3 kiểu đầu tư mà người có thu nhập không ổn định cần phải tránh

Freelancer, người kinh doanh tự do, môi giới, người làm nghề theo mùa vụ hay nhận thu nhập chủ yếu từ hoa hồng thường có một đặc điểm chung khi có tháng kiếm được rất nhiều nhưng cũng có thời điểm nguồn tiền giảm mạnh, thậm chí gần như không có thu nhập.

Điều này không có nghĩa nhóm này không nên đầu tư. Ngược lại, tích lũy tài sản dài hạn càng cần thiết khi nguồn thu thiếu ổn định. Tuy nhiên, cách sử dụng tiền cần khác với người có mức lương đều đặn hàng tháng, bởi rủi ro lớn nhất đôi khi không nằm ở việc tài sản giảm giá mà ở việc cần tiền đúng lúc khoản đầu tư chưa thể rút ra.

Kiểu đầu tư đầu tiên cần tránh là vay tiền để đầu tư với tỷ lệ quá lớn. Trong chứng khoán, đây có thể là sử dụng margin ở mức cao. Với bất động sản, đó là vay phần lớn giá trị căn nhà hoặc mảnh đất trong khi khoản trả nợ hàng tháng phụ thuộc vào nguồn thu không ổn định.

Đây chính là điểm nguy hiểm của đòn bẩy khi nghĩa vụ trả nợ là cố định trong khi thu nhập lại biến động. Khi thị trường bất lợi trùng với thời điểm nguồn thu suy giảm, nhà đầu tư có thể buộc phải bán tài sản ở mức giá không mong muốn chỉ để tạo tiền mặt.

Kiểu thứ hai là dồn phần lớn tiền vào tài sản kém thanh khoản. Một mảnh đất có thể mang lại mức tăng giá hấp dẫn trong vài năm, nhưng không phải lúc nào cũng có thể bán trong vài ngày. Nhà đầu tư có thể sở hữu tài sản trị giá hàng tỷ đồng nhưng vẫn thiếu vài chục triệu đồng tiền mặt để đáp ứng một nhu cầu đột xuất.

Điều này đặc biệt bất lợi với người làm tự do. Khi nguồn thu suy giảm trong vài tháng, họ cần một lớp tài sản có thể nhanh chóng chuyển thành tiền mà không phải chịu mức chiết khấu quá lớn.

Kiểu thứ ba là đầu cơ vào tài sản có biến động lớn bằng khoản tiền có thể phải sử dụng trong tương lai gần. Tiền số, cổ phiếu đầu cơ, hàng hóa hoặc những tài sản có biên độ biến động cao có thể tạo lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn, nhưng cũng có khả năng giảm sâu đúng thời điểm nhà đầu tư cần rút tiền.

Nguyên tắc quan trọng là thời gian cần sử dụng tiền phải phù hợp với mức độ rủi ro của tài sản. Khoản tiền dự kiến cần trong vài tháng tới nên ưu tiên khả năng bảo toàn và thanh khoản; phần vốn có thể để nhiều năm mới phù hợp hơn với những tài sản có biến động lớn.

Người thu nhập không ổn định cũng cần tránh tâm lý “tháng này kiếm nhiều nên đầu tư hết”. Một tháng thu nhập đột biến không có nghĩa mức thu đó sẽ lặp lại. Thay vì xây mức sống và danh mục đầu tư dựa trên tháng tốt nhất, có thể lấy mức thu nhập trung bình thận trọng trong 6-12 tháng làm cơ sở phân bổ tiền.