Điều gì sẽ thay đổi cuộc chơi thương mại điện tử trong 5 năm tới?

AI sẽ trở thành "bộ não" của mọi nền tảng trên sàn thương mại điện tử

Trong hơn một thập kỷ phát triển, thương mại điện tử chủ yếu cạnh tranh bằng giá rẻ, miễn phí vận chuyển và các chương trình khuyến mại quy mô lớn. Tuy nhiên, khi thị trường dần trưởng thành, những lợi thế này không còn đủ để tạo ra khoảng cách dài hạn.

Thay vào đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như yếu tố có khả năng định hình lại toàn bộ ngành.

Nếu trước đây AI chủ yếu được sử dụng để gợi ý sản phẩm, thì trong vài năm tới công nghệ này sẽ tham gia gần như mọi khâu của chuỗi giá trị thương mại điện tử.

Từ việc dự báo nhu cầu tiêu dùng, tối ưu tồn kho, định giá theo thời gian thực, tự động tạo nội dung sản phẩm, chăm sóc khách hàng bằng chatbot cho đến cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm, AI sẽ giúp các nền tảng vận hành hiệu quả hơn với chi phí thấp hơn.

Nhiều sàn thương mại điện tử lớn đã bắt đầu đầu tư mạnh vào AI. Shopee ứng dụng AI để tối ưu hệ thống tìm kiếm và quảng cáo; TikTok Shop khai thác thuật toán đề xuất nội dung để thúc đẩy doanh số; Lazada phát triển các công cụ AI hỗ trợ người bán xây dựng gian hàng và quảng bá sản phẩm.

Không chỉ các nền tảng, người bán cũng đang tận dụng AI để tạo hình ảnh, viết mô tả sản phẩm, phân tích xu hướng tiêu dùng và tối ưu chiến dịch quảng cáo. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian vận hành, đồng thời giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Trong 5 năm tới, khoảng cách giữa các sàn sẽ không chỉ nằm ở lượng người dùng mà còn ở khả năng khai thác dữ liệu và ứng dụng AI để tăng hiệu quả kinh doanh.

Logistics, social commerce và affiliate sẽ tạo lợi thế mới

Bên cạnh AI, logistics tiếp tục là một trong những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của thương mại điện tử.

Người tiêu dùng ngày càng kỳ vọng đơn hàng được giao nhanh hơn, chi phí thấp hơn và có thể theo dõi toàn bộ hành trình vận chuyển theo thời gian thực.

Điều đó buộc các nền tảng phải đầu tư mạnh vào mạng lưới kho bãi, trung tâm phân loại và hệ thống giao nhận.

Shopee phát triển SPX Express, TikTok Shop mở rộng hợp tác với nhiều đơn vị logistics, trong khi Lazada tiếp tục đầu tư vào hệ thống kho vận tại Đông Nam Á. Cuộc đua logistics sẽ không chỉ giúp rút ngắn thời gian giao hàng mà còn giảm chi phí vận hành và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Song song với đó, social commerce sẽ tiếp tục tăng trưởng nhanh.

Theo Lazada, thương mại qua video hiện đóng góp khoảng 25% tổng giá trị giao dịch thương mại điện tử tại Đông Nam Á. Khoảng 82% người tiêu dùng trong khu vực từng mua sản phẩm sau khi xem nội dung từ KOL, KOC hoặc nhà sáng tạo.

Xu hướng này khiến affiliate trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái bán hàng.

Shopee đã kết nối với Facebook, Instagram và YouTube. Lazada mở rộng chương trình tiếp thị liên kết với Meta. TikTok Shop tiếp tục khai thác lợi thế video ngắn và livestream ngay trong ứng dụng.

Trong tương lai, ranh giới giữa mạng xã hội và thương mại điện tử sẽ ngày càng mờ nhạt. Người tiêu dùng có thể xem nội dung, nhận gợi ý sản phẩm và hoàn tất giao dịch gần như trong cùng một trải nghiệm.

Đó sẽ là lợi thế lớn đối với những nền tảng sở hữu hệ sinh thái nội dung mạnh và cộng đồng nhà sáng tạo đông đảo.

Chất lượng, niềm tin và pháp lý sẽ quyết định người chiến thắng

Một thay đổi quan trọng khác là sự chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu.

Sau nhiều năm mở rộng nhanh, các nền tảng đang chịu áp lực lớn hơn từ cơ quan quản lý.

Nhiều quốc gia đã tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng nhái, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ dữ liệu cá nhân và nghĩa vụ thuế của các nền tảng xuyên biên giới.

Tại châu Âu, Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) yêu cầu các nền tảng lớn minh bạch hơn trong hoạt động kinh doanh và chịu trách nhiệm cao hơn với sản phẩm được bán.

Ở nhiều thị trường khác, các ưu đãi thuế đối với hàng nhập khẩu giá trị thấp cũng dần bị bãi bỏ, khiến mô hình thương mại điện tử giá rẻ xuyên biên giới đối mặt nhiều thách thức.

Điều đó đồng nghĩa các sàn sẽ phải đầu tư nhiều hơn vào kiểm soát chất lượng, xác thực người bán và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong khi đó, chính hành vi mua sắm cũng đang thay đổi. Theo dữ liệu từ Metric, tốc độ tăng trưởng GMV trên các sàn thương mại điện tử hiện cao hơn nhiều so với tốc độ tăng sản lượng hàng hóa bán ra. Giá trị trung bình mỗi sản phẩm cũng tăng khoảng 25,8% chỉ sau một năm.

Những con số này cho thấy người tiêu dùng không còn chỉ tìm kiếm sản phẩm rẻ nhất mà sẵn sàng chi nhiều tiền hơn để đổi lấy hàng chính hãng, dịch vụ tốt và sự an tâm khi mua sắm.

Đối với doanh nghiệp, điều đó đặt ra yêu cầu phải xây dựng thương hiệu, đầu tư vào chất lượng sản phẩm và tối ưu chuỗi cung ứng thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.

Trong 5 năm tới, cuộc chơi thương mại điện tử nhiều khả năng sẽ không còn xoay quanh câu hỏi nền tảng nào giảm giá mạnh hơn hay miễn phí vận chuyển nhiều hơn.

Yếu tố quyết định sẽ là nền tảng nào ứng dụng AI hiệu quả hơn, giao hàng nhanh hơn, xây dựng được hệ sinh thái nội dung mạnh hơn và tạo được niềm tin lớn hơn với cả người bán lẫn người tiêu dùng.

Đó cũng là lý do cuộc cạnh tranh của thương mại điện tử đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới. Người chiến thắng sẽ không phải là nền tảng có nhiều chương trình khuyến mại nhất, mà là nền tảng tạo ra giá trị bền vững nhất cho toàn bộ hệ sinh thái.