Doanh thu đi lùi, lợi nhuận VNSteel vẫn tăng đột biến 71%

Doanh thu đi lùi, lợi nhuận tăng 71% nhờ khoản lãi đột biến từ công ty liên kết

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026, Tổng công ty Thép Việt Nam - CTCP (VNSteel, UPCoM: TVN) ghi nhận doanh thu thuần 11.091 tỷ đồng, giảm 6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế vẫn tăng 71%, đạt 465,5 tỷ đồng. Sự trái chiều giữa doanh thu và lợi nhuận chủ yếu đến từ hai yếu tố: biên lợi nhuận gộp được cải thiện và khoản lãi tăng mạnh tại các công ty liên doanh, liên kết. Trong quý II, giá vốn hàng bán của VNSteel giảm nhanh hơn doanh thu. Nhờ đó, lợi nhuận gộp đạt 747 tỷ đồng, tăng gần 39% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận gộp được nâng từ 4,6% lên gần 7%.

Theo giải trình của doanh nghiệp, các đơn vị trong hệ thống đã kiểm soát tốt chi phí đầu vào, qua đó hạn chế tác động từ sự suy giảm doanh thu. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp hiệu quả kinh doanh cốt lõi của VNSteel cải thiện trong quý vừa qua. Dù vậy, các khoản thu và chi ngoài hoạt động sản xuất cho thấy diễn biến kém thuận lợi hơn. Doanh thu tài chính giảm 20%, còn 146 tỷ đồng. Ngược lại, chi phí tài chính tăng 62%, lên 144 tỷ đồng. Chi phí bán hàng cũng tăng 14%, đạt 183 tỷ đồng. Chi phí quản lý doanh nghiệp đạt 228 tỷ đồng, tăng nhẹ 1% so với cùng kỳ.

Phần tăng trưởng đáng kể nhất trong cơ cấu lợi nhuận đến từ các công ty liên doanh, liên kết. Trong quý II/2026, VNSteel ghi nhận 165 tỷ đồng lãi từ nhóm doanh nghiệp này, trong khi cùng kỳ năm trước chỉ đạt gần 2 tỷ đồng. Khoản đóng góp trên giúp bù đắp phần doanh thu tài chính suy giảm và các chi phí gia tăng, đồng thời trở thành một trong những động lực chính đưa lợi nhuận sau thuế quý II lên 465,5 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, VNSteel đạt 24.749 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 13% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 650 tỷ đồng, tăng 74%. Kết quả trên cho thấy lợi nhuận của tổng công ty đang phục hồi nhanh hơn doanh thu. Tuy nhiên, chất lượng tăng trưởng vẫn cần được nhìn nhận trong mối tương quan giữa sự cải thiện của hoạt động sản xuất thép và phần đóng góp lớn từ các đơn vị liên doanh, liên kết.

Tisco 2 đình trệ 13 năm vẫn chiếm gần 99% chi phí xây dựng dở dang

Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản của VNSteel đạt 29.077 tỷ đồng, tăng khoảng 1.000 tỷ đồng so với đầu năm. Hàng tồn kho là khoản mục tăng mạnh nhất, từ 6.418 tỷ đồng lên 7.163 tỷ đồng, tương ứng tăng 745 tỷ đồng sau nửa năm. Quy mô tồn kho hiện tương đương gần 25% tổng tài sản của doanh nghiệp. Việc tích lũy tồn kho có thể phục vụ kế hoạch sản xuất, kinh doanh trong những tháng tiếp theo. Tuy nhiên, trong ngành thép có tính chu kỳ cao, sự gia tăng của khoản mục này cũng khiến doanh nghiệp chịu ảnh hưởng lớn hơn trước biến động giá nguyên liệu và giá bán thành phẩm.

Một khoản mục đáng chú ý khác là chi phí xây dựng cơ bản dở dang, tiếp tục neo ở mức hơn 6.723 tỷ đồng, tăng 140 tỷ đồng so với đầu năm. Riêng Dự án cải tạo và mở rộng sản xuất Công ty CP Gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2, thường được gọi là Tisco 2, chiếm hơn 6.639 tỷ đồng. Như vậy, Tisco 2 chiếm gần 99% tổng chi phí xây dựng cơ bản dở dang và tương đương khoảng 23% tổng tài sản của VNSteel tại cuối quý II. Các hạng mục còn lại có quy mô không đáng kể, gồm gần 35,9 tỷ đồng tại các công trình khác, hơn 38,6 tỷ đồng mua sắm, gần 1 tỷ đồng tại dự án di dời Nhà máy Thép Thủ Đức và khoảng 139 triệu đồng tại dự án bổ sung công đoạn luyện phôi của Nhà máy Sản xuất thép cán xây dựng. Trong khi đó, chi phí sửa chữa lớn tài sản cố định giảm từ 28,4 tỷ đồng xuống còn 8,3 tỷ đồng.

Tisco 2 đã dừng thi công từ năm 2013. Sau hơn một thập kỷ đình trệ, dự án vẫn là khoản vốn tồn đọng lớn nhất trên bảng cân đối kế toán của VNSteel. Tháng 4/2025, Công ty CP Gang thép Thái Nguyên và Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc (MCC) ký thỏa thuận chấm dứt, thanh lý hợp đồng EPC của dự án. Theo thỏa thuận, Tisco không phải thanh toán các khoản phí còn lại liên quan đến phần thiết kế, thiết bị chưa được cấp và thiết bị đã đưa đến hiện trường. MCC đồng thời đồng ý bồi thường gần 12,7 triệu USD, tương đương khoảng 334 tỷ đồng. Đến tháng 12/2025, MCC đã chuyển đợt bồi thường đầu tiên trị giá hơn 3 triệu USD, tương đương khoảng 79 tỷ đồng. Tuy nhiên, tại cuối quý II/2026, dự án vẫn trong quá trình bàn giao. Do đó, dù việc thanh lý hợp đồng EPC đã tháo gỡ một phần vướng mắc kéo dài, bài toán lớn hơn đối với Tisco 2 vẫn là phương án xử lý khối tài sản dở dang hơn 6.600 tỷ đồng và khả năng đưa dự án trở lại hoạt động.

Ở phía nguồn vốn, nợ phải trả của VNSteel đạt 18.202 tỷ đồng, tăng 454 tỷ đồng so với đầu năm và chiếm gần 63% tổng tài sản. Vay và nợ thuê tài chính đạt 9.645 tỷ đồng, giảm 480 tỷ đồng so với đầu năm. Dù dư nợ đã thu hẹp, chi phí lãi vay trong 6 tháng đầu năm vẫn lên tới gần 227 tỷ đồng, tăng 44% so với cùng kỳ. Vốn chủ sở hữu tại cuối tháng 6 đạt 10.875 tỷ đồng. Trong đó, vốn góp của chủ sở hữu là 6.780 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đạt gần 2.900 tỷ đồng.

Chính thức rút khỏi doanh nghiệp khai thác mỏ Quý Xa

Trong bối cảnh hàng nghìn tỷ đồng vẫn nằm tại Tisco 2 và dư nợ vay còn ở mức cao, VNSteel đã có động thái thu gọn danh mục đầu tư sau thời điểm kết thúc quý II. Theo Thuyết minh trong báo cáo tài chính hợp nhất 6 tháng đầu năm 2026, ngày 7/7, Tổng công ty Thép Việt Nam - CTCP (VNSteel, UPCoM: TVN) đã ký hợp đồng chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) cho Công ty CP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ đô. Giá chuyển nhượng được xác định ở mức 1.048,68 tỷ đồng. Giao dịch hoàn tất ngày 13/7, tức sau thời điểm kết thúc kỳ kế toán ngày 30/6. Vì vậy, kết quả của thương vụ chưa được phản ánh trong báo cáo tài chính bán niên 2026 của VNSteel. Cần lưu ý, 1.048,68 tỷ đồng là giá chuyển nhượng, không phải lợi nhuận mà VNSteel thu được. Khoản lãi hoặc lỗ từ giao dịch chỉ có thể được xác định sau khi đối chiếu giá bán với giá trị ghi sổ của khoản đầu tư và các chi phí liên quan. Tác động cụ thể dự kiến được thể hiện trong báo cáo tài chính kỳ tiếp theo, sau khi tổng công ty hoàn tất hạch toán.

Thuyết minh báo cáo tài chính chỉ nêu VNSteel chuyển nhượng “toàn bộ phần vốn góp”, không đề cập tỷ lệ cụ thể. Theo hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, trước giao dịch, VNSteel sở hữu 46,85% vốn điều lệ của VTM. Dữ liệu trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cập nhật đến ngày 30/7 cho thấy VNSteel không còn tên trong danh sách thành viên góp vốn của VTM. Công ty CP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ đô hiện sở hữu 99,85% vốn, trong khi 0,15% còn lại thuộc về ông Nguyễn Mạnh Cường. Như vậy, VNSteel đã rút hoàn toàn khỏi doanh nghiệp gắn với quyền khai thác mỏ sắt Quý Xa tại Lào Cai.

Bên nhận chuyển nhượng được thành lập cuối năm 2025 với vốn điều lệ ban đầu 1.200 tỷ đồng. Theo hồ sơ đăng ký doanh nghiệp tại thời điểm thành lập, Công ty CP Gang thép Hòa Phát là cổ đông lớn nhất, sở hữu 40% vốn. Ông Trần Đăng Khoa nắm 25%; ông Trần Đình Long và Công ty CP Đầu tư KVS cùng sở hữu 10%. Ba cá nhân còn lại mỗi người nắm 5%. Chỉ vài tháng sau khi thành lập, Công ty CP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ đô tăng vốn điều lệ từ 1.200 tỷ đồng lên 3.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, hồ sơ công bố không thể hiện cơ cấu cổ đông sau đợt tăng vốn. Do đó, chưa có đủ căn cứ để xác định tỷ lệ sở hữu hiện nay của các cổ đông sáng lập, trong đó có Gang thép Hòa Phát và ông Trần Đình Long.

VTM là doanh nghiệp liên doanh được cấp quyền khai thác mỏ sắt Quý Xa. Theo thông tin từ tỉnh Lào Cai, trữ lượng còn lại của mỏ đạt hơn 73,2 triệu tấn. Mỏ có công suất thiết kế 5 triệu tấn quặng mỗi năm và thời gian khai thác dự kiến khoảng 15 năm 8 tháng. Lãnh đạo tỉnh Lào Cai cho biết dự án dự kiến hoạt động trở lại từ tháng 10/2026. Nếu được triển khai đúng tiến độ, hoạt động khai thác có thể đóng góp khoảng 1.000 tỷ đồng giá trị tăng thêm vào GRDP của địa phương trong năm nay, đồng thời bổ sung nguồn nguyên liệu cho ngành luyện kim trong nước.

Như vậy, VNSteel đã hoàn tất thoái vốn khỏi VTM đúng thời điểm mỏ Quý Xa được chuẩn bị tái khởi động. Thương vụ có giá trị hơn 1.048 tỷ đồng, giúp tổng công ty thu gọn danh mục đầu tư, nhưng đồng thời chấm dứt quyền lợi trực tiếp của VNSteel tại doanh nghiệp sở hữu quyền khai thác một trong những mỏ sắt quy mô lớn của Việt Nam.