Người có thu nhập bấp bênh nên đầu tư chứng khoán thế nào?

Không phải ai cũng nhận một mức lương cố định vào cuối tháng. Người làm tự do, bán hàng, chạy dịch vụ hoặc nhận thu nhập theo dự án thường có tháng kiếm được khá nhiều, nhưng cũng có thời điểm dòng tiền giảm mạnh.

Với nhóm này, đầu tư chứng khoán khó hơn người có lương đều. Một khoản tiền tưởng là nhàn rỗi hôm nay có thể phải dùng để chi tiêu hoặc duy trì công việc vào tháng sau. Nếu đưa quá nhiều tiền vào cổ phiếu, nhà đầu tư dễ phải bán đúng lúc thị trường giảm.

Dự phòng nhiều hơn trước khi đầu tư

Người có nguồn thu thất thường nên chuẩn bị khoản dự phòng lớn hơn, bởi họ khó biết chính xác tháng tiếp theo sẽ kiếm được bao nhiêu.

Trước tiên, cần tính tổng các khoản bắt buộc mỗi tháng như tiền thuê nhà, ăn uống, điện nước, học phí, tiền trả nợ và chi phí phục vụ công việc. Sau đó, dành riêng một khoản đủ trang trải trong ít nhất vài tháng nếu thu nhập bất ngờ giảm.

Chẳng hạn, một người cần 10 triệu đồng mỗi tháng để duy trì cuộc sống và công việc thì không nên coi toàn bộ số tiền vượt mức này là vốn đầu tư. Một phần vẫn cần được giữ lại để bù cho những tháng ít đơn hàng hoặc chưa nhận được tiền từ khách hàng.

Khoản dự phòng nên được để ở nơi dễ rút và ít biến động. Không nên đưa quỹ này vào cổ phiếu với suy nghĩ có thể bán bất cứ lúc nào. Khi thị trường giảm, việc buộc phải bán để lấy tiền sinh hoạt có thể biến khoản lỗ tạm thời thành thiệt hại thực tế.

Người đang có khoản vay lãi suất cao cũng nên ưu tiên giảm nợ trước. Việc vừa trả lãi vay vừa chịu biến động của thị trường thường tạo áp lực lớn hơn nhiều so với lợi nhuận kỳ vọng.

Không cần tháng nào cũng đầu tư cùng một số tiền

Người có thu nhập không đều không nên tự ép mình phải đầu tư một khoản cố định mỗi tháng. Thay vào đó, có thể dành một tỷ lệ trên phần thu nhập thực nhận.

Ví dụ, sau khi trừ chi phí sinh hoạt, chi phí công việc và bổ sung quỹ dự phòng, nhà đầu tư có thể dùng 10-20% phần tiền còn lại để đầu tư. Tháng thu nhập tốt thì góp nhiều hơn. Tháng khó khăn có thể giảm số tiền hoặc tạm dừng.

Cách làm này giúp kế hoạch đầu tư bám sát khả năng tài chính thực tế. Nhà đầu tư không phải vay tiền, rút quỹ dự phòng hoặc cắt giảm những khoản cần thiết chỉ để duy trì việc mua cổ phiếu.

Khi có một khoản thu nhập lớn từ hợp đồng hoặc dự án, cũng không nên đưa toàn bộ tiền vào thị trường ngay lập tức. Có thể chia thành nhiều phần và giải ngân trong vài tháng. Việc mua từng bước giúp hạn chế rủi ro đặt toàn bộ vốn vào một thời điểm giá đang cao.

Tuy nhiên, chia nhỏ tiền không đồng nghĩa với liên tục mua thêm một cổ phiếu đang giảm. Trước mỗi lần giải ngân, cần kiểm tra lý do mua ban đầu còn đúng hay không. Nếu doanh nghiệp kinh doanh sa sút, nợ vay tăng hoặc triển vọng thay đổi, việc mua thêm chỉ vì giá thấp hơn có thể khiến rủi ro lớn hơn.

Chọn sản phẩm dễ theo dõi, hạn chế vay tiền

Người có thu nhập thất thường thường phải dành nhiều thời gian cho công việc và tìm kiếm khách hàng. Vì vậy, danh mục đầu tư nên đơn giản, tránh nắm giữ quá nhiều mã cổ phiếu.

Người chưa có kinh nghiệm có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu quỹ mở hoặc quỹ ETF. Những sản phẩm này giúp vốn được phân bổ vào nhiều cổ phiếu, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả của một doanh nghiệp.

Nếu tự lựa chọn cổ phiếu, nhà đầu tư chỉ nên mua những doanh nghiệp có hoạt động dễ hiểu, tài chính tương đối lành mạnh và kết quả kinh doanh ổn định. Danh mục vài mã được nghiên cứu kỹ thường dễ quản lý hơn việc mua nhiều cổ phiếu theo tin đồn.

Nhóm nhà đầu tư này đặc biệt nên tránh dùng tiền vay hoặc giao dịch ký quỹ. Thu nhập vốn đã thiếu ổn định, trong khi cổ phiếu cũng biến động hàng ngày. Khi hai yếu tố bất định xuất hiện cùng lúc, áp lực tài chính có thể tăng rất nhanh.

Người thu nhập không ổn định vẫn có thể đầu tư chứng khoán, nhưng kế hoạch cần linh hoạt hơn. Hãy dự phòng đủ lớn, chỉ đầu tư từ phần tiền thực sự còn lại và cho phép bản thân tạm dừng trong những tháng khó khăn.