Bài học từ Long Châu và câu chuyện của Điện Máy Xanh

Trong nhiều năm qua, động lực tăng trưởng của Điện Máy Xanh vẫn đến từ một công thức tương đối phổ biến trong ngành bán lẻ là mở rộng mạng lưới cửa hàng, gia tăng doanh thu và cải thiện lợi nhuận nhờ quy mô. Đây là mô hình quen thuộc của các chuỗi bán lẻ hiện đại trong giai đoạn tăng tốc, khi độ phủ thị trường còn rộng và mỗi điểm bán mới có thể đóng góp thêm vào tăng trưởng chung.

Tuy nhiên, khi hệ thống cửa hàng trong nước đã đạt quy mô đủ lớn, bài toán của một nhà bán lẻ đầu ngành không còn chỉ nằm ở việc mở thêm điểm bán. Thay vào đó, doanh nghiệp muốn tiếp tục tăng trưởng cần tìm thêm các động lực mạnh mẽ hơn.

Một ví dụ khá điển hình cho sự chuyển dịch này có thể nhìn thấy ở chuỗi Long Châu thuộc FPT Retail. Trong giai đoạn đầu, tăng trưởng của Long Châu cũng gắn chặt với tốc độ mở rộng nhà thuốc, khi thị trường bán lẻ dược còn nhiều dư địa và độ phủ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng. Tuy nhiên, khi số lượng cửa hàng tăng nhanh, biên lợi nhuận trong ngành vẫn chịu áp lực lớn do sản phẩm ít khác biệt, cạnh tranh về giá gay gắt, trong khi chi phí mặt bằng, nhân sự và vận hành liên tục gia tăng.

Khi mô hình thuần bán lẻ bộc lộ giới hạn, hướng đi có tính dài hạn hơn được Long Châu áp dụng đến từ việc mở rộng vai trò của mỗi nhà thuốc trong toàn bộ quá trình chăm sóc sức khỏe của người tiêu dùng. Thay vì chỉ là điểm bán thuốc, nhà thuốc Long Châu đã trở thành nơi khách hàng tìm đến để được tư vấn dược, tiêm chủng, tiếp cận các dịch vụ y tế dự phòng và những hỗ trợ sức khỏe cơ bản.

Với thị phần ước tính khoảng 20–21%, chuỗi nhà thuốc thuộc FPT Retail không chỉ mở rộng quy mô điểm bán, mà còn từng bước bổ sung các dịch vụ đi kèm nhằm gia tăng giá trị trên mỗi khách hàng. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp kéo dài điểm chạm với người tiêu dùng, đồng thời mở thêm dư địa tăng trưởng ngoài hoạt động bán lẻ dược truyền thống.

Sự chuyển dịch mở rộng từ “bán thuốc” sang “chăm sóc sức khỏe” của Long Châu được đánh giá là một hướng đi mới tiềm năng, đồng thời Long Châu cũng là doanh nghiệp bán lẻ dược đầu tiên trong nước tiên phong trong hướng đi này nên sẽ tạo được nhiều lợi thế cạnh tranh so với các doanh nghiệp cùng ngành.

Quay trở lại câu chuyện của Điện Máy Xanh, trước thời điểm doanh nghiệp chuẩn bị cho kế hoạch IPO, chiến lược tăng trưởng dài hạn và những hướng đi mới được ban lãnh đạo định hình cũng đang trở thành điểm được nhà đầu tư đặc biệt quan tâm, tương tự cách thị trường nhìn vào sự chuyển dịch của Long Châu trong ngành bán lẻ dược.

Mang công thức đã chiến thắng tại thị trường trong nước sang Indonesia

Nếu tại Việt Nam, Điện Máy Xanh đã phát triển mạnh nhờ mô hình cửa hàng điện máy mặt đường, bám sát khu dân cư và có độ nhận diện cao, thì EraBlue là nỗ lực đưa công thức này sang một thị trường lớn hơn. Indonesia, với quy mô dân số gần 300 triệu người được xem là không gian tăng trưởng tiềm năng đối với các mô hình bán lẻ hiện đại.

Thị trường điện máy Indonesia trong nhiều năm qua chủ yếu vận hành qua hai kênh phổ biến gồm các trung tâm thương mại và hệ thống cửa hàng nhỏ lẻ truyền thống. Trong bối cảnh đó, mô hình cửa hàng điện máy mặt đường, vận hành theo chuẩn chuỗi có thể tạo ra một hướng tiếp cận khác, gần hơn với thói quen mua sắm thường ngày của người tiêu dùng tại các khu dân cư đông đúc.

EraBlue không phải là một mô hình hoàn toàn tách rời năng lực cốt lõi của Điện Máy Xanh. Ngược lại, điểm đáng chú ý nằm ở việc doanh nghiệp mang những kinh nghiệm đã tích lũy tại Việt Nam sang thị trường mới, từ lựa chọn vị trí cửa hàng, tổ chức bán hàng, quản lý danh mục sản phẩm, vận hành tồn kho đến dịch vụ sau bán.

Các cửa hàng EraBlue được thiết kế theo hướng nhỏ hơn, linh hoạt hơn, bám mặt đường và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Đây là khác biệt đáng kể so với mô hình mua sắm điện máy gắn nhiều hơn với trung tâm thương mại. Cách tiếp cận này giúp chuỗi có cơ hội đi vào các khu dân cư rộng hơn, thay vì chỉ phụ thuộc vào lưu lượng khách tại các điểm mua sắm tập trung.

Những kết quả ban đầu cho thấy mô hình này đã bước qua giai đoạn kiểm chứng nhất định. Đến cuối năm 2025, EraBlue có 181 cửa hàng, doanh thu khoảng 3.700–3.800 tỷ đồng và bắt đầu có lãi. Một số tài liệu cho biết doanh thu bình quân mỗi cửa hàng cao hơn các cửa hàng Điện Máy Xanh tương đương tại Việt Nam, dù giá bán bình quân thấp hơn. Khoảng một nửa số cửa hàng cũng được ghi nhận hòa vốn ngay trong tháng đầu hoạt động.

Các chỉ dấu này có ý nghĩa quan trọng với một mô hình đang mở rộng ra thị trường nước ngoài. Với một chuỗi bán lẻ, câu hỏi đầu tiên không phải là có thể mở bao nhiêu cửa hàng, mà là mô hình vận hành có phù hợp với thị trường hay không, mỗi điểm bán có đủ khả năng tạo doanh thu và tiến tới hòa vốn hay không. Ở góc độ này, EraBlue đã có những dữ liệu ban đầu để củng cố cho kế hoạch mở rộng quy mô.

Đà tăng trưởng tiếp tục được ghi nhận trong những tháng đầu năm 2026. Trong 4 tháng đầu năm, doanh thu từ EraBlue tăng hơn 94%, chuỗi mở mới 123 cửa hàng, nâng tổng số cửa hàng tại Indonesia lên 222 điểm bán. Đáng chú ý, mảng này đã đóng góp lợi nhuận dương 24,35 tỷ đồng cho Điện Máy Xanh trong năm 2025, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn đầu tư thử nghiệm sang giai đoạn bắt đầu tạo kết quả tài chính.

Với Điện Máy Xanh, EraBlue không chỉ là một khoản đầu tư ra nước ngoài. Mảng này còn mở ra khả năng nhân rộng mô hình bán lẻ điện máy đã thành công tại Việt Nam sang một thị trường có quy mô dân số lớn hơn, trong khi mức độ hiện đại hóa của kênh bán lẻ điện máy còn dư địa phát triển. Nếu tiếp tục duy trì hiệu quả cửa hàng khi mở rộng quy mô, EraBlue có thể trở thành một trụ cột tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn sau IPO.

Thợ Điện Máy Xanh và bài toán đi sâu vào từng hộ gia đình

Nếu EraBlue là hướng mở rộng không gian tăng trưởng ra ngoài biên giới, thì Thợ Điện Máy Xanh lại là cách Điện Máy Xanh khai thác sâu hơn trên thị trường nội địa. Đây là mảng kinh doanh đi ra từ chính hoạt động hậu mãi, giao lắp, bảo hành và sửa chữa mà doanh nghiệp đã phải xây dựng trong quá trình bán hàng điện máy.

Thị trường sửa chữa, bảo trì thiết bị điện máy tại Việt Nam có nhu cầu lớn nhưng còn phân mảnh. Với nhiều hộ gia đình, khi máy lạnh, máy giặt, tủ lạnh hoặc các thiết bị gia dụng gặp sự cố, việc tìm thợ sửa chữa vẫn phụ thuộc nhiều vào các kênh không chính thức. Người tiêu dùng thường khó kiểm chứng trước về tay nghề, giá dịch vụ, chất lượng linh kiện thay thế và trách nhiệm bảo hành sau sửa chữa.

Đây là khoảng trống mà một doanh nghiệp có thương hiệu, dữ liệu khách hàng và hạ tầng vận hành rộng như Điện Máy Xanh có thể tham gia. Theo các thông tin công bố trong giai đoạn IPO, Thợ Điện Máy Xanh là công ty con do Điện Máy Xanh sở hữu 99,99%, hiện có khoảng 8.000 nhân sự, trong đó hơn 4.000 kỹ thuật viên. Mảng này còn có gần 300 kho, khoảng 700 xe, hơn 3.000 điểm chạm cửa hàng và tệp khoảng 18 triệu khách hàng định danh.

Quy mô này cho thấy Thợ Điện Máy Xanh không còn chỉ là một bộ phận hỗ trợ hậu mãi. Đây đã là một nền tảng dịch vụ tại nhà có khả năng vận hành trên phạm vi rộng, dựa trên hệ thống mà Điện Máy Xanh đã tích lũy trong nhiều năm.

Điểm hợp lý trong cách phát triển của mảng này là doanh nghiệp không bắt đầu từ một lĩnh vực xa lạ, mà đi lên từ chính sản phẩm mình bán. Khi là nhà bán lẻ điện máy, Điện Máy Xanh nắm được thông tin về sản phẩm, mẫu mã, thời điểm bán, địa chỉ khách hàng và vòng đời sử dụng thiết bị. Những dữ liệu này tạo lợi thế trong việc tổ chức giao lắp, bảo hành, sửa chữa, bảo trì định kỳ và về sau có thể mở rộng sang nhóm khách hàng ngoài hệ thống.

Ở góc độ kinh doanh, Thợ Điện Máy Xanh giúp doanh nghiệp kéo dài mối quan hệ với khách hàng sau thời điểm bán sản phẩm. Thay vì chỉ ghi nhận doanh thu một lần khi bán máy, doanh nghiệp có thể tiếp tục hiện diện trong quá trình sử dụng thiết bị thông qua lắp đặt, bảo hành mở rộng, bảo trì, sửa chữa và tư vấn thay thế sản phẩm khi cần thiết.

Điều này có ý nghĩa lớn với mô hình bán lẻ đã trưởng thành. Khi tốc độ mở mới cửa hàng không còn là động lực duy nhất, giá trị vòng đời khách hàng trở thành một dư địa quan trọng. Mỗi hộ gia đình không chỉ là một lần mua máy lạnh, tủ lạnh hay máy giặt, mà còn là một chuỗi nhu cầu kéo dài trong nhiều năm, từ sử dụng, bảo dưỡng, sửa chữa đến nâng cấp thiết bị.

Dữ liệu tài chính ban đầu cũng cho thấy Thợ Điện Máy Xanh đã tạo ra kết quả thực tích cực. Năm 2025, mảng này ghi nhận doanh thu 2.576 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 201 tỷ đồng. Mục tiêu đến năm 2030 là đạt doanh thu 8.287 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 675 tỷ đồng, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hàng năm lần lượt 26% và 27% trong giai đoạn 5 năm.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự thay đổi cơ cấu doanh thu. Năm 2025, phần phục vụ nội bộ Điện Máy Xanh đạt 2.258 tỷ đồng, trong khi doanh thu từ khách hàng bên ngoài, gồm khách lẻ, nhà sản xuất và doanh nghiệp, mới ở mức 318 tỷ đồng. Điều này cho thấy mảng dịch vụ vẫn chủ yếu vận hành dựa trên hệ sinh thái sẵn có của Điện Máy Xanh.

Tuy nhiên, đến năm 2030, cơ cấu này được kỳ vọng thay đổi rõ rệt. Doanh thu ngoài Điện Máy Xanh dự kiến tăng lên 3.837 tỷ đồng, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 65% mỗi năm, cao hơn đáng kể so với tốc độ 15% của doanh thu phục vụ nội bộ. Phần doanh thu phục vụ nội bộ dự kiến đạt 4.450 tỷ đồng.

Ở góc độ lợi nhuận, sự dịch chuyển còn rõ hơn. Năm 2025, lợi nhuận từ khách hàng ngoài Điện Máy Xanh mới đạt 43 tỷ đồng. Đến năm 2030, con số này dự kiến tăng lên 389 tỷ đồng, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 55% mỗi năm và vượt phần lợi nhuận từ nội bộ, dự kiến đạt 286 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy tham vọng của Thợ Điện Máy Xanh không chỉ nằm ở việc phục vụ tốt hơn khách hàng hiện hữu của chuỗi bán lẻ. Mảng này đang được định hướng trở thành một nền tảng dịch vụ độc lập hơn, có khả năng tiếp cận cả khách hàng ngoài hệ thống, nhà sản xuất và nhóm khách hàng doanh nghiệp.

Hai hướng tăng trưởng từ năng lực lõi

Điểm chung của EraBlue và Thợ Điện Máy Xanh là cả hai đều không tách rời nền tảng cốt lõi của doanh nghiệp. EraBlue đi ra từ kinh nghiệm vận hành chuỗi cửa hàng điện máy mặt đường, còn Thợ Điện Máy Xanh đi ra từ hệ thống hậu mãi, giao lắp và chăm sóc khách hàng. Đây là những năng lực đã được tích lũy trong quá trình Điện Máy Xanh mở rộng tại Việt Nam, nay được tách ra thành các động lực tăng trưởng riêng.

Điều này giúp câu chuyện của Điện Máy Xanh khác với một số hướng mở rộng ngoài ngành thường thấy ở các doanh nghiệp bán lẻ. EraBlue và Thợ Điện Máy Xanh đều gắn trực tiếp với năng lực vận hành, dữ liệu khách hàng, thương hiệu, hệ thống cửa hàng và kinh nghiệm quản lý chuỗi. Nói cách khác, doanh nghiệp không bắt đầu từ con số không, mà mở rộng từ những gì đã được kiểm chứng trong hoạt động chính.

Với EraBlue, dư địa nằm ở quy mô thị trường Indonesia và khả năng nhân rộng mô hình cửa hàng điện máy hiện đại. Với Thợ Điện Máy Xanh, dư địa nằm ở thị trường dịch vụ tại nhà còn phân mảnh và nhu cầu chuẩn hóa trải nghiệm sửa chữa, bảo trì thiết bị gia dụng. Một hướng mở rộng địa lý, một hướng tăng chiều sâu trên tệp khách hàng; cả hai cùng bổ sung cho câu chuyện tăng trưởng sau giai đoạn phủ điểm bán trong nước.

Trong câu chuyện tăng trưởng hậu IPO, đây là điểm khiến Điện Máy Xanh được nhìn rộng hơn một chuỗi bán lẻ điện máy truyền thống. Mảng lõi vẫn tạo dòng tiền, trong khi hai mảng mới đã bắt đầu có doanh thu và lợi nhuận thực. Nếu tiếp tục duy trì được hiệu quả vận hành khi mở rộng quy mô, EraBlue và Thợ Điện Máy Xanh có thể trở thành hai trụ cột quan trọng trong giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của doanh nghiệp.