Thương mại điện tử tăng tốc, cuộc đua logistics ngày càng khốc liệt

Thương mại điện tử tiếp tục thúc đẩy ngành logistics tăng trưởng

Sự phát triển mạnh của thương mại điện tử đang tiếp tục trở thành động lực lớn nhất đối với ngành bưu chính và logistics Việt Nam trong năm 2026. Khi người tiêu dùng ngày càng quen với mua sắm trực tuyến, khối lượng đơn hàng tăng nhanh đã kéo theo nhu cầu vận chuyển hàng hóa lên mức cao mới.

Theo báo cáo triển vọng ngành logistics nửa cuối năm 2026 của Chứng khoán MB (MBS), doanh số trên bốn sàn thương mại điện tử lớn trong quý I/2026 đạt 148,6 nghìn tỷ đồng, tăng 46,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, tổng sản lượng giao dịch đạt hơn 1,138 tỷ sản phẩm, tăng gần 20%, cho thấy nhu cầu mua sắm trực tuyến vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Triển vọng của thị trường vẫn được đánh giá rất khả quan. Theo Mordor Intelligence, quy mô thương mại điện tử Việt Nam có thể đạt khoảng 33,6 tỷ USD trong năm 2026, tăng khoảng 21% so với năm trước và tiếp tục mở rộng lên 87,4 tỷ USD vào năm 2031, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 21,1%.

Theo MBS, động lực tăng trưởng không chỉ đến từ mức chi tiêu tiêu dùng cải thiện mà còn nhờ sự xuất hiện ngày càng nhiều của các thương hiệu lớn trên các sàn thương mại điện tử, cùng với việc kiểm soát chất lượng hàng hóa chặt chẽ hơn. Bên cạnh đó, mô hình video commerce thông qua livestream và các nhà sáng tạo nội dung tiếp tục góp phần thúc đẩy sức mua.

Đáng chú ý, nhóm Shop Mall đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong hệ sinh thái thương mại điện tử. Dù chỉ chiếm khoảng 2,47% tổng số gian hàng trên Shopee, Lazada và TikTok Shop, nhóm này lại đóng góp tới 32,4% tổng doanh số trong quý I/2026. Điều này cho thấy xu hướng người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các gian hàng chính hãng, tạo thêm nhu cầu đối với dịch vụ logistics có chất lượng cao và ổn định.

Công nghệ và chất lượng dịch vụ sẽ quyết định cuộc đua

Bên cạnh tốc độ tăng trưởng của thương mại điện tử, các thay đổi về chính sách cũng được kỳ vọng tạo thêm cơ hội cho ngành chuyển phát.

Theo MBS, Luật Thương mại điện tử mới với các yêu cầu về minh bạch thông tin và quản lý người bán sẽ thúc đẩy việc sử dụng các doanh nghiệp chuyển phát chuyên nghiệp có khả năng đáp ứng đầy đủ quy trình quản lý, hóa đơn điện tử và truy xuất dữ liệu.

Xu hướng này có thể giúp các doanh nghiệp logistics quy mô lớn tiếp tục mở rộng thị phần khi ngày càng nhiều nhà bán hàng chuyển sang sử dụng dịch vụ chuyên nghiệp thay vì các hình thức giao nhận nhỏ lẻ.

Chất lượng dịch vụ cũng đang trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng.

Thống kê của MBS cho thấy SPX và Viettel Post là hai đơn vị không ghi nhận tỷ lệ bưu gửi thất lạc hoặc hư hỏng trong kỳ khảo sát.

Một số doanh nghiệp khác cũng duy trì tỷ lệ rủi ro ở mức rất thấp như Giao Hàng Tiết Kiệm với 0,005%, EMS là 0,008%, Best Express khoảng 0,01% và VNPost ở mức 0,011%.

Ở chiều ngược lại, Nin Sing có tỷ lệ thất lạc hoặc hư hỏng khoảng 0,13%, cao nhất trong nhóm các doanh nghiệp chuyển phát lớn.

Những con số này cho thấy khi tốc độ giao hàng giữa các doanh nghiệp ngày càng tiệm cận nhau, khả năng bảo đảm chất lượng dịch vụ sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng trong việc giữ chân khách hàng.

Theo MBS, các doanh nghiệp logistics sẽ phải tiếp tục đầu tư vào robot phân loại hàng hóa, hệ thống kho thông minh, tự động hóa quy trình khai thác và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao năng suất cũng như giảm chi phí vận hành.

Giá cước giảm nhưng áp lực cạnh tranh chưa hạ nhiệt

Dù nhu cầu vận chuyển tiếp tục tăng, cuộc cạnh tranh trong ngành logistics vẫn diễn ra rất quyết liệt.

Theo MBS, giá cước vận chuyển trung bình trong tháng 4/2026 đã giảm khoảng 20,5% so với mức bình quân năm 2025, xuống còn khoảng 16.500 đồng mỗi bưu kiện.

Việc liên tục giảm giá phản ánh chiến lược mở rộng thị phần của nhiều doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường thương mại điện tử tăng trưởng nhanh và ngày càng thu hút thêm nhiều đơn vị tham gia.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cạnh tranh bằng giá sẽ khó duy trì trong dài hạn khi chi phí đầu tư hạ tầng, công nghệ và nhân lực ngày càng lớn.

Thay vào đó, doanh nghiệp có khả năng tối ưu vận hành, rút ngắn thời gian giao hàng, giảm tỷ lệ thất lạc và kiểm soát tốt chi phí sẽ có nhiều cơ hội mở rộng thị phần bền vững.

Bức tranh kinh doanh quý I/2026 phần nào phản ánh xu hướng này. Sau khi loại bỏ các mảng kinh doanh phụ trợ, Viettel Post tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu cốt lõi khoảng 29,5% nhờ mở rộng hệ sinh thái và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ.

Ở nhóm logistics hàng không, ASG và VNL cũng hưởng lợi từ dòng vốn FDI tiếp tục chảy vào Việt Nam cùng nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không tăng cao.

Trong khi đó, giá nhiên liệu tăng mạnh trong nửa đầu năm do ảnh hưởng từ căng thẳng Mỹ - Iran vẫn tạo áp lực lên biên lợi nhuận của toàn ngành. Tuy nhiên, MBS cho rằng giá dầu diesel có thể đã tạo đỉnh trong quý II và sẽ hạ nhiệt từ quý III/2026.

Nếu kịch bản này xảy ra, chi phí vận hành của các doanh nghiệp logistics sẽ được cải thiện đáng kể, qua đó tạo thêm dư địa nâng cao lợi nhuận trong nửa cuối năm.

Có thể thấy, sự tăng trưởng mạnh của thương mại điện tử đang mở ra cơ hội lớn cho ngành logistics nhưng cũng khiến cuộc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn. Khi lợi thế về giá ngày càng thu hẹp, công nghệ, chất lượng dịch vụ và năng lực vận hành sẽ trở thành những yếu tố quyết định doanh nghiệp nào có thể bứt phá trong giai đoạn tăng trưởng mới.