6 thay đổi đáng chú ý trong dự thảo Luật Chứng khoán

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã công bố những nội dung chủ yếu của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Theo tài liệu giới thiệu nội dung dự thảo, so với Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15, dự thảo sửa đổi 23 điều, bổ sung 1 điều và giữ nguyên 112 điều.

Nội dung dự án Luật đã phù hợp, thể chế hóa đúng và đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng liên quan đến định hướng xây dựng dự án Luật và bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, phù hợp với điều ước quốc tế mà nước CHXHCN Việt Nam là thành viên.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số quy định để đáp ứng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành; tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán (TTCK); nâng cao năng lực thị trường, thực hiện mục tiêu tăng trưởng, cụ thể:

Về giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán

Bổ sung quy định giao dịch điện tử, bảo đảm an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật về giao dịch điện tử (bổ sung khoản 4a Điều 50).

Sửa đổi, bổ sung theo hướng cho phép công ty chứng khoán, chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam giao kết hợp đồng với khách hàng bằng văn bản hoặc hình thức phù hợp theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử khi cung cấp dịch vụ cho khách hàng (khoản 4 Điều 89).

Về tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh doanh chứng khoán (khoản 5 Điều 74 và khoản 5 Điều 75)

Sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh doanh chứng khoán tại Luật Chứng khoán theo hướng công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán phải có tối thiểu 01 người đại diện theo pháp luật đáp ứng các tiêu chuẩn về tình trạng pháp lý, kinh nghiệm và chứng chỉ hành nghề tương ứng áp dụng đối với Tổng giám đốc (Giám đốc).

Về hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán và chi nhánh, văn phòng đại diện công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam (Điều 86)

Sửa đổi, bổ sung quy định về hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán và chi nhánh, văn phòng đại diện công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam tại Luật Chứng khoán để làm rõ các dịch vụ công ty chứng khoán được cung cấp, gồm phân phối, làm đại lý phân phối hoặc tổ chức đấu giá chứng khoán; cung cấp dịch vụ làm đại diện người sở hữu trái phiếu đối với công ty chứng khoán được cấp phép nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán; cung cấp dịch vụ đại lý quản lý tài sản bảo đảm đối với tài sản là tiền gửi của khách hàng trên tài khoản chuyên dụng, tài sản trên tài khoản lưu ký chứng khoán của khách hàng mở tại công ty chứng khoán, bao gồm chứng khoán đăng ký tập trung tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam và quyền phát sinh từ chứng khoán này. Dự thảo Luật đồng thời quy định việc ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Về hành nghề chứng khoán

Bổ sung thuật ngữ “tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán” tại Điều 4 Luật Chứng khoán để xác định rõ các tổ chức thuộc phạm vi áp dụng, bảo đảm phù hợp với thực tiễn và làm cơ sở quản lý, giám sát người hành nghề chứng khoán, người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán.

Về chứng chỉ hành nghề chứng khoán và trách nhiệm của người hành nghề chứng khoán, người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán.

Sửa đổi, bổ sung quy định về chứng chỉ hành nghề chứng khoán (Điều 97), quy định về trách nhiệm của người hành nghề chứng khoán (Điều 98) như sau:

Về điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán: Sửa đổi, bổ sung theo hướng người đề nghị cấp chứng chỉ phải đạt yêu cầu trong kỳ thi sát hạch phù hợp với loại chứng chỉ hành nghề chứng khoán đề nghị cấp;

Về việc thu hồi chứng chỉ hành nghề: Sửa đổi, bổ sung theo hướng bỏ quy định người bị thu hồi chứng chỉ do vi phạm quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động về chứng khoán và TTCK tại Điều 12 và vi phạm quy định về hành vi người hành nghề chứng khoán không được thực hiện tại khoản 2 Điều 98 Luật Chứng khoán thì không được đề nghị cấp lại chứng chỉ như quy định hiện hành; đồng thời bổ sung trường hợp thu hồi chứng chỉ khi người được cấp chứng chỉ không thực hiện nghĩa vụ tham gia tập huấn hằng năm trong 03 năm liên tục hoặc không làm việc tại tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán trong 03 năm liên tục (thời gian không làm việc không tính thời gian giữ chức danh thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên của tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán). Việc sửa đổi nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý chứng chỉ hành nghề, tạo cơ sở xem xét cấp lại chứng chỉ khi cá nhân đáp ứng đầy đủ điều kiện, đồng thời duy trì kỷ luật và hiệu quả quản lý, giám sát;

Sửa đổi, bổ sung quy định để giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp, cấp lại chứng chỉ hành nghề chứng khoán; việc thu hồi chứng chỉ; việc quản lý, giám sát người hành nghề chứng khoán và người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán; việc tổ chức thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán;

Về tập huấn hằng năm đối với người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán: Làm rõ chủ thể phải tham gia các khóa tập huấn hằng năm là người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán. Nội dung về chương trình và đơn vị tổ chức tập huấn giao Bộ Tài chính quy định để bảo đảm phù hợp với thực tiễn, kịp thời cập nhật yêu cầu quản lý và thông lệ quốc tế. Trường hợp không thực hiện nghĩa vụ tham gia tập huấn hằng năm trong 03 năm liên tục thì bị thu hồi chứng chỉ hành nghề chứng khoán;

Về trách nhiệm của người hành nghề chứng khoán và người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán: sửa đổi để phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Người hành nghề chứng khoán chỉ được hành nghề với tư cách đại diện cho tổ chức nơi mình làm việc, không được mở, quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán tại công ty chứng khoán khác, trừ trường hợp công ty chứng khoán nơi mình đang làm việc không có nghiệp vụ môi giới chứng khoán. Người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán không được đồng thời làm việc cho từ 02 tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán trở lên và phải tham gia tập huấn hằng năm.

Về quỹ đầu tư chứng khoán

Sửa đổi, bổ sung khái niệm quỹ hoán đổi danh mục (khoản 42 Điều 4): Sửa đổi, bổ sung theo hướng cho phép quỹ hoán đổi danh mục tiếp nhận, hoán đổi tài sản khác theo quy định của Chính phủ lấy chứng chỉ quỹ.

Sửa đổi, bổ sung về Đại hội nhà đầu tư của quỹ đầu tư chứng khoán (khoản 3 Điều 102): Sửa đổi, bổ sung theo hướng Đại hội nhà đầu tư được ủy quyền cho Ban đại diện quỹ quyết định thông qua các báo cáo về tình hình tài chính, tài sản và hoạt động hằng năm của quỹ đầu tư chứng khoán; thông qua việc lựa chọn tổ chức kiểm toán được chấp thuận để kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm của quỹ đầu tư chứng khoán, tổ chức định giá độc lập (nếu có) quy định tại điểm g khoản 2 Điều này và việc ủy quyền này phải được quy định tại Điều lệ quỹ.

Sửa đổi, bổ sung về hạn chế đối với quỹ đại chúng (điểm b khoản 1 Điều 110): Sửa đổi, bổ sung theo hướng ngoại trừ việc tuân thủ hạn mức đối với chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu của quỹ hoán đổi danh mục do quỹ hoán đổi danh mục đó đầu tư.

Sửa đổi, bổ sung về ngân hàng giám sát của quỹ đại chúng (khoản 1 Điều 116): Bổ sung đối tượng được cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát là chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.

Về chính sách phát triển TTCK (chính sách khuyến khích, đãi ngộ, phát triển và thu hút nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán)

Sửa đổi, bổ sung chính sách phát triển TTCK tại khoản 3 Điều 6 Luật Chứng khoán theo hướng có chính sách khuyến khích, đãi ngộ, phát triển và thu hút nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán.

Một số nội dung sửa đổi để bảo đảm đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành

Về Thanh tra Chứng khoán Nhà nước: Sửa đổi, bổ sung quy định về Thanh tra chứng khoán tại khoản 3 Điều 129 và thay thế tên gọi “Thanh tra chứng khoán” bằng “Thanh tra Chứng khoán Nhà nước” để bảo đảm phù hợp với Luật Thanh tra năm 2025, văn bản hướng dẫn và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau khi sắp xếp, tổ chức lại bộ máy.

Về một số nội dung kỹ thuật, thuật ngữ: Thay thế cụm từ “Ban kiểm toán nội bộ” bằng “Ủy ban kiểm toán” tại điểm a khoản 45 Điều 4 về khái niệm người nội bộ; chuẩn hóa các cụm từ “Giấy đăng ký”, “Giấy đề nghị” thành “Văn bản đăng ký” tại các điều khoản có liên quan.