Viconship (VSC): Báo lãi kỷ lục, thế chấp 100% vốn tại công ty con để huy động 500 tỷ đồng trái phiếu

Thế chấp 100% vốn tại Green Port bảo đảm lô trái phiếu 500 tỷ đồng

Ngày 18/8, HĐQT Công ty CP Container Việt Nam (Viconship, HoSE: VSC) thông qua phương án phát hành riêng lẻ tối đa 500 tỷ đồng trái phiếu trong quý III/2026. Trái phiếu có kỳ hạn 3 năm, lãi suất cố định, không chuyển đổi, không kèm chứng quyền và có tài sản bảo đảm. Toàn bộ số tiền huy động dự kiến được dùng để cơ cấu lại các khoản nợ hiện hữu. Đồng thời, Viconship quyết định sử dụng toàn bộ phần vốn góp tại Công ty TNHH MTV Dịch vụ Cảng Xanh (Green Port) làm tài sản bảo đảm cho lô trái phiếu. VSC hiện sở hữu 100% Green Port với giá trị phần vốn góp theo mệnh giá là 110 tỷ đồng. Nghị quyết của HĐQT chưa công bố giá trị định giá của phần vốn được đưa ra bảo đảm.

Trước khi phương án được phê duyệt, VIS Ratings đã xếp hạng A, triển vọng ổn định đối với lô trái phiếu trên. Theo kế hoạch của ban lãnh đạo Viconship được tổ chức xếp hạng tín nhiệm dẫn lại, nghĩa vụ nợ dự kiến chủ yếu được thanh toán bằng dòng tiền từ hai mảng kinh doanh cốt lõi là khai thác cảng và vận tải container. Sau khi trái phiếu được phát hành, tài sản bảo đảm có thể được bổ sung hoặc thay thế để duy trì tỷ lệ bao phủ từ 150% đến 220%, tùy từng loại tài sản. Điều này cho thấy phần vốn tại Green Port là tài sản bảo đảm ban đầu, trong khi cơ cấu tài sản bảo đảm của lô trái phiếu vẫn có thể thay đổi trong thời gian lưu hành.

Đợt huy động vốn diễn ra khi quy mô vay nợ của VSC tăng mạnh. Tại ngày 30/6/2026, vay và nợ thuê tài chính đạt 6.503 tỷ đồng, tăng khoảng 1.130 tỷ đồng so với đầu năm. Khoản mục này chiếm gần 86% tổng nợ phải trả và tương đương khoảng 44% tổng tài sản của doanh nghiệp. Áp lực vốn vay đã phản ánh lên chi phí tài chính. Riêng quý II, chi phí lãi vay của Viconship lên tới 144 tỷ đồng, gần gấp 3 lần cùng kỳ và bằng khoảng một nửa lợi nhuận trước thuế trong quý. Quy mô lãi vay tăng nhanh trong lúc doanh nghiệp tiếp tục mở rộng đầu tư đặt ra yêu cầu cơ cấu lại kỳ hạn nợ, thay vì chỉ bổ sung thêm nguồn vốn vay mới.

Lô trái phiếu 500 tỷ đồng vì vậy chỉ là một cấu phần trong kế hoạch sắp xếp lại nguồn vốn của Viconship. Tại báo cáo xếp hạng tổ chức phát hành công bố ngày 23/7, VIS Ratings cho biết ban lãnh đạo VSC dự kiến huy động khoảng 1.880 tỷ đồng vốn cổ phần và 2.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 3-5 năm trong năm 2026. Nguồn tiền dự kiến được sử dụng để tái cấu trúc khoảng 1.900 tỷ đồng vay ký quỹ cùng các khoản vay ngân hàng khác, qua đó kéo dài kỳ hạn nợ và giảm áp lực thanh khoản ngắn hạn.

Ở kênh vốn chủ sở hữu, Viconship dự kiến chào bán hơn 187 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng số tiền huy động khoảng 1.870 tỷ đồng. Doanh nghiệp sẽ dành khoảng 1.580 tỷ đồng để thanh toán gốc và lãi vay, còn 290 tỷ đồng góp thêm vào Công ty TNHH Hải An Green Shipping Lines. Ở kênh nợ, bên cạnh lô trái phiếu riêng lẻ 500 tỷ đồng vừa được HĐQT phê duyệt, cổ đông Viconship đã thông qua phương án chào bán tối đa 1.500 tỷ đồng trái phiếu kèm chứng quyền. Lô trái phiếu này có kỳ hạn 5 năm và lãi suất cố định 8%/năm. Tổng quy mô của hai phương án phát hành trái phiếu theo đó đạt 2.000 tỷ đồng.

Cơ cấu các phương án cho thấy VSC đang đồng thời tìm kiếm nguồn vốn dài hạn từ cả cổ đông và trái chủ. Đáng chú ý, phần lớn số tiền dự kiến thu được từ đợt chào bán cổ phiếu được dành để trả nợ, trong khi toàn bộ 500 tỷ đồng từ lô trái phiếu riêng lẻ cũng phục vụ mục tiêu cơ cấu lại các nghĩa vụ hiện hữu. Việc bổ sung vốn chủ sở hữu có vai trò quan trọng với sức khỏe tài chính của Viconship. Nếu chỉ thay thế các khoản vay cũ bằng trái phiếu mới, doanh nghiệp có thể kéo dài kỳ hạn thanh toán nhưng quy mô nghĩa vụ nợ chưa giảm tương ứng. Trong khi đó, nguồn tiền thu được từ phát hành cổ phiếu có thể trực tiếp thu hẹp dư nợ và giảm áp lực chi phí lãi vay, dù đi kèm khả năng pha loãng tỷ lệ sở hữu và lợi ích của cổ đông hiện hữu.

Đây cũng là một trong những yếu tố được VIS Ratings đặt trọng tâm khi đánh giá tín nhiệm Viconship. Tổ chức này cho rằng xếp hạng của VSC có thể bị hạ nếu doanh nghiệp không thực hiện được kế hoạch huy động vốn cổ phần và phải phụ thuộc nhiều hơn vào nợ vay để tài trợ hoạt động mở rộng. Rủi ro khác được đề cập là Viconship tiếp tục thực hiện những khoản đầu tư hoặc giao dịch cổ phiếu quy mô lớn, khiến đòn bẩy nợ và mức độ nhạy cảm với biến động thị trường tăng lên.

Mở rộng sang vận tải biển, rót gần 2.500 tỷ đồng vào HAH

Quá trình gia tăng vay nợ gắn với giai đoạn Viconship đẩy mạnh đầu tư dài hạn vào hệ thống cảng, mở rộng sang vận tải biển và thực hiện các thương vụ mua lại. Tại ĐHĐCĐ thường niên hồi tháng 5, ban lãnh đạo doanh nghiệp cho biết phương án phát hành thêm cổ phiếu được tính toán một phần để thay thế các khoản vay trung và dài hạn, từ đó giảm nợ và chi phí lãi vay. Hoạt động kinh doanh của Viconship hiện vẫn tập trung chủ yếu tại Hải Phòng, với 2 trụ cột là khai thác cảng và logistics.

Tuy nhiên, cấu trúc đầu tư của doanh nghiệp đang dần mở rộng sang vận tải biển thông qua cả hình thức liên doanh lẫn sở hữu cổ phần tại các doanh nghiệp cùng ngành. Một mắt xích trong hướng đi này là Công ty TNHH Hải An Green Shipping Lines, liên doanh do Viconship nắm 60% vốn, còn Công ty CP Vận tải và Xếp dỡ Hải An (HoSE: HAH) sở hữu 40%. Bên cạnh hợp tác qua liên doanh, VSC còn trực tiếp nắm giữ cổ phần HAH.

Tại ngày 30/6/2026, giá trị khoản đầu tư của Viconship vào HAH đạt gần 2.496 tỷ đồng, tăng khoảng 240 tỷ đồng so với đầu năm. Đây là khoản mục lớn nhất trong danh mục đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết của VSC, chiếm hơn 75% tổng giá trị danh mục. Tính cả các bên liên quan, nhóm Viconship sở hữu tổng cộng khoảng 22,3% vốn hãng tàu container này. Ngoài HAH, Viconship ghi nhận hơn 415 tỷ đồng đầu tư vào Công ty CP Vận tải biển Vinaship, tăng khoảng 33 tỷ đồng so với đầu năm, cùng hơn 352 tỷ đồng tại Công ty CP Cảng VIMC Đình Vũ. Tổng giá trị các khoản đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết đạt 3.287 tỷ đồng.

Danh mục này không chỉ mở rộng phạm vi hoạt động của Viconship mà bắt đầu tạo đóng góp rõ nét vào kết quả kinh doanh. Trong quý II/2026, phần lợi nhuận từ các công ty liên doanh, liên kết đạt hơn 112 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước ghi nhận khoản lỗ khoảng 1,3 tỷ đồng.

Lợi nhuận Viconship lập kỷ lục nhưng áp lực lãi vay gia tăng

Cùng với sự cải thiện của khối cảng biển, mức đóng góp trên giúp Viconship lập kỷ lục lợi nhuận dù chi phí vốn tăng cao. Doanh thu thuần quý II đạt hơn 861 tỷ đồng, tăng gần 7% so với cùng kỳ. Giá vốn hàng bán giảm 12% xuống hơn 485 tỷ đồng, đưa lợi nhuận gộp tăng 48% lên 376 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp theo đó mở rộng từ 31,4% lên 43,6%.

Ở chiều chi phí, chi phí tài chính tăng 84% lên 107 tỷ đồng, còn chi phí bán hàng tăng 47% lên 78 tỷ đồng. Sau khi trừ các khoản chi phí, VSC ghi nhận 287 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng hơn 62%; lợi nhuận sau thuế đạt 244 tỷ đồng, tăng 64% so với cùng kỳ. Đây là mức lợi nhuận theo quý cao nhất trong lịch sử hoạt động của Viconship. Xét theo chuỗi số liệu doanh nghiệp công bố từ năm 2007, lợi nhuận trước thuế quý II/2026 cũng thiết lập mức cao mới.

Theo giải trình của Viconship, kết quả tăng trưởng chủ yếu nhờ các công ty con duy trì hoạt động kinh doanh hiệu quả, đặc biệt tại khối cảng biển. Doanh nghiệp cũng tiếp tục tối ưu vận hành, trong khi chi phí khấu hao giảm do một số máy móc, thiết bị đã hết thời gian khấu hao. Lũy kế 6 tháng đầu năm, Viconship đạt 1.722 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng gần 16% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt 381 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 314 tỷ đồng, lần lượt tăng 22% và 21%. Với mục tiêu năm 2026 gồm khoảng 3.250 tỷ đồng doanh thu và 750 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 53% kế hoạch doanh thu và gần 51% chỉ tiêu lợi nhuận sau nửa năm.

Sự cải thiện về lợi nhuận diễn ra cùng lúc quy mô bảng cân đối kế toán mở rộng nhanh. Tại cuối tháng 6, tổng tài sản của VSC đạt 14.854 tỷ đồng, tăng 15% so với đầu năm. Tuy nhiên, tiền và các khoản tương đương tiền giảm 17% xuống hơn 762 tỷ đồng; đầu tư tài chính ngắn hạn cũng giảm 18% xuống hơn 1.100 tỷ đồng. Trong khi các khoản tài sản có tính thanh khoản cao thu hẹp, chi phí xây dựng cơ bản dở dang tăng từ chưa đầy 1 tỷ đồng lên 1.464 tỷ đồng. Phần lớn số dư đến từ quyền sử dụng đất tại Công ty TNHH Harbour City, một công ty con của Viconship với giá trị khoảng 1.405 tỷ đồng.

Nợ phải trả tại cùng thời điểm đạt 7.593 tỷ đồng, tăng khoảng 15% so với đầu năm. Sự dịch chuyển đồng thời của tiền, tài sản đầu tư dài hạn và dư nợ cho thấy một phần nguồn lực tài chính của Viconship đang được phân bổ vào quá trình mở rộng hệ thống cảng, vận tải biển và danh mục doanh nghiệp liên kết.

Kết quả kinh doanh kỷ lục giúp Viconship có thêm dư địa để đáp ứng nghĩa vụ tài chính. Tuy vậy, sức ép đối với cơ cấu vốn chưa hoàn toàn được giải quyết khi vay nợ và chi phí lãi vay đều tăng nhanh. Vì vậy, trọng tâm tài chính của doanh nghiệp trong thời gian tới không chỉ nằm ở duy trì tăng trưởng lợi nhuận, mà còn ở khả năng hoàn tất các đợt huy động vốn, đưa nguồn tiền mới vào đúng kế hoạch và kiểm soát đòn bẩy trong quá trình tiếp tục mở rộng.