Tỷ lệ Risk/Reward trong chứng khoán là gì?

Risk/Reward được hiểu như thế nào?

Risk là phần thiệt hại nhà đầu tư chấp nhận nếu giao dịch không diễn biến như dự kiến. Reward là mức lợi nhuận kỳ vọng nếu giá đi đúng kịch bản.

Giả sử một cổ phiếu đang có giá 50.000 đồng. Nhà đầu tư dự kiến mua tại mức này, cắt lỗ nếu giá giảm còn 47.500 đồng và chốt lời khi giá tăng lên 57.500 đồng.

Khoản rủi ro là 2.500 đồng mỗi cổ phiếu, trong khi lợi nhuận kỳ vọng là 7.500 đồng. Như vậy, nhà đầu tư chấp nhận mất một phần để kỳ vọng thu về ba phần. Giao dịch này có thể được hiểu là tỷ lệ Risk/Reward 1:3.

Nếu mua 1.000 cổ phiếu, mức lỗ dự kiến là 2,5 triệu đồng, còn lợi nhuận kỳ vọng là 7,5 triệu đồng, chưa tính phí và thuế.

Tỷ lệ càng hấp dẫn càng tạo ra khoảng đệm cho những lần dự đoán sai. Tuy nhiên, không nên đặt mục tiêu lợi nhuận thật xa chỉ để làm cho con số Risk/Reward trông đẹp hơn. Mức chốt lời phải dựa trên vùng kháng cự, xu hướng giá hoặc triển vọng thực tế của cổ phiếu.

Vì sao tỷ lệ thắng cao chưa chắc có lãi?

Giả sử một nhà đầu tư thực hiện 10 giao dịch, đúng 7 lần và sai 3 lần. Mỗi giao dịch có lãi mang về 2 triệu đồng, nhưng mỗi lần thua mất 6 triệu đồng.

Tổng lợi nhuận từ 7 giao dịch thắng là 14 triệu đồng. Trong khi đó, ba giao dịch thua khiến tài khoản mất 18 triệu đồng. Dù đúng tới 70% số lần, nhà đầu tư vẫn lỗ 4 triệu đồng.

Ở trường hợp khác, một người chỉ thắng 4 trong 10 giao dịch. Mỗi lần đúng lãi 6 triệu đồng, còn mỗi lần sai mất 2 triệu đồng. Tổng lợi nhuận đạt 24 triệu đồng, trong khi tổng thua lỗ là 12 triệu đồng. Tỷ lệ thắng chỉ 40%, nhưng kết quả cuối cùng vẫn lãi 12 triệu đồng.

Ví dụ này cho thấy kết quả đầu tư không chỉ phụ thuộc vào việc đúng bao nhiêu lần. Quy mô khoản lời và khoản lỗ cũng quan trọng không kém.

Đây cũng là lý do nhà đầu tư cần xác định điểm bán trước khi mua.

Xác định tỷ lệ trước khi đặt lệnh

Để tính Risk/Reward, nhà đầu tư cần xác định ba mức giá gồm điểm mua, điểm cắt lỗ và mục tiêu chốt lời.

Điểm cắt lỗ không nên được đặt tùy tiện theo số tiền muốn mất. Mức này thường nằm dưới vùng hỗ trợ, đáy gần nhất hoặc vị trí mà khi giá xuyên thủng, nhận định ban đầu không còn đúng.

Mục tiêu lợi nhuận có thể dựa trên vùng kháng cự, đỉnh cũ hoặc biên độ của mô hình giá. Với đầu tư theo nền tảng doanh nghiệp, mức giá mục tiêu còn có thể được xác định từ định giá và triển vọng lợi nhuận.

Nếu cổ phiếu đang ở mức 30.000 đồng, vùng hỗ trợ gần nhất là 28.500 đồng và kháng cự ở 32.000 đồng, nhà đầu tư có thể mất 1.500 đồng để kỳ vọng kiếm 2.000 đồng. Tỷ lệ này không quá hấp dẫn, bởi phần lợi nhuận kỳ vọng chỉ nhỉnh hơn rủi ro.

Trong trường hợp đó, nhà đầu tư có thể chờ giá điều chỉnh về gần hỗ trợ để có điểm mua tốt hơn, thay vì vội mua ở mức hiện tại.

Không biến Risk/Reward thành con số trên giấy

Một giao dịch có tỷ lệ 1:3 chỉ thực sự có ý nghĩa khi nhà đầu tư tuân thủ điểm cắt lỗ. Nếu giá giảm nhưng tiếp tục hạ ngưỡng bán, khoản rủi ro thực tế có thể lớn hơn nhiều so với kế hoạch.

Ngược lại, nếu vừa có lãi nhỏ đã vội bán, phần lợi nhuận thực tế sẽ thấp hơn mức kỳ vọng. Khi đó, tỷ lệ Risk/Reward được tính trước giao dịch không còn giá trị.

Nhà đầu tư cũng cần kiểm soát số vốn đặt vào mỗi mã. Cùng mức cắt lỗ 5%, khoản thiệt hại sẽ rất khác nếu cổ phiếu chỉ chiếm 10% hay chiếm một nửa danh mục.