Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa ban hành văn bản số 1927 yêu cầu các đơn vị thuế trực thuộc tăng cường rà soát, kiểm tra các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao về thuế. Đáng chú ý, trong danh sách 302 đơn vị bị gọi tên, có nhiều doanh nghiệp sở hữu doanh thu trên 1.000 tỷ đồng nhưng lợi nhuận lại mỏng hoặc thường xuyên báo lỗ.

Theo cơ quan quản lý, việc lựa chọn này dựa trên hệ thống dữ liệu toàn ngành nhằm đảm bảo tính minh bạch. Một trong những cái tên gây chú ý trong danh sách là Công ty CP Vận tải biển Việt Nam (Vosco; HOSE: VOS) - một "ông lớn" trong ngành vận tải biển với đội tàu hùng hậu trên các tuyến quốc tế, nhưng lại đang bộc lộ nhiều điểm nghẽn trong hiệu quả kinh doanh thực tế.

VOS - Bức tranh trái chiều giữa doanh thu và lợi nhuận

Cụ thể, nhìn vào báo cáo tài chính của Vosco cho thấy một bức tranh đối lập giữa quy mô hoạt động và hiệu quả vận hành cốt lõi.

Theo báo cáo tài chính, quý IV/2025, VOS ghi nhận doanh thu thuần đạt 1.188 tỷ đồng, giảm 13,5% so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, lợi nhuận sau thuế đạt hơn 216 tỷ đồng, cải thiện đáng kể so với khoản lỗ hơn 9 tỷ đồng của quý IV/2024.

Sự cải thiện lợi nhuận trong kỳ đến từ việc kiểm soát chi phí, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu suất khai thác đội tàu. Đáng chú ý, doanh nghiệp ghi nhận khoảng 223 tỷ đồng lợi nhuận từ thương vụ bán tàu Vosco Unity – yếu tố đóng góp quan trọng vào kết quả đột biến này.

Lũy kế cả năm 2025, doanh thu thuần của Vosco đạt 3.485 tỷ đồng, giảm mạnh 42,4% so với năm trước. Trong khi đó, lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 305 tỷ đồng, giảm khoảng 9%.

Theo giải trình từ doanh nghiệp, doanh thu sụt giảm chủ yếu do mảng thương mại suy yếu. Trong khi đó, hoạt động vận tải biển – lĩnh vực cốt lõi ghi nhận sự phục hồi nhất định khi thị trường tàu hàng khô và tàu dầu dần cải thiện.

Bên cạnh đó, trong năm 2025, nhiều tàu phải lên đà sửa chữa định kỳ kéo dài, làm phát sinh chi phí trong khi không tạo ra doanh thu, ảnh hưởng đến hiệu quả chung.

Trong năm, VOS tiếp tục thực hiện tái cơ cấu đội tàu nhằm nâng cao hiệu quả khai thác. Doanh nghiệp đã trả lại một số tàu như Đại An, Đại Hưng và thực hiện bán tàu Vosco Star, qua đó điều chỉnh cơ cấu tài sản theo hướng linh hoạt hơn.

Lợi nhuận VOS phụ thuộc nguồn thu bất thường

Phân tích sâu hơn cho thấy lợi nhuận của VOS những năm gần đây phụ thuộc đáng kể vào các khoản thu nhập bất thường từ thanh lý tài sản.

Kịch bản này không mới khi năm 2024, doanh nghiệp này cũng ghi nhận khoảng 400 tỷ đồng lợi nhuận từ việc bán tàu Đại Minh. Riêng quý II/2024, Vosco lãi tới 284 tỷ đồng nhờ doanh thu tài chính từ hoạt động này. Tuy nhiên, các quý còn lại lại diễn biến kém tích cực, thậm chí ghi nhận thua lỗ.

Diễn biến theo từng quý cho thấy kết quả kinh doanh biến động mạnh khi quý II/2024 ghi nhận lãi lớn nhờ doanh thu tài chính từ bán tàu, trong khi quý III chuyển lỗ và quý IV dù doanh thu tăng mạnh nhưng lợi nhuận ở mức thấp.

Lũy kế cả năm 2024, Vosco ghi nhận doanh thu hơn 6.050 tỷ đồng, tăng 78%, lợi nhuận sau thuế đạt 335,26 tỷ đồng, tăng 108,8% so với năm trước.

Nghĩa vụ thuế phát sinh lớn, số dư tăng mạnh

Về nghĩa vụ thuế, năm 2025 ghi nhận quy mô phát sinh lớn với tổng số thuế và các khoản phải nộp đạt 184,7 tỷ đồng, trong khi doanh nghiệp đã thực nộp 131,2 tỷ đồng, tương ứng khoảng 71%. Số dư nghĩa vụ thuế đến cuối năm ở mức 63,9 tỷ đồng, tăng mạnh so với đầu kỳ, chủ yếu đến từ thuế thu nhập doanh nghiệp.

Cụ thể, thuế thu nhập doanh nghiệp phát sinh gần 80,1 tỷ đồng nhưng mới nộp khoảng 26,9 tỷ đồng, khiến số dư cuối kỳ lên tới 63,5 tỷ đồng. Trong khi đó, thuế giá trị gia tăng hàng nhập khẩu với quy mô hơn 85,7 tỷ đồng đã được nộp đầy đủ, còn các loại thuế khác như thuế thu nhập cá nhân, thuế đất và các khoản phí cơ bản được thực hiện đúng nghĩa vụ.

Ở chiều khấu trừ, thuế giá trị gia tăng được khấu trừ duy trì ở mức cao, đưa số dư cuối kỳ về khoảng 41,7 tỷ đồng. Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành năm 2025 đạt khoảng 80,1 tỷ đồng, tăng nhẹ so với mức 79,2 tỷ đồng của năm trước.

So với năm 2024, nghĩa vụ thuế của VOS có sự thay đổi đáng kể. Năm trước, tổng số thuế phải nộp khoảng 90,3 tỷ đồng nhưng doanh nghiệp đã nộp tới 114 tỷ đồng, qua đó giảm số dư phải nộp từ 34,1 tỷ đồng xuống còn 10,4 tỷ đồng vào cuối năm. Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2024 đạt 79,2 tỷ đồng, tăng mạnh so với năm 2023, phản ánh lợi nhuận chịu thuế cải thiện.

Việc Vosco nằm trong danh sách rà soát của cơ quan thuế cho thấy doanh nghiệp thuộc nhóm có quy mô doanh thu lớn nhưng hiệu quả kinh doanh biến động, đồng thời nghĩa vụ thuế phát sinh lớn và có sự gia tăng số dư phải nộp trong năm gần nhất. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp sẽ cần thực hiện giải trình chi tiết hơn về cơ cấu lợi nhuận cũng như việc thực hiện nghĩa vụ thuế nhằm đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động tài chính.