Lưu ý quan trọng về thuế cho người làm affiliate thương mại điện tử doanh thu lớn

Affiliate trên thương mại điện tử trở thành nguồn thu nhập lớn

Sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và kinh tế sáng tạo nội dung đang biến tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) trở thành một nghề mang lại thu nhập đáng kể cho nhiều cá nhân.

Không còn là công việc "kiếm thêm", nhiều KOC, KOL, streamer, YouTuber hay người bán hàng online hiện thu về hàng chục, hàng trăm triệu đồng mỗi tháng thông qua việc giới thiệu sản phẩm trên Shopee, TikTok Shop, Lazada, Facebook, YouTube hoặc các nền tảng quốc tế.

Theo nhiều báo cáo thị trường, affiliate hiện là một trong những kênh tạo doanh thu quan trọng nhất của các sàn thương mại điện tử. Tại Việt Nam, hàng triệu nhà sáng tạo nội dung đã tham gia các chương trình tiếp thị liên kết, trong khi doanh nghiệp cũng ngày càng phụ thuộc vào kênh này để tiếp cận khách hàng.

Tuy nhiên, doanh thu tăng đồng nghĩa với việc nghĩa vụ thuế cũng được quản lý chặt chẽ hơn.

Một trong những thắc mắc phổ biến hiện nay là: khi nền tảng đã khấu trừ thuế tại nguồn thì người làm affiliate có còn phải kê khai, quyết toán thuế hay không?

Mới đây, cơ quan thuế tại tỉnh Sơn La đã hướng dẫn trường hợp của một hộ kinh doanh spa đồng thời có thêm thu nhập từ tiếp thị liên kết trên TikTok.

Người này cho biết phần doanh thu affiliate đã được nền tảng khấu trừ thuế trước khi thanh toán nên băn khoăn liệu cuối năm có còn phải quyết toán thuế hay không.

Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, căn cứ khoản 4 Điều 11 Nghị định 117/2025/NĐ-CP, trường hợp hộ hoặc cá nhân kinh doanh đã được tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thì không phải tiếp tục kê khai, nộp lại các khoản thuế đó đối với phần doanh thu đã được khấu trừ.

Quy định này giúp giảm đáng kể thủ tục cho người kinh doanh trên thương mại điện tử, đặc biệt là những người có nhiều khoản thu phát sinh từ các nền tảng số.

Tuy nhiên, đây không phải là "tấm vé miễn quyết toán" cho mọi trường hợp.

Theo khoản 3 Điều 11 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, nếu hộ hoặc cá nhân kinh doanh có tổng doanh thu trong năm trên 3 tỷ đồng hoặc doanh thu trên 500 triệu đồng và lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế nhân với thuế suất thì vẫn phải thực hiện quyết toán thuế theo năm.

Khi đó, khoản thuế mà nền tảng đã khấu trừ chỉ được tính là số thuế đã nộp trước và sẽ được trừ khi xác định nghĩa vụ cuối cùng.

Điều này có nghĩa, việc bị khấu trừ thuế không đồng nghĩa mọi trường hợp đều đã hoàn tất nghĩa vụ với cơ quan thuế.

Người làm affiliate cần đặc biệt lưu ý điều gì?

Theo quy định hiện hành, nhiều cá nhân làm affiliate nhưng chưa đăng ký hộ kinh doanh thường được xác định là có thu nhập từ tiền công, tiền thù lao hoặc dịch vụ.

Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, nếu không ký hợp đồng lao động và nhận thu nhập từ 2 triệu đồng/lần trở lên thì đơn vị chi trả sẽ khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân trước khi thanh toán.

Điều này giải thích vì sao nhiều nhà sáng tạo nội dung nhận tiền hoa hồng từ TikTok, Shopee hay YouTube đều thấy khoản thu nhập bị trừ ngay từ đầu.

Tuy nhiên, sau khi bị khấu trừ, cá nhân vẫn cần xác định mình có thuộc diện phải quyết toán hay không.

Nếu số thuế đã bị khấu trừ cao hơn số thực tế phải nộp, người nộp thuế có quyền đề nghị hoàn thuế.

Ngược lại, nếu số thuế đã khấu trừ thấp hơn nghĩa vụ thực tế thì phải nộp bổ sung phần còn thiếu.

Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ năm 2026 mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng là 15,5 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Đây là căn cứ quan trọng khi tính số thuế phải nộp trong quá trình quyết toán.

Một điểm đáng lưu ý khác là không phải mọi nền tảng số đều thực hiện việc khấu trừ và nộp thay thuế.

Đối với những nền tảng không có chức năng đặt hàng hoặc thanh toán trực tuyến, cá nhân vẫn phải chủ động đăng ký mã số thuế, kê khai doanh thu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với cơ quan thuế.

Trong thực tế, nhiều người làm affiliate đồng thời nhận thu nhập từ nhiều nguồn như TikTok, Facebook, YouTube, website cá nhân, các mạng affiliate trong và ngoài nước.

Việc chỉ dựa vào thông báo khấu trừ của một nền tảng mà bỏ qua các nguồn thu khác có thể dẫn tới sai sót khi quyết toán.

Thu nhập càng lớn, yêu cầu tuân thủ càng cao

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử khiến hoạt động tiếp thị liên kết không còn là nguồn thu nhỏ lẻ.

Nhiều KOC hiện đạt doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm từ hoa hồng bán hàng, livestream và quảng bá sản phẩm.

Cùng với đó, cơ quan thuế cũng đang chuyển mạnh sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu, kết nối thông tin từ nền tảng thương mại điện tử, ngân hàng, hóa đơn điện tử và dòng tiền để xác định doanh thu thực tế của cá nhân kinh doanh.

Các chuyên gia thuế khuyến nghị người làm affiliate nên chủ động theo dõi doanh thu, lưu giữ chứng từ khấu trừ thuế, sao kê thanh toán và xác định rõ hình thức hoạt động của mình.

Đặc biệt, những cá nhân có nhiều nguồn thu hoặc doanh thu lớn trên thương mại điện tử nên chủ động trao đổi với cơ quan thuế hoặc đơn vị tư vấn để xác định đúng nghĩa vụ kê khai, tránh tình trạng bị truy thu, tính tiền chậm nộp hoặc xử phạt do kê khai thiếu.

Trong bối cảnh affiliate đang trở thành một nghề mang lại thu nhập cao, việc tuân thủ đúng quy định về thuế không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn tạo nền tảng cho hoạt động kinh doanh số phát triển minh bạch và bền vững.