Từ đồ án tốt nghiệp, chàng trai 24 tuổi bất ngờ tìm thấy cơ hội khởi nghiệp

Khởi nghiệp từ chính đồ án tốt nghiệp, Trần Minh Khôi, 24 tuổi, trú tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, không bắt đầu bằng một khoản vốn lớn hay kế hoạch mở công ty bài bản. Ý tưởng của anh xuất phát từ bộ cảm biến nhỏ giúp theo dõi nhiệt độ, độ ẩm trong nhà mà Khôi từng chế tạo chỉ để hoàn thành yêu cầu của giảng viên. Mọi chuyện thay đổi khi một chủ cửa hàng cây cảnh hỏi anh một câu rất đơn giản: “Thiết bị này có bán không?”.

Khởi nghiệp từ đồ án tốt nghiệp tưởng chỉ để lấy điểm

Sinh ra trong gia đình không có truyền thống kinh doanh, Khôi lựa chọn học ngành kỹ thuật điện - điện tử. Những năm đại học, anh chủ yếu dành thời gian cho việc học, làm thêm và tham gia một số dự án công nghệ nhỏ cùng bạn bè.

Đến năm cuối, Khôi phải thực hiện đồ án tốt nghiệp. Thay vì chọn một đề tài thuần lý thuyết, anh muốn tạo ra sản phẩm có thể hoạt động trong thực tế.

Ý tưởng xuất hiện sau một lần Khôi về quê và thấy mẹ liên tục phải kiểm tra những chậu cây trồng trên sân thượng. Có hôm trời nắng nóng nhưng cây vẫn được tưới nhiều vì không biết chính xác độ ẩm của đất.

Từ quan sát này, Khôi xây dựng một bộ thiết bị sử dụng cảm biến để đo nhiệt độ, độ ẩm không khí và độ ẩm đất. Dữ liệu được truyền về điện thoại, giúp người sử dụng biết thời điểm cần tưới nước.

Phiên bản đầu tiên khá thô sơ. Cảm biến được nối bằng nhiều dây điện, bảng mạch đặt trong một chiếc hộp nhựa mua ngoài cửa hàng, còn giao diện hiển thị dữ liệu chỉ gồm những con số đơn giản.

Khôi bỏ khoảng 3,5 triệu đồng để mua linh kiện và thử nghiệm.
Trong hơn ba tháng, anh làm đi làm lại bốn phiên bản. Có thiết bị hoạt động tốt trong phòng nhưng chỉ sau vài ngày đặt ngoài trời đã gặp lỗi vì hơi nước. Một số cảm biến cho kết quả thiếu ổn định, khiến Khôi phải thay linh kiện. Cuối cùng, sản phẩm đủ điều kiện để anh hoàn thành đồ án. Sau buổi bảo vệ, Khôi mang thiết bị về nhà và dự định cất nó cùng những tài liệu học tập khác.

Bước ngoặt xuất hiện vài tuần sau đó. Một người bạn của Khôi đang làm tại cửa hàng cây cảnh biết về sản phẩm và đề nghị mang thiết bị đến thử. Chủ cửa hàng sử dụng bộ cảm biến cho khu vực trồng những loại cây cần kiểm soát độ ẩm tương đối kỹ.

Sau khoảng hai tuần, người này hỏi giá. Khôi khá bất ngờ bởi từ đầu anh chưa từng nghĩ đồ án của mình có thể trở thành hàng hóa. Sau khi cộng chi phí linh kiện, hộp đựng và thời gian lắp ráp, anh đưa ra mức giá 850.000 đồng.

Khách hàng đồng ý. 850.000 đồng không phải số tiền lớn, nhưng với Khôi, đây là lần đầu tiên một người sẵn sàng trả tiền cho thứ anh tự thiết kế.

“Lúc làm đồ án, mục tiêu của tôi chỉ là thiết bị chạy ổn định để bảo vệ tốt nghiệp. Khi có người hỏi mua, tôi mới nghĩ nếu một người cần thì có thể ngoài kia còn những người khác gặp vấn đề tương tự”, Khôi kể.

Sau đơn hàng đầu tiên, Khôi dùng toàn bộ số tiền thu được để mua linh kiện làm thêm ba bộ thiết bị. Anh đăng hình ảnh sản phẩm lên các hội nhóm trồng cây, làm vườn và bán cây cảnh. Thay vì giới thiệu đây là một sản phẩm công nghệ phức tạp, Khôi tập trung giải thích thiết bị có thể giúp người dùng biết khi nào đất quá khô hoặc quá ẩm.

Một tháng sau, anh bán được thêm 7 bộ. Nhưng khi số lượng khách hàng tăng lên, những vấn đề mà đồ án tốt nghiệp không thể chỉ ra bắt đầu xuất hiện.

Một khách hàng phản ánh dây cảm biến quá ngắn. Người khác cho rằng hộp thiết bị không phù hợp khi đặt ngoài trời. Có người muốn nhận cảnh báo trực tiếp trên điện thoại thay vì phải chủ động mở ứng dụng kiểm tra. Khôi ghi lại từng phản hồi.

Phiên bản thứ hai được làm nhỏ hơn, dây cảm biến dài hơn và hộp bảo vệ được thay đổi để hạn chế nước. Anh cũng bổ sung chức năng cảnh báo khi độ ẩm xuống dưới mức người dùng thiết lập. Chi phí sản xuất vì thế tăng từ khoảng 500.000 đồng lên gần 650.000 đồng mỗi bộ.

Thay vì giữ mức giá cũ, Khôi nâng giá bán lên 1,1 triệu đồng. Anh lo khách hàng sẽ không chấp nhận, nhưng 10 sản phẩm thử nghiệm vẫn bán hết sau gần hai tháng.

Đầu năm 2026, sau khi tốt nghiệp, Khôi đứng trước lựa chọn tìm một công việc kỹ thuật ổn định hoặc tiếp tục phát triển sản phẩm.
Anh quyết định dành sáu tháng để thử.

Khoảng 45 triệu đồng tiền tiết kiệm từ công việc làm thêm và khoản hỗ trợ của gia đình được Khôi dùng làm vốn. Trong đó, phần lớn dành cho linh kiện, thiết kế vỏ sản phẩm và thuê một căn phòng rộng khoảng 20 m2 tại phường Hạc Thành để làm nơi lắp ráp.

Anh đặt tên dự án là Mầm Smart. Thay vì sản xuất hàng trăm thiết bị, lô đầu tiên chỉ có 30 bộ. Khôi muốn bán hết rồi mới tiếp tục đặt linh kiện. Cách làm này khiến giá thành cao hơn nhưng giúp anh tránh rủi ro tồn kho.

Khởi nghiệp nhỏ, tìm khách hàng trước khi nghĩ đến mở rộng

Sau khoảng sáu tháng, Mầm Smart bán được hơn 120 thiết bị, chủ yếu cho người trồng cây tại nhà, cửa hàng cây cảnh và một số vườn rau quy mô nhỏ.

Doanh thu cộng dồn đạt khoảng 150 triệu đồng. Con số này chưa đủ để Khôi coi dự án là một doanh nghiệp thành công. Sau khi trừ linh kiện, vận chuyển, mặt bằng và chi phí phát triển sản phẩm, phần lợi nhuận còn lại không nhiều.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn với anh là sản phẩm đã có nhóm khách hàng thực sự sẵn sàng trả tiền. Khôi bắt đầu phân loại người mua và nhận ra khách hàng cá nhân chỉ chiếm khoảng 40% doanh thu. Phần còn lại đến từ các cửa hàng cây cảnh và vườn trồng nhỏ mua nhiều thiết bị cùng lúc.

Phát hiện này khiến anh thay đổi hướng phát triển. Thay vì tiếp tục bổ sung nhiều tính năng dành cho người dùng gia đình, Khôi tập trung xây dựng hệ thống cho phép một người quản lý đồng thời hàng chục cảm biến trên điện thoại.

Một cửa hàng cây cảnh sau khi thử hai thiết bị đã đặt thêm 12 bộ. Đây cũng là đơn hàng lớn nhất của dự án kể từ khi bắt đầu.
Khôi cho rằng đơn hàng ấy có ý nghĩa hơn nhiều so với việc sản phẩm nhận được hàng nghìn lượt xem trên mạng xã hội.

“Trước đây tôi thường nghĩ một sản phẩm tốt là sản phẩm có nhiều công nghệ. Sau khi bán hàng, tôi mới hiểu khách không trả tiền vì thiết bị có bao nhiêu cảm biến. Họ trả tiền nếu nó giúp giải quyết một vấn đề cụ thể”, anh nói.

Hiện Khôi vẫn trực tiếp tham gia lắp ráp, kiểm tra và hỗ trợ khách hàng. Dự án có thêm hai cộng sự phụ trách phần mềm và bán hàng nhưng chưa mở cửa hàng hay thuê văn phòng lớn.

Mục tiêu tiếp theo là đưa giá thành sản xuất xuống thấp hơn khi số lượng đơn tăng, đồng thời thử nghiệm thiết bị tại các nhà vườn có quy mô lớn hơn.

Khôi đặt mục tiêu bán khoảng 500 sản phẩm trong năm tiếp theo. Chỉ khi lượng khách hàng đủ ổn định, nhóm mới cân nhắc thuê xưởng lắp ráp riêng và phát triển thêm các dòng thiết bị khác.

Từ một đồ án được làm với mục tiêu tốt nghiệp đến sản phẩm đầu tiên có người bỏ tiền mua, hành trình của nhân vật hư cấu Trần Minh Khôi cho thấy ý tưởng khởi nghiệp đôi khi không xuất hiện từ những kế hoạch quá lớn. Một bài tập, một vấn đề nhỏ trong đời sống hay thậm chí câu hỏi bất ngờ từ khách hàng đều có thể trở thành điểm bắt đầu.

Điều tạo ra khác biệt nằm ở bước tiếp theo: đưa ý tưởng ra khỏi bản vẽ, để thị trường kiểm chứng và tìm được những người thực sự sẵn sàng trả tiền cho sản phẩm.