Tăng lãi suất khi gửi tiết kiệm, cổ phiếu và vàng chịu tác động thế nào?

Lãi suất là gì?

Nhà đầu tư thường theo dõi giá cổ phiếu, vàng hay tiền mã hóa mỗi ngày nhưng lại ít chú ý tới lãi suất. Trong khi đó, đây là một trong những biến số quan trọng nhất của thị trường tài chính, bởi lãi suất có thể hiểu đơn giản là “giá của tiền”.

Khi lãi suất tăng, người vay phải trả chi phí cao hơn, còn người gửi tiết kiệm nhận được mức sinh lời hấp dẫn hơn. Khi lãi suất giảm, vốn vay trở nên rẻ hơn nhưng việc giữ tiền trong ngân hàng lại kém hấp dẫn. Chính sự thay đổi này khiến dòng tiền dịch chuyển giữa các kênh đầu tư.

Nếu nhà đầu tư có 500 triệu đồng. Với lãi suất tiền gửi 5%/năm, khoản tiền này mang lại khoảng 25 triệu đồng. Nếu lãi suất tăng lên 8%, thu nhập dự kiến tăng thành 40 triệu đồng mà không phải chịu biến động giá như cổ phiếu, vàng hay bất động sản.

Khi đó, các tài sản rủi ro phải mang lại lợi nhuận kỳ vọng cao hơn mới đủ hấp dẫn. Một cổ phiếu có khả năng tăng 8-10% nhưng cũng có thể giảm mạnh sẽ khó cạnh tranh với tiền gửi nếu mức sinh lời giữa hai kênh không còn chênh lệch đáng kể.

Ngược lại, khi lãi suất tiền gửi giảm, một phần tiền nhàn rỗi có thể tìm đến cổ phiếu, trái phiếu, vàng hoặc bất động sản để tìm kiếm lợi nhuận cao hơn.

Tuy nhiên, lãi suất giảm không đồng nghĩa mọi tài sản lập tức tăng giá. Nhà đầu tư còn phải xem nguyên nhân của việc hạ lãi suất. Nếu lãi suất giảm trong bối cảnh lạm phát được kiểm soát và nền kinh tế ổn định, thị trường thường có điều kiện thuận lợi hơn. Nhưng nếu chính sách được nới lỏng vì tăng trưởng suy yếu, tâm lý thận trọng có thể vẫn bao phủ thị trường.

Mỗi loại tài sản phản ứng khác nhau

Mỗi loại tài sản đều phản ứng trước sự thay đổi của lãi suất. Trái phiếu là kênh chịu tác động trực tiếp nhất. Giả sử một trái phiếu đang trả lãi cố định 6% mỗi năm, trong khi thị trường xuất hiện trái phiếu mới trả 8%. Trái phiếu cũ sẽ kém hấp dẫn và giá phải giảm xuống để người mua mới chấp nhận nắm giữ.

Bởi vậy, lãi suất thị trường tăng thường khiến giá trái phiếu đang lưu hành giảm và ngược lại. Tác động càng rõ với trái phiếu còn thời hạn dài.

Đối với cổ phiếu, lãi suất tăng gây sức ép lên cả doanh nghiệp lẫn định giá. Công ty vay nhiều phải trả chi phí tài chính cao hơn, khiến lợi nhuận có thể thu hẹp. Đồng thời, khi tiền gửi và trái phiếu trở nên hấp dẫn, nhà đầu tư có xu hướng yêu cầu mức sinh lời cao hơn từ cổ phiếu.

Bất động sản cũng nhạy cảm với lãi suất do người mua nhà và chủ đầu tư thường sử dụng vốn vay. Lãi vay tăng khiến số tiền trả hằng tháng lớn hơn, nhu cầu mua giảm và chi phí triển khai dự án tăng lên.

Với vàng, nhà đầu tư cần chú ý tới lãi suất thực, tức mức lãi sau khi tính đến lạm phát. Nếu gửi tiền được 7% trong khi lạm phát ở mức 3%, người gửi vẫn có mức sinh lời thực dương. Nhưng nếu lạm phát lên 8%, sức mua của khoản tiền có thể giảm dù lãi suất danh nghĩa không thấp.

Vàng không tạo ra dòng tiền định kỳ nên thường kém hấp dẫn khi lãi suất thực tăng. Ngược lại, khi lạm phát cao hoặc niềm tin vào tiền tệ suy yếu, vàng có thể được tìm đến như một tài sản phòng vệ.