Thị trường chứng khoán nửa cuối 2026: Dòng tiền nội nâng đỡ, cơ hội từ lộ trình nâng hạng

Thông tin được chia sẻ tại Hội nghị sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm 2026 và Diễn đàn VASB - Kết nối sức mạnh, kiến tạo thị trường của Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) tổ chức vào ngày 14/7 vừa qua.

Theo ông Trần Thanh Tùng - Trung tâm Phân tích Nghiên cứu, Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), triển vọng thị trường trong nửa cuối năm 2026 được hỗ trợ bởi tăng trưởng kinh tế, chính sách ưu tiên mở rộng nguồn lực trong nước, tiến trình nâng hạng và kỳ vọng cải thiện chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Tuy nhiên, cơ hội không trải đều. Diễn biến chỉ số thời gian qua cho thấy dòng tiền vẫn tập trung vào một số nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi phần còn lại của thị trường chưa phản ánh đầy đủ tốc độ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Dòng tiền trong nước tiếp tục đóng vai trò chủ đạo

BSC đánh giá nhà đầu tư trong nước vẫn là lực lượng chính hấp thụ áp lực bán từ khối ngoại. Trong 6 tháng đầu năm 2026, dòng tiền nội tập trung đáng kể vào nhóm ngân hàng, công nghệ thông tin và dịch vụ tài chính. Ngược lại, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng mạnh tại các nhóm này, đồng thời giải ngân chọn lọc vào tài nguyên cơ bản, bán lẻ và hóa chất.

Hoạt động cho vay ký quỹ cũng duy trì ở quy mô cao. Đến cuối quý I/2026, dư nợ margin toàn thị trường đạt khoảng 404.293 tỷ đồng, tăng 0,88% so với cuối năm 2025, tương đương khoảng 97% vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán. Theo BSC, một phần đáng kể dư nợ đang tập trung vào các khoản cho vay theo từng thương vụ, thay vì phân bổ đồng đều trên toàn thị trường.

Dù dòng tiền nội địa duy trì tích cực, diễn biến chỉ số cho thấy độ phân hóa ngày càng rõ. Tính đến ngày 19/6, VN-Index đạt khoảng 1.825 điểm, nhưng nếu loại trừ đóng góp của VIC, VHM, VRE và VPL, chỉ số điều chỉnh chỉ còn khoảng 1.413 điểm. Tương tự, trong năm 2025, VN-Index tăng 40,6%, trong khi mức tăng sau khi loại nhóm cổ phiếu Vingroup chỉ khoảng 13%.

Khoảng cách này cho thấy mức tăng của chỉ số chưa phản ánh đầy đủ diễn biến của phần lớn cổ phiếu. Đây cũng là lý do BSC cho rằng nhà đầu tư cần chú trọng hơn đến chất lượng lợi nhuận, định giá và triển vọng riêng của từng doanh nghiệp thay vì chỉ dựa vào xu hướng của chỉ số chung.

Ở góc độ định giá, P/E của VN-Index sau khi loại trừ nhóm Vingroup ở mức khoảng 12 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử 14,2 lần. Theo BSC, mặt bằng này tương đối hấp dẫn, nhưng tình trạng thanh khoản hệ thống ngân hàng còn căng thẳng có thể khiến nhiều cổ phiếu tiếp tục giao dịch ở mức định giá thấp trong một khoảng thời gian.

Trong khi thị giá nhiều cổ phiếu chưa phục hồi tương xứng, lợi nhuận doanh nghiệp vẫn duy trì đà tăng. Lợi nhuận sau thuế toàn thị trường trong quý I/2026 tăng 39,8% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ VIC và VHM, mức tăng vẫn đạt khoảng 22,5%.

Bức tranh lợi nhuận có sự phân hóa lớn giữa các ngành. Nhóm dầu khí, tài nguyên cơ bản, viễn thông, bán lẻ và bất động sản ghi nhận mức tăng trưởng cao trên nền so sánh thấp. Trong khi đó, lợi nhuận ngành ngân hàng tăng khoảng 13,7%, thấp hơn nhiều nhóm khác nhưng vẫn thể hiện sự ổn định.

Nâng hạng thị trường chứng khoán mở thêm dư địa cho dòng vốn ngoại

Bên cạnh động lực từ nhà đầu tư trong nước, lộ trình nâng hạng của FTSE Russell được xem là một trong những yếu tố quan trọng đối với thị trường trong giai đoạn 2026 - 2027.

Theo lộ trình được BSC tổng hợp, quá trình chuyển đổi tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp dự kiến diễn ra qua bốn giai đoạn. Đợt đầu tiên bắt đầu ngày 21/9/2026 với tỷ lệ 10%. Ba đợt tiếp theo dự kiến diễn ra vào tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027, tương ứng tỷ lệ 20%, 35% và 35%.

Dựa trên quy mô các quỹ ETF mô phỏng chỉ số có vốn hóa lớn, BSC ước tính tổng giá trị giao dịch phân bổ vào 23 cổ phiếu Việt Nam trong bốn giai đoạn có thể đạt khoảng 1,43 tỷ USD.

Tuy nhiên, dòng vốn dự kiến phân bổ không đồng đều. Những doanh nghiệp có vốn hóa và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng lớn được dự báo thu hút phần lớn dòng tiền. Riêng VIC có thể chiếm hơn 626 triệu USD theo mô hình ước tính, tiếp đến là VHM với khoảng 195 triệu USD. Các cổ phiếu MSN, HPG, VNM, VCB và SSI cũng nằm trong nhóm được dự báo hưởng lợi đáng kể.

Các con số trên chỉ mang tính mô phỏng, phụ thuộc vào danh mục thực tế của FTSE, quy mô tài sản các quỹ và diễn biến giá cổ phiếu tại từng thời điểm. Trước khi dòng vốn nâng hạng chính thức giải ngân, thị trường vẫn có thể chịu áp lực bán từ những quỹ đang tham chiếu nhóm thị trường cận biên.

BSC cho rằng áp lực này đang có dấu hiệu thu hẹp. Hiệu ứng nâng hạng có thể khiến một bộ phận nhà đầu tư chuyển từ trạng thái bán sang nắm giữ, chờ quá trình chuyển đổi bắt đầu. Dù vậy, khả năng dòng vốn ngoại quay trở lại mạnh còn phụ thuộc vào xu hướng đầu tư toàn cầu.

Hiện phần lớn dòng tiền quốc tế vẫn tập trung vào Mỹ và các thị trường có tỷ trọng lớn trong chuỗi giá trị trí tuệ nhân tạo, bán dẫn. Việt Nam chưa nằm trong nhóm hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này, trong khi cơ cấu vốn hóa còn phụ thuộc nhiều vào tài chính và bất động sản.

Bù lại, thị trường Việt Nam có những lợi thế riêng như chính sách vĩ mô ưu tiên tăng trưởng, định giá tương đối hấp dẫn, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp tích cực và quá trình cải cách hạ tầng giao dịch.

Nền kinh tế tăng trưởng cao nhưng áp lực lạm phát chưa hoàn toàn hạ nhiệt

Nền tảng vĩ mô tiếp tục là yếu tố hỗ trợ thị trường. GDP quý II/2026 tăng 8,39% so với cùng kỳ, trong đó công nghiệp và xây dựng tăng 10,51%, đóng góp hơn một nửa mức tăng của toàn nền kinh tế.

Tiêu dùng trong nước cũng phục hồi. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 6 tháng đạt gần 3,89 triệu tỷ đồng, tăng 12,9%; nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,3%.

Hoạt động đầu tư nước ngoài tiếp tục duy trì tích cực. Tổng vốn FDI đăng ký trong 6 tháng đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ, trong khi vốn thực hiện đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2%.

Ở chiều ngược lại, CPI bình quân 6 tháng tăng 4,38%. Riêng tháng 6, CPI tăng 4,69% và lạm phát cơ bản tăng 4,12%. BSC cho rằng nền kinh tế đã hình thành mặt bằng giá mới cao hơn năm 2025, do tác động của chính sách thuế, nhu cầu đầu tư công và cú sốc giá năng lượng trong nửa đầu năm.

Thanh khoản hệ thống ngân hàng cũng là vấn đề cần theo dõi. Chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn vẫn ở mức cao, khiến các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động để củng cố nguồn vốn. Dù cơ quan điều hành đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ, BSC nhận định mặt bằng lãi suất có thể chủ yếu đi ngang trong phần còn lại của năm thay vì giảm mạnh.

Trên cơ sở đó, BSC xây dựng ba kịch bản cho VN-Index cuối năm 2026. Trong kịch bản tiêu cực, chỉ số có thể ở mức 1.561 điểm. Kịch bản cơ sở là 1.756 điểm, trong khi kịch bản tích cực đưa VN-Index lên khoảng 1.928 điểm.

Diễn biến thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng cải thiện thanh khoản, tốc độ giải ngân đầu tư công, xu hướng lạm phát, dòng vốn nâng hạng và mức độ lan tỏa của tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp.

Cùng với những động lực trên, thị trường vẫn đối mặt một số thách thức như tiến độ vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm, rủi ro an ninh mạng, khả năng chậm ban hành hướng dẫn pháp lý cho sản phẩm mới và chất lượng nguồn cung cổ phiếu.

Do đó, dù triển vọng trung hạn được đánh giá tích cực, thị trường nửa cuối năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục vận động theo hướng phân hóa. Cơ hội có thể tập trung tại những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, lợi nhuận tăng trưởng thực chất, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng đủ lớn và khả năng thu hút dòng vốn tổ chức.