Thứ bảy, 29/8/2026
Thế hệ Gen Z và hành trình làm mới một làng nghề cũ bắt đầu từ khát vọng giữ nghề
Thế hệ Gen Z và hành trình làm mới một làng nghề cũ là câu chuyện khởi nghiệp của Trần Khánh Vy (24 tuổi), sinh ra trong gia đình có ba đời làm nghề đan mây tre tại tỉnh Thanh Hóa.
Tuổi thơ của Vy gắn liền với tiếng chẻ tre, tiếng đan lát của ông bà và những chuyến xe chở hàng đi khắp các tỉnh. Nhưng khi lớn lên, cô chứng kiến nhiều hộ dân trong làng lần lượt bỏ nghề vì đầu ra bấp bênh, thu nhập thấp và lớp trẻ không còn mặn mà với công việc thủ công.
Sau khi tốt nghiệp ngành Thiết kế truyền thông tại Hà Nội, Vy từng nhận được lời mời làm việc cho một công ty quảng cáo với mức lương hấp dẫn. Tuy nhiên, thay vì ở lại thành phố, cô quyết định trở về quê, mang theo một suy nghĩ khá táo bạo: làm mới sản phẩm làng nghề để chinh phục khách hàng trẻ.
Quyết định ấy khiến nhiều người trong gia đình phản đối. Theo họ, nghề đan lát đã tồn tại hàng chục năm nhưng ngày càng khó sống, trong khi công việc ở thành phố ổn định hơn rất nhiều.
Dẫu vậy, Vy tin rằng điều thị trường không còn cần không phải là nghề truyền thống, mà là những sản phẩm cũ kỹ, thiếu đổi mới.
Cô dành gần ba tháng khảo sát xu hướng nội thất, đồ trang trí và quà tặng trên các nền tảng thương mại điện tử trong và ngoài nước. Kết quả cho thấy các sản phẩm thủ công thân thiện với môi trường đang ngày càng được ưa chuộng, đặc biệt tại nhóm khách hàng trẻ theo đuổi lối sống xanh.
Thay vì tiếp tục sản xuất những chiếc rổ, rá hay thúng truyền thống, Vy cùng các nghệ nhân bắt đầu thử nghiệm các sản phẩm mới như đèn trang trí, giỏ đựng đồ, khay decor, hộp quà, chậu cây mini và phụ kiện nội thất.
Những mẫu thiết kế đầu tiên vẫn giữ kỹ thuật đan truyền thống nhưng sử dụng màu sắc hiện đại, kiểu dáng tối giản và phù hợp với không gian sống của các căn hộ chung cư.
Để giảm rủi ro, Vy không sản xuất hàng loạt mà đăng hình thiết kế lên mạng xã hội, nhận đơn đặt trước rồi mới tiến hành làm sản phẩm.
Cách làm này giúp cô hiểu khách hàng thích mẫu nào, mức giá nào được chấp nhận và sản phẩm nào có khả năng bán tốt trước khi đầu tư lớn.
Thế hệ Gen Z và hành trình làm mới một làng nghề cũ bằng công nghệ số
Thế hệ Gen Z và hành trình làm mới một làng nghề cũ không chỉ dừng ở việc thay đổi thiết kế mà còn là quá trình thay đổi cách bán hàng.
Vy nhận thấy nhiều nghệ nhân trong làng chỉ quen bán qua thương lái. Vì vậy, cô xây dựng website, mở gian hàng trên các sàn thương mại điện tử và phát triển kênh TikTok để kể câu chuyện về làng nghề.
Thay vì chỉ đăng ảnh sản phẩm, cô quay những đoạn video ngắn ghi lại quá trình chẻ tre, ngâm nguyên liệu, đan từng nan và hoàn thiện sản phẩm.
Những hình ảnh mộc mạc ấy bất ngờ thu hút hàng trăm nghìn lượt xem. Nhiều người lần đầu biết rằng để hoàn thành một chiếc giỏ nhỏ phải trải qua hàng chục công đoạn thủ công.
Vy cũng thường xuyên livestream cùng các nghệ nhân lớn tuổi để giới thiệu sản phẩm và chia sẻ những câu chuyện về nghề truyền thống. Điều này giúp khách hàng cảm nhận được giá trị của từng món đồ thay vì chỉ nhìn vào mức giá.
Không chỉ bán lẻ, cô còn hợp tác với các quán cà phê, homestay và cửa hàng nội thất để thiết kế sản phẩm theo yêu cầu.
Một số doanh nghiệp đặt hàng hàng trăm bộ quà tặng bằng mây tre cho khách hàng và đối tác, mở ra nguồn doanh thu ổn định hơn cho làng nghề.
Sau hai năm, doanh nghiệp nhỏ của Vy đã liên kết với hơn 40 hộ sản xuất trong xã. Thu nhập của nhiều nghệ nhân tăng lên nhờ có đơn hàng thường xuyên, trong khi một số bạn trẻ từng rời quê cũng bắt đầu quay về học nghề.
Vy còn mở các lớp hướng dẫn miễn phí cho học sinh vào dịp hè nhằm giúp thế hệ nhỏ tuổi hiểu hơn về giá trị của nghề truyền thống.
Theo cô, muốn giữ nghề thì trước tiên phải khiến người trẻ cảm thấy nghề có tương lai.
Thế hệ Gen Z và hành trình làm mới một làng nghề cũ còn thể hiện ở tư duy phát triển dài hạn. Vy không chạy theo số lượng mà tập trung xây dựng thương hiệu dựa trên ba yếu tố: thiết kế hiện đại, sản xuất thủ công và nguyên liệu thân thiện với môi trường.
Mỗi sản phẩm đều gắn thẻ giới thiệu tên nghệ nhân thực hiện, thời gian hoàn thành và nguồn nguyên liệu. Điều này giúp khách hàng hiểu rõ giá trị của sản phẩm và tạo sự khác biệt so với hàng sản xuất công nghiệp.
Song song với đó, cô đầu tư xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu, cải tiến bao bì và sử dụng giấy tái chế trong quá trình đóng gói.
Nhận thấy khách quốc tế có nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thủ công, Vy từng bước phát triển website song ngữ và hợp tác với các đơn vị logistics để đưa hàng sang Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới.
Cô cũng phối hợp với các trường đại học mỹ thuật để tổ chức cuộc thi thiết kế sản phẩm làng nghề. Những ý tưởng phù hợp sẽ được đưa vào sản xuất, tạo nên sự kết hợp giữa sức sáng tạo của người trẻ và kỹ thuật truyền thống của các nghệ nhân.
Theo Vy, làng nghề không thể cạnh tranh bằng giá với sản phẩm công nghiệp, nhưng hoàn toàn có thể tạo lợi thế nhờ giá trị văn hóa, sự khác biệt và tính thủ công.
"Tôi không muốn biến làng nghề thành bảo tàng. Tôi muốn nơi đây tiếp tục sống bằng chính những sản phẩm được người trẻ yêu thích và sử dụng mỗi ngày", cô chia sẻ.
Hành trình của Trần Khánh Vy cho thấy Gen Z không quay lưng với nghề truyền thống như nhiều người vẫn nghĩ. Ngược lại, với kiến thức về thiết kế, công nghệ số và xu hướng tiêu dùng, thế hệ trẻ có thể trở thành cầu nối đưa những giá trị lâu đời đến gần hơn với thị trường hiện đại.
Khi sản phẩm được làm mới, cách bán hàng được đổi mới và câu chuyện thương hiệu được kể đúng cách, một làng nghề cũ hoàn toàn có thể tìm lại sức sống. Đó cũng là hướng đi đáng tham khảo cho nhiều bạn trẻ muốn khởi nghiệp từ chính quê hương mình, nơi những giá trị truyền thống vẫn đang chờ được đánh thức bằng tư duy của thế hệ mới.
Ý kiến bạn đọc (0)