Cổ phiếu đã đủ rẻ, có nên tiếp tục chờ giảm thêm?

Mua ở đáy và bán ở đỉnh có lẽ là kịch bản hấp dẫn nhất với mọi nhà đầu tư. Khi cổ phiếu giảm mạnh, không ít người trì hoãn giải ngân vì cho rằng giá có thể còn thấp hơn. Nhưng khi thị trường thực sự quay đầu, cơ hội đôi khi đã đi qua.

Howard Marks - đồng sáng lập Oaktree Capital Management - lại có cách tiếp cận khác. Nhà đầu tư kỳ cựu này cho rằng đáy chỉ có thể được xác định sau khi quá trình phục hồi bắt đầu. Vì vậy, Oaktree không đặt mục tiêu chờ đúng đáy mà tìm kiếm cơ hội khi tài sản đã trở nên đủ rẻ so với giá trị.

Đây là một phần trong triết lý đầu tư đề cao kiểm soát rủi ro và tránh những quyết định cực đoan của Marks. Trong tuyển tập các bản ghi nhớ được Oaktree công bố năm 2025, ông tiếp tục nhấn mạnh những nguyên tắc xuyên suốt gồm tư duy cấp hai, kiểm soát rủi ro, tính tất yếu của chu kỳ và giới hạn của việc dự báo kinh tế vĩ mô.

Đừng chờ một mức giá mà chỉ tương lai mới xác nhận

Trong giai đoạn thị trường lao dốc tháng 3/2020, Marks từng đưa ra một lập luận đáng chú ý. Theo ông, “đáy” chính là ngày trước khi quá trình phục hồi bắt đầu. Điều đó đồng nghĩa nhà đầu tư không thể biết chắc thị trường đã tạo đáy tại chính thời điểm nó xảy ra.

Bài toán vì vậy không còn là tìm đúng mức giá thấp nhất, mà là xác định giá hiện tại đã đủ hấp dẫn so với giá trị hay chưa.

Giả sử một cổ phiếu được nhà đầu tư ước tính có giá trị hợp lý khoảng 50.000 đồng. Sau một đợt điều chỉnh, thị giá giảm từ 55.000 xuống 38.000 đồng. Nhà đầu tư vẫn có thể trì hoãn vì kỳ vọng cổ phiếu sẽ về 32.000 hoặc thậm chí 30.000 đồng.

Nếu cổ phiếu thực sự xuống 30.000 đồng, việc chờ đợi mang lại kết quả tốt. Nhưng nếu 38.000 đồng đã là mức thấp nhất trước khi giá phục hồi về 45.000 đồng, nhà đầu tư lại bỏ lỡ một cổ phiếu đang được giao dịch thấp hơn đáng kể so với giá trị mà chính mình ước tính. Đó là sự khác nhau giữa định giá và bắt đáy.

Định giá đặt câu hỏi “mức giá này có đủ hấp dẫn để chấp nhận rủi ro hay chưa?”. Bắt đáy lại cố trả lời một câu hỏi khó hơn nhiều: “Giá còn giảm tới đâu?”.

Marks không cho rằng nhà đầu tư phải giải ngân toàn bộ ngay khi nhận thấy tài sản rẻ. Trong cùng giai đoạn năm 2020, ông lập luận rằng không ai có thể khẳng định nên bỏ toàn bộ tiền vào thị trường ngay lập tức, nhưng cũng khó kết luận rằng hoàn toàn không nên mua gì khi cơ hội đã xuất hiện.

Cách tiếp cận này mở ra một chiến lược thực tế hơn là giải ngân từng phần.

Mua từng phần thay vì đặt cược vào một lần bắt đáy

Giả sử nhà đầu tư có 100 triệu đồng dành cho một cổ phiếu và nhận thấy mức giá hiện tại đã hấp dẫn. Thay vì dùng toàn bộ số tiền cho một lệnh, nhà đầu tư có thể giải ngân một phần trước, giữ lại nguồn lực nếu thị trường tiếp tục giảm.

Nếu cổ phiếu giảm thêm nhưng luận điểm đầu tư không thay đổi, phần tiền còn lại cho phép mua ở mức giá tốt hơn. Ngược lại, nếu giá phục hồi ngay, nhà đầu tư ít nhất đã có một vị thế thay vì đứng ngoài chỉ vì chờ một mức giá thấp hơn.

Điểm quan trọng là cách làm này không đồng nghĩa bình quân giá xuống bất chấp diễn biến doanh nghiệp.

Một cổ phiếu giảm từ 40.000 xuống 30.000 đồng chỉ trở nên hấp dẫn hơn nếu giá trị nội tại mà nhà đầu tư đánh giá vẫn còn nguyên. Nếu lợi nhuận suy giảm mạnh, nợ vay tăng đột biến hoặc giả định ban đầu về doanh nghiệp không còn đúng, giá thấp hơn chưa chắc đồng nghĩa cơ hội tốt hơn.

Marks cũng nhấn mạnh việc điều chỉnh mức độ phòng thủ hay chủ động dựa trên điều kiện thị trường hiện tại, thay vì đặt cược lớn vào dự báo những sự kiện ngắn hạn trong tương lai.

Đây chính là phần khó của chiến lược. Nhà đầu tư không cần đoán chính xác ngày thị trường tạo đáy, nhưng phải có khả năng đánh giá liệu mức giá đang trả có tạo ra biên an toàn đủ lớn hay không.