Thu nhập cải thiện, lợi nhuận vẫn chịu sức ép từ dự phòng

Trong báo cáo mới cập nhật về Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank, HoSE: VCB) với tiêu đề “Dự phòng tăng mạnh che khuất bức tranh lợi nhuận”, Chứng khoán Rồng Việt đánh giá thu nhập lãi thuần, tăng trưởng tín dụng và biên lãi ròng của ngân hàng đều cải thiện, trong khi chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh tiếp tục kìm hãm tốc độ tăng lợi nhuận.

Trong quý I/2026, Vietcombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 11.803 tỷ đồng, tăng 8,7% so với cùng kỳ, thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng của các chỉ tiêu trước dự phòng.

Cụ thể, lợi nhuận trước chi phí dự phòng của Vietcombank đạt 14.296 tỷ đồng, tăng 23,1% so với cùng kỳ; tổng thu nhập hoạt động đạt 21.180 tỷ đồng, tăng 22,7%. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng 231%, lên 2.493 tỷ đồng, khiến mức tăng lợi nhuận trước thuế thu hẹp còn một chữ số.

Trong bối cảnh này, triển vọng lợi nhuận của Vietcombank trong năm 2026 không chỉ phụ thuộc vào tăng trưởng tín dụng hay thu nhập lãi, mà còn chịu tác động từ tiến độ trích lập dự phòng trong các quý tới. Hoạt động cốt lõi cải thiện, song lợi nhuận sau cùng vẫn chịu ảnh hưởng từ chính sách dự phòng thận trọng.

Trong các mảng kinh doanh chính, thu nhập lãi thuần tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt kết quả của Vietcombank. Quý I/2026, chỉ tiêu này đạt 17.651 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ. Theo Rồng Việt, đây là mức tăng cao nhất kể từ năm 2023, được hỗ trợ bởi tăng trưởng tín dụng nhanh hơn và biên lãi ròng phục hồi.

Tín dụng hợp nhất của Vietcombank tăng 4,8% so với đầu năm và tăng 19,5% so với cùng kỳ, cao hơn mức bình quân toàn ngành. Trong đó, nhóm khách hàng doanh nghiệp tiếp tục là động lực chính, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp lớn và khách hàng FDI.

Cho vay khách hàng FDI tăng 16% so với đầu năm, trong khi nhóm doanh nghiệp lớn và vừa tăng khoảng 6%. Dòng vốn tín dụng tập trung vào một số lĩnh vực như thép, chế biến thực phẩm, tiêu dùng, bất động sản, công nghệ thông tin và viễn thông.

Cơ cấu tín dụng cũng dịch chuyển theo hướng tăng tỷ trọng các khoản vay trung và dài hạn. Nhóm này tăng 7,3% so với đầu năm và tăng 49% so với cùng kỳ, nâng tỷ trọng trong tổng cho vay lên 42%. Theo Rồng Việt, diễn biến này cùng quá trình tái định giá các khoản vay hỗ trợ lợi suất tài sản sinh lời của ngân hàng.

Biên lãi ròng quý I/2026 của Vietcombank đạt 2,86%, tăng 13 điểm cơ bản so với quý trước và tăng 22 điểm cơ bản so với cùng kỳ. Đây là quý thứ hai liên tiếp NIM phục hồi, trong bối cảnh nhiều ngân hàng vẫn chịu áp lực từ chi phí vốn và cạnh tranh huy động.

Ở phân khúc bán lẻ, tín dụng tăng chậm hơn, đạt 1,5% so với đầu năm. Cho vay sản xuất kinh doanh hộ cá thể giảm do ảnh hưởng từ các thay đổi pháp lý về thuế. Trong khi đó, cho vay thế chấp bất động sản và tiêu dùng vẫn duy trì tăng trưởng.

Dù các chỉ tiêu kinh doanh cốt lõi cải thiện, chi phí dự phòng vẫn là yếu tố ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận Vietcombank. Trong quý I/2026, ngân hàng phát sinh ròng khoảng 1.200 tỷ đồng nợ xấu, qua đó tăng trích lập dự phòng cho vay khách hàng.

Mức tăng dự phòng không đồng nghĩa chất lượng tài sản của Vietcombank suy giảm mạnh. Tỷ lệ nợ xấu cho vay khách hàng cuối quý I/2026 ở mức 0,62%. Nếu tính thêm nợ xấu liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp, tỷ lệ nợ xấu tổng thể ở mức khoảng 0,99%, vẫn thuộc nhóm thấp trong hệ thống.

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu, bao gồm cả trái phiếu doanh nghiệp, đạt 178%. Đây là mức thuộc nhóm cao trong hệ thống, phản ánh bộ đệm dự phòng lớn của Vietcombank trong trường hợp cần xử lý rủi ro tín dụng.

Áp lực trích lập vẫn còn trong các quý tới. Theo Rồng Việt, phần nợ xấu từ trái phiếu doanh nghiệp phát sinh từ quý IV/2025 có dư nợ khoảng 6.600 tỷ đồng, trong đó Vietcombank đã trích lập 3.300 tỷ đồng. Phần còn lại có thể tiếp tục được phân bổ trích lập trong năm 2026.

Việc duy trì bộ đệm dự phòng giúp ngân hàng củng cố khả năng xử lý rủi ro, nhưng đồng thời khiến lợi nhuận ngắn hạn tăng chậm hơn tốc độ cải thiện của thu nhập trước dự phòng. Đây là yếu tố cần theo dõi trong bức tranh lợi nhuận năm nay của Vietcombank.

Triển vọng năm 2026 cải thiện ở mức vừa phải

Cho quý II/2026, Rồng Việt dự phóng thu nhập lãi thuần của Vietcombank đạt gần 17.900 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ. Tăng trưởng tín dụng ước đạt 6,5% so với đầu năm, với động lực chủ yếu từ nhóm doanh nghiệp lớn và khách hàng FDI.

Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng quý II được dự báo đạt khoảng 1.750 tỷ đồng, giảm so với quý I nhưng vẫn tăng 116% so với cùng kỳ năm trước do nền so sánh thấp và khả năng ngân hàng tiếp tục trích lập bổ sung cho dư nợ xấu trái phiếu doanh nghiệp.

Trên cơ sở đó, lợi nhuận trước thuế quý II/2026 của Vietcombank được dự phóng đạt hơn 12.600 tỷ đồng, tăng khoảng 14% so với cùng kỳ. Lũy kế nửa đầu năm, lợi nhuận trước thuế dự kiến hoàn thành khoảng 48% dự phóng cả năm của Rồng Việt.

Cho cả năm 2026, công ty chứng khoán này dự báo tổng thu nhập hoạt động của Vietcombank tăng 18%, trong khi lợi nhuận trước thuế tăng 14%, đạt khoảng 50.386 tỷ đồng. Mức tăng này cao hơn giai đoạn 2024–2025, nhưng vẫn phản ánh sự thận trọng khi chi phí dự phòng được dự báo tiếp tục tăng mạnh.

Một yếu tố khác cần theo dõi là thanh khoản. Trong quý I/2026, huy động của Vietcombank chỉ tăng 0,7% so với đầu năm, thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng tín dụng. Diễn biến này khiến tỷ lệ cho vay so với huy động tiệm cận ngưỡng cao, tạo áp lực lên chi phí vốn.

Dù vậy, Thông tư 08/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ giữa tháng 5/2026 cho phép các tổ chức tín dụng tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn từ Kho bạc Nhà nước vào mẫu số của tỷ lệ cho vay so với huy động. Theo Rồng Việt, thay đổi này có thể giúp Vietcombank giảm bớt áp lực thanh khoản và chi phí vốn từ quý II.

Trong năm 2026, hoạt động cốt lõi của Vietcombank được hỗ trợ bởi tín dụng tăng nhanh, thu nhập lãi thuần cải thiện và NIM phục hồi. Tuy nhiên, chi phí dự phòng vẫn có thể tiếp tục ảnh hưởng đến tốc độ tăng lợi nhuận, trong khi áp lực thanh khoản và chi phí vốn là các yếu tố cần theo dõi ở những quý tiếp theo.