Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC): Doanh thu bật tăng, khối nợ gần 14.900 tỷ vẫn đè nặng

Nợ thuế quá hạn, BHXH chậm gần 2 năm

Cục Thuế TP. HCM mới đây đã thông báo về việc dự kiến áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Lê Viết Hải - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC) do doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế. Tính đến hết ngày 30/6/2026, Xây dựng Hòa Bình còn nợ tổng cộng 41,6 tỷ đồng tiền thuế, trong đó 39,2 tỷ đồng là các khoản đã quá hạn trên 90 ngày. Các khoản nợ lớn gồm 18,1 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng chậm nộp, 13 tỷ đồng thuế thu nhập từ tiền lương, tiền công và khoảng 3,3 tỷ đồng tiền chậm nộp thuế thu nhập cá nhân, cùng một số khoản thuế và tiền chậm nộp khác.

Theo thông báo của Cục Thuế TP. HCM, sau 30 ngày kể từ ngày ban hành, nếu Xây dựng Hòa Bình vẫn còn tiền thuế nợ trên ngưỡng quy định, cơ quan thuế sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Lê Viết Hải. Ông Hải hiện là Chủ tịch HĐQT, đồng thời là cổ đông lớn nhất của Xây dựng Hòa Bình. Theo báo cáo quản trị 6 tháng đầu năm 2026, ông trực tiếp sở hữu gần 47 triệu cổ phiếu HBC, tương ứng 13,53% vốn điều lệ. Hai người có liên quan gồm bà Bùi Ngọc Mai - vợ ông Hải nắm hơn 4,75 triệu cổ phiếu, tương đương 1,37% vốn; ông Lê Viết Hiếu - con trai ông Hải, sở hữu hơn 1,71 triệu cổ phiếu, tương ứng 0,49%. Như vậy, ông Hải và các thành viên trong gia đình đang nắm tổng cộng gần 53,46 triệu cổ phiếu HBC, tương đương khoảng 15,39% vốn doanh nghiệp.

Cùng với khoản nợ thuế, HBC còn chậm đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian dài. Theo danh sách các đơn vị chậm đóng BHXH từ 3 tháng trở lên do BHXH TP. HCM công bố, số liệu tính đến hết ngày 31/7/2026 và cập nhật ủy nhiệm chi đến hết ngày 9/8/2026, HBC đứng đầu danh sách với số tiền chậm đóng hơn 57,97 tỷ đồng trong 21 tháng. Tại thời điểm thống kê, doanh nghiệp có 1.185 lao động. Việc chậm đóng BHXH kéo dài gần 2 năm có thể ảnh hưởng đến quá trình giải quyết các chế độ liên quan của người lao động nếu nghĩa vụ này không được khắc phục kịp thời.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Xây dựng Hòa Bình liên tục xuất hiện trong nhóm dẫn đầu danh sách các đơn vị chậm đóng BHXH từ 3 tháng trở lên tại TP. HCM. Việc khoản chậm đóng kéo dài qua nhiều kỳ thống kê cho thấy nghĩa vụ BHXH đối với người lao động vẫn chưa được doanh nghiệp xử lý dứt điểm.

Doanh thu gấp đôi nhưng “mắc kẹt” trong khối nợ gần 14.900 tỷ đồng

Các khoản nợ thuế và BHXH xuất hiện trong bối cảnh hoạt động kinh doanh của Xây dựng Hòa Bình có dấu hiệu phục hồi về doanh thu, song áp lực lên dòng tiền và bảng cân đối kế toán vẫn hiện hữu. Trong quý II/2026, doanh thu thuần của HBC đạt gần 1.946,5 tỷ đồng, tăng 108% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp đạt 222,4 tỷ đồng, gấp 3,7 lần. Tuy nhiên, chi phí tài chính tăng lên gần 99 tỷ đồng, trong khi thu nhập khác giảm mạnh do không còn khoản lãi từ thanh lý tài sản cố định. Sau khi trừ chi phí và thuế, doanh nghiệp báo lãi gần 18,9 tỷ đồng, giảm 54,8%.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, Xây dựng Hòa Bình đạt hơn 3.268,6 tỷ đồng doanh thu, tăng gần gấp đôi cùng kỳ, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 19,1%, còn 41,6 tỷ đồng. Với kết quả này, doanh nghiệp mới hoàn thành 16,6% kế hoạch lợi nhuận sau thuế 250 tỷ đồng cả năm. Diễn biến trên cho thấy sự phục hồi của doanh thu chưa chuyển hóa tương ứng thành lợi nhuận. Bên cạnh áp lực chi phí tài chính, chất lượng tăng trưởng của HBC còn phụ thuộc đáng kể vào khả năng thu hồi công nợ và tạo dòng tiền từ hoạt động xây dựng cốt lõi.

Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản của Xây dựng Hòa Bình đạt hơn 16.885 tỷ đồng, tăng 4,9% so với đầu năm. Trong đó, các khoản phải thu ngắn hạn lên tới hơn 11.011 tỷ đồng, chiếm 65,2% tổng tài sản. Tỷ trọng phải thu ở mức cao khiến khả năng thu tiền từ chủ đầu tư tiếp tục là một trong những yếu tố then chốt đối với quá trình phục hồi của HBC. Theo doanh nghiệp, tổng công nợ phải thu từ các chủ đầu tư lớn còn khoảng 2.300 tỷ đồng. So với năm 2022, HBC đã thu hồi được khoảng 1.200 tỷ đồng trong số công nợ này.

Ở phía nguồn vốn, tổng nợ phải trả đạt hơn 14.867 tỷ đồng, tăng 5,1% so với đầu năm và tương đương khoảng 88% tổng tài sản. Riêng nợ ngắn hạn ở mức 14.177 tỷ đồng. Trong cơ cấu nợ, khoản phải trả người bán ngắn hạn đạt gần 4.564 tỷ đồng, chiếm 30,7% tổng nợ; vay và nợ thuê tài chính hơn 3.999 tỷ đồng, chiếm 26,9%. BIDV và VietinBank là 2 chủ nợ ngân hàng lớn với dư nợ lần lượt khoảng 1.662 tỷ đồng và 1.297 tỷ đồng. Cuối quý II/2026, Xây dựng Hòa Bình vẫn còn lỗ lũy kế gần 2.026 tỷ đồng, dù mức lỗ đã được thu hẹp so với đầu năm. Khoản lỗ lũy kế cùng quy mô nợ lớn tiếp tục ảnh hưởng đến năng lực tài chính và kế hoạch quay trở lại niêm yết trên HoSE của doanh nghiệp.

Để giảm áp lực lên bảng cân đối kế toán, HĐQT Xây dựng Hòa Bình mới đây cũng đã thông qua việc triển khai phương án phát hành hơn 51,4 triệu cổ phiếu để hoán đổi nợ. Giá phát hành được xác định ở mức 10.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng mỗi cổ phiếu mới được dùng để hoán đổi 10.000 đồng giá trị công nợ. Đợt phát hành dự kiến được thực hiện trong quý III/2026, với tổng giá trị nợ hoán đổi hơn 514,2 tỷ đồng. Danh sách tham gia gồm 99 chủ nợ, chủ yếu là các nhà thầu phụ và đơn vị cung cấp vật liệu, thiết bị cho HBC.

Trong đó, Công ty CP Máy Xây dựng Matec dự kiến chuyển hơn 92,18 tỷ đồng công nợ thành hơn 9,2 triệu cổ phiếu HBC. Công ty CP Kỹ thuật và Xây dựng Searefico hoán đổi khoảng 37,7 tỷ đồng, Công ty CP Best Quality Construction gần 32,8 tỷ đồng và Công ty CP Kết cấu thép ATAD hơn 31,3 tỷ đồng. Một số chủ nợ khác tham gia phương án gồm Công ty CP Interhouse LA với hơn 23,5 tỷ đồng và Công ty CP Gỗ An Cường với khoảng 5,2 tỷ đồng công nợ.

Nếu hoàn tất, phương án này sẽ giúp HBC giảm hơn 514 tỷ đồng nghĩa vụ phải trả và tăng vốn chủ sở hữu tương ứng. Tuy nhiên, quy mô hoán đổi chỉ tương đương khoảng 3,5% tổng nợ phải trả tại cuối quý II, do đó chưa thể giải quyết toàn bộ áp lực tài chính của doanh nghiệp. Bên cạnh hoán đổi nợ, HBC dự kiến cơ cấu khoảng 1.000 tỷ đồng nợ vay ngắn hạn sang trung và dài hạn, đồng thời xử lý khoảng 233 tỷ đồng công nợ còn lại bằng tiền mặt hoặc gia hạn thời gian thanh toán. Ban lãnh đạo doanh nghiệp xác định dòng tiền kinh doanh, tốc độ thu hồi công nợ, tỷ lệ vay trên vốn chủ sở hữu và lợi nhuận từ hoạt động xây dựng cốt lõi là các chỉ tiêu quan trọng để đánh giá quá trình phục hồi.

Xây dựng Hòa Bình từng trải qua 2 năm thua lỗ nặng trước khi có lãi trở lại vào năm 2024. Tuy nhiên, mức lợi nhuận khoảng 963 tỷ đồng trong năm này có đóng góp đáng kể từ thu hồi nợ, hoàn nhập dự phòng, thanh lý tài sản và chuyển nhượng cổ phần, bên cạnh hoạt động xây dựng cốt lõi. Sang năm 2025, lợi nhuận của HBC giảm còn 250 tỷ đồng, trong khi doanh thu đạt 4.641 tỷ đồng, thấp hơn mức 6.425 tỷ đồng của năm 2024.

Năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu 10.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 250 tỷ đồng. Giá trị hợp đồng chưa thực hiện được công bố ở mức hơn 15.000 tỷ đồng, tạo nguồn việc cho những kỳ tiếp theo. Dù vậy, khả năng chuyển backlog thành doanh thu, thu hồi công nợ và tạo dòng tiền thực tế vẫn là bài toán quan trọng. HBC cũng đặt mục tiêu đưa tỷ lệ vay trên vốn chủ sở hữu về khoảng 1,5 lần, đồng thời xóa lỗ lũy kế để đủ điều kiện đăng ký niêm yết trở lại trên HoSE. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, thời điểm sớm nhất có thể là năm 2027, nhưng thực tế có thể phải đến năm 2028.

Doanh thu tăng mạnh cho thấy hoạt động thi công của HBC đang dần được khôi phục. Tuy nhiên, với khoản phải thu chiếm hơn 65% tổng tài sản, nợ phải trả tương đương 88% quy mô tài sản, cùng các nghĩa vụ thuế và BHXH chưa hoàn thành, mức độ phục hồi của doanh nghiệp vẫn phụ thuộc chủ yếu vào khả năng thu tiền, giảm nợ và cải thiện lợi nhuận từ hoạt động xây dựng cốt lõi.