Mô hình “bán giờ công” chịu sức ép, FPT đứng trước thử thách mới

Mô hình tăng trưởng dựa vào nhân sự bắt đầu gặp giới hạn

Trong nhiều năm qua, ngành dịch vụ công nghệ thông tin tăng trưởng dựa trên một công thức khá quen thuộc: doanh nghiệp càng có nhiều kỹ sư, càng có khả năng nhận thêm dự án và mở rộng doanh thu. Mô hình này đặc biệt phù hợp với các quốc gia có lợi thế về chi phí nhân công, nguồn nhân lực trẻ và khả năng cung ứng kỹ sư công nghệ ở quy mô lớn.

Giai đoạn sau Covid-19 càng tạo thêm dư địa cho các doanh nghiệp gia công phần mềm và tư vấn CNTT, khi nhu cầu chuyển đổi số tăng nhanh trong bối cảnh các doanh nghiệp toàn cầu đẩy mạnh xây dựng hệ thống ERP, ứng dụng di động, nền tảng thương mại điện tử, ngân hàng số, điện toán đám mây và các hệ thống vận hành nội bộ.

Theo dữ liệu được Chứng khoán Rồng Việt tổng hợp, quy mô thị trường dịch vụ CNTT toàn cầu đạt khoảng 1.719 tỷ USD vào cuối năm 2025. Trong giai đoạn 2015–2025, thị trường này ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép khoảng 7,1%/năm, riêng giai đoạn Covid-19 tăng nhanh hơn nhờ làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ.

Tuy nhiên, AI đang làm thay đổi cách tạo doanh thu của ngànhnày, các công việc từng cần nhiều nhân sự như lập trình cơ bản, kiểm thử, viết script, bảo trì hay sửa lỗi phần mềm nay có thể được hỗ trợ đáng kể bởi các công cụ tự động hóa. Khi năng suất kỹ sư tăng lên, khách hàng cũng kỳ vọng chi phí trên mỗi đầu việc giảm xuống.

Điều này khiến mô hình “bán giờ công” chịu sức ép, những tác vụ có giá trị thấp dễ bị ép giá, trong khi phần giá trị cao hơn lại nằm ở khả năng thiết kế giải pháp, xử lý dữ liệu, hiểu bài toán ngành và tích hợp AI vào hệ thống sẵn có của khách hàng.

Nói cách khác, ngành tư vấn CNTT đang bước vào giai đoạn chuyển dịch từ mô hình thâm dụng lao động sang mô hình thâm dụng AI. Trong giai đoạn mới, quy mô nhân sự vẫn quan trọng, nhưng không còn là yếu tố duy nhất quyết định năng lực cạnh tranh.

Trong ngành dịch vụ công nghệ thông tin, FPT là doanh nghiệp tiêu biểu của Việt Nam. Từ nhiều năm qua, mảng dịch vụ công nghệ thông tin cho thị trường nước ngoài là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của tập đoàn này.

Lợi thế của FPT đến từ nền tảng kỹ sư lớn, chi phí cạnh tranh, khả năng triển khai dự án quốc tế và sự hiện diện tại nhiều thị trường như Nhật Bản, Mỹ, châu Âu, châu Á – Thái Bình Dương. Đây là những yếu tố giúp doanh nghiệp đi nhanh trong giai đoạn ngành tư vấn CNTT còn vận hành chủ yếu theo mô hình thâm dụng lao động.

Theo tổng hợp, doanh thu mảng dịch vụ CNTT nước ngoài/gia công phần mềm của FPT đạt tốc độ tăng trưởng kép khoảng 19%/năm trong giai đoạn 2015–2025, cao hơn trung bình ngành. Cùng với đó, số lượng nhân sự và doanh thu bình quân trên mỗi kỹ sư công nghệ cũng từng tăng mạnh trong giai đoạn 2015–2023, trước khi xuất hiện dấu hiệu giảm tốc vào năm 2025.

Diễn biến này không chỉ xảy ra với FPT. Một số nhà tư vấn CNTT lớn của Ấn Độ như Infosys, TCS, HCL hay Wipro cũng ghi nhận tốc độ mở rộng nhân sự chững lại sau giai đoạn tăng nóng. Đây là tín hiệu cho thấy ngành tư vấn CNTT toàn cầu đang bước vào giai đoạn sàng lọc mới, nơi quy mô nhân sự không còn là lợi thế tuyệt đối.

Với FPT, bài toán lúc này không đơn thuần là tuyển thêm kỹ sư để tăng năng lực nhận dự án. Doanh nghiệp cần dịch chuyển sang các dịch vụ có hàm lượng cao hơn như tư vấn dữ liệu, kiến trúc hệ thống, tích hợp AI, tự động hóa quy trình và xây dựng giải pháp theo từng ngành.

Tại hội nghị nhà đầu tư trực tuyến ngày 23/6/2026 với chủ đề “Navigating the AI Era”, FPT kỳ vọng doanh thu dịch vụ CNTT liên quan đến AI tăng ít nhất 30%/năm trong 5 năm tới. Trong khi đó, các dịch vụ truyền thống có khả năng giảm tốc về mức tăng trưởng một chữ số.

Chi tiết này cho thấy AI không chỉ tạo sức ép lên các mảng dịch vụ cũ, mà còn mở ra không gian tăng trưởng mới cho những doanh nghiệp đủ năng lực chuyển đổi. Với FPT, lợi thế trong chu kỳ tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng biến AI thành dịch vụ có thể thương mại hóa, thay vì chỉ sử dụng AI như công cụ hỗ trợ nội bộ.

Lợi thế mới nằm ở dữ liệu và khả năng tích hợp AI

Khi AI tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ, lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp tư vấn CNTT sẽ dịch chuyển. Nhân sự giá rẻ vẫn có vai trò nhất định, nhưng không còn là điểm tựa đủ lớn như giai đoạn trước.

Trong giai đoạn tới, các doanh nghiệp có lợi thế sẽ là những đơn vị sở hữu đội ngũ kỹ sư chất lượng cao, am hiểu kiến trúc dữ liệu, có khả năng kết nối các mô hình AI với hệ thống vận hành thực tế của khách hàng. Bên cạnh đó, hiểu biết chuyên sâu theo từng ngành như ngân hàng, bảo hiểm, y tế, sản xuất, bán lẻ hay khu vực công cũng trở thành yếu tố quan trọng.

Lý do là AI chỉ tạo ra giá trị lớn khi được đặt trong một bài toán cụ thể. Một mô hình AI có thể hỗ trợ viết mã, kiểm thử hoặc phân tích dữ liệu, nhưng để biến nó thành giải pháp vận hành hiệu quả cho doanh nghiệp, nhà tư vấn CNTT cần hiểu quy trình, dữ liệu, ràng buộc bảo mật và mục tiêu kinh doanh của khách hàng.

Đây cũng là thách thức không nhỏ, các doanh nghiệp tư vấn khó có thể tự do sử dụng dữ liệu từ khách hàng cũ để phát triển giải pháp cho khách hàng mới, do vấn đề bảo mật và quyền sở hữu dữ liệu. Vì vậy, hướng đi thực tế hơn có thể là hợp tác với các nhà cung cấp mô hình nền lớn như OpenAI, Microsoft, Oracle hoặc các nền tảng điện toán đám mây, sau đó tùy chỉnh giải pháp theo từng khách hàng.

Với FPT, dư địa tăng trưởng trong kỷ nguyên AI vì thế sẽ phụ thuộc vào tốc độ nâng cấp năng lực từ gia công phần mềm sang cung cấp giải pháp công nghệ có hàm lượng tư vấn cao hơn. Nếu làm tốt, doanh nghiệp có thể tận dụng lợi thế hiện diện quốc tế, nền tảng khách hàng sẵn có và đội ngũ kỹ sư lớn để mở rộng sang các dịch vụ AI.

Ngược lại, nếu phần lớn doanh thu vẫn phụ thuộc vào các tác vụ truyền thống, áp lực giảm giá từ AI có thể khiến tốc độ tăng trưởng chậm lại. Đây là bài toán chung của nhiều doanh nghiệp tư vấn CNTT toàn cầu, không riêng FPT.

Trong trung hạn, ngành dịch vụ CNTT vẫn còn dư địa, nhất là tại Nhật Bản và châu Á, nơi mức độ chuyển đổi số của doanh nghiệp chưa đồng đều và nhu cầu nâng cấp hệ thống còn lớn. Tuy nhiên, cách tăng trưởng sẽ khác trước. Thay vì mở rộng chủ yếu bằng số lượng nhân sự, các doanh nghiệp cần chứng minh năng lực tạo ra giá trị trên từng dự án.

Đối với FPT, cuộc dịch chuyển sang AI không chỉ là câu chuyện bổ sung một mảng dịch vụ mới. Đây có thể là bước chuyển quan trọng để doanh nghiệp duy trì vị thế trong chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của ngành công nghệ thông tin toàn cầu.