tích lũy được Linh dành cho việc nghiên cứu, mua thiết bị chưng cất tinh dầu và hoàn thiện quy trình sản xuất.

Thay vì bỏ cuộc, chị hợp tác với các chuyên gia hóa mỹ phẩm, đồng thời liên kết với nhiều cơ sở chế biến trái cây để xây dựng quy trình thu gom nguyên liệu ngay sau khi sơ chế nhằm đảm bảo độ tươi và hàm lượng hoạt chất.

Sau gần hai năm nghiên cứu, những dòng sản phẩm đầu tiên từ vỏ bưởi, vỏ cam, hạt gấc và hạt bơ chính thức ra mắt thị trường.

Làm mỹ phẩm từ nguyên liệu bỏ đi bằng mô hình kinh tế tuần hoàn

Làm mỹ phẩm từ nguyên liệu bỏ đi không chỉ giúp tạo ra sản phẩm mới mà còn góp phần xây dựng chuỗi sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Doanh nghiệp của Linh ký hợp đồng với các cơ sở chế biến trái cây để thu mua phụ phẩm đạt tiêu chuẩn. Nguyên liệu sau khi tiếp nhận được phân loại, làm sạch và đưa vào dây chuyền chiết xuất bằng công nghệ chưng cất hơi nước hoặc ép lạnh, tùy từng loại.

Tinh dầu thu được được sử dụng để sản xuất dầu gội, dầu dưỡng tóc, xà phòng, tinh dầu khuếch tán và nước xịt phòng. Trong khi đó, các loại hạt được ép lấy dầu phục vụ sản xuất kem dưỡng, son dưỡng và dầu massage.

Ngay cả phần bã sau chiết xuất cũng tiếp tục được tận dụng làm phân hữu cơ hoặc nguyên liệu phối trộn cho các sản phẩm tẩy tế bào chết từ thiên nhiên, giúp giảm tối đa lượng chất thải phát sinh.

Không chỉ chú trọng sản phẩm, Linh còn đầu tư mạnh vào thiết kế bao bì thân thiện với môi trường. Chai lọ sử dụng thủy tinh hoặc nhựa tái chế, đồng thời khuyến khích khách hàng mang vỏ sản phẩm quay lại để tái sử dụng thông qua chương trình đổi quà.

Để tạo niềm tin, mỗi sản phẩm đều có mã QR giúp khách hàng tra cứu nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất và các tiêu chuẩn kiểm định.

Song song với đó, doanh nghiệp phát triển website, mở gian hàng trên các sàn thương mại điện tử và xây dựng nhiều nội dung chia sẻ về kinh tế tuần hoàn, mỹ phẩm thiên nhiên cũng như hành trình "hồi sinh" những phụ phẩm nông nghiệp.

Những video ghi lại quá trình từ vỏ bưởi sau sơ chế đến khi trở thành chai tinh dầu hay từ hạt gấc thành sản phẩm dưỡng da đã thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội.

Sau hơn ba năm hoạt động, cơ sở của Linh tạo việc làm thường xuyên cho hơn 25 lao động, đồng thời hình thành mạng lưới thu gom phụ phẩm từ nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến nông sản.

Theo chị, thành công lớn nhất không nằm ở doanh thu mà là thay đổi cách nhìn về giá trị của phụ phẩm.

"Nhiều người từng nghĩ đây chỉ là rác. Nhưng khi được nghiên cứu và chế biến đúng cách, chúng lại trở thành nguyên liệu cho những sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Điều đó vừa giúp giảm lãng phí vừa tạo thêm thu nhập cho nhiều bên trong chuỗi sản xuất", Linh nói.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp dự định mở rộng nghiên cứu sang các nguyên liệu như vỏ thanh long, hạt xoài, lá dứa và bã cà phê để phát triển thêm nhiều dòng mỹ phẩm thiên nhiên.

Bên cạnh đó, Linh sẽ đầu tư hệ thống chiết xuất hiện đại hơn nhằm nâng cao năng suất, đồng thời hợp tác với các viện nghiên cứu để phát triển những sản phẩm có hàm lượng khoa học cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước.

Xa hơn, chị mong muốn xây dựng một trung tâm trải nghiệm nơi khách hàng có thể tận mắt chứng kiến hành trình biến những phụ phẩm tưởng chừng vô giá trị thành các sản phẩm làm đẹp an toàn và thân thiện với môi trường.

Câu chuyện của Nguyễn Khánh Linh cho thấy, cơ hội khởi nghiệp đôi khi không nằm ở việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu mới mà ở khả năng nhìn thấy giá trị trong những thứ người khác bỏ đi. Từ vỏ trái cây và các phụ phẩm nông nghiệp, cô gái trẻ đã xây dựng một doanh nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn, tạo thêm đầu ra cho nguyên liệu, góp phần giảm chất thải và mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành mỹ phẩm thiên nhiên Việt Nam.