Lãi suất có dư địa ổn định, chứng khoán thêm động lực tăng trưởng

TS. Trương Văn Phước - nguyên Quyền Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia đã chia sẻ những góc nhìn về diễn biến lãi suất, tác động của chi phí vốn tới doanh nghiệp và các động lực có thể hỗ trợ thị trường chứng khoán trong thời gian tới.

Phóng viên: Từ những biến động của kinh tế thế giới thời gian qua, ông đánh giá thế nào về những thay đổi trong bức tranh kinh tế, tiền tệ toàn cầu và tác động đối với Việt Nam?

TS. Trương Văn Phước: Trong 6 tháng qua, kinh tế thế giới đã bước vào một giai đoạn nhiều khó khăn và thử thách. Một trong những tác động đáng chú ý là sự gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, cùng với những biến động của giá dầu, khiến áp lực lạm phát gia tăng trong khi triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu có dấu hiệu chậm lại.

Trong bối cảnh đó, định hướng nới lỏng chính sách tiền tệ của nhiều ngân hàng trung ương trở nên thận trọng hơn. Các nhà điều hành phải cân đối giữa yêu cầu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, thay vì chỉ tập trung vào việc giảm lãi suất như kỳ vọng trước đó.

Việt Nam cũng chịu tác động nhất định từ những biến động bên ngoài, đặc biệt thông qua giá năng lượng, tỷ giá và chi phí đầu vào. Tuy nhiên, nền kinh tế có những dư địa và công cụ chính sách để chủ động ứng phó, giảm thiểu tác động từ bên ngoài và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

“

Dòng tiền sẽ ngày càng có xu hướng tìm đến những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh.

TS. Trương Văn Phước - nguyên Quyền Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia

Phóng viên: Nhu cầu vốn gia tăng đang tác động thế nào đến mặt bằng lãi suất và chi phí vốn của các doanh nghiệp, thưa ông?

TS. Trương Văn Phước: Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026, kéo theo nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng mạnh. Để đáp ứng nhu cầu này, nhiều nguồn lực đang được huy động, từ trái phiếu Chính phủ, vốn vay nước ngoài đến dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp trên thị trường vốn.

Bên cạnh đó, tín dụng ngân hàng những năm gần đây tăng khá nhanh, trong khi huy động từ doanh nghiệp và dân cư tăng chậm hơn. Sự chênh lệch này tạo áp lực nhất định lên chi phí vốn và mặt bằng lãi suất.

Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ cần duy trì mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý, vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng. Sau cuộc họp giữa Thủ tướng với các ngân hàng thương mại ngày 13/8, nhiều ngân hàng đã bắt đầu điều chỉnh giảm lãi suất cho vay và huy động. Diễn biến sau đó cũng cho thấy lãi suất huy động có sự phân hóa, trong khi xu hướng giảm lãi suất cho vay đang rõ hơn.

Lãi suất huy động tăng sẽ tạo áp lực lên lãi suất cho vay, từ đó làm chi phí vốn của doanh nghiệp tăng theo. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng lại không giống nhau giữa các ngành, thậm chí giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành, do cấu trúc vốn khác nhau. Các doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn vay ngân hàng, đặc biệt cho nhu cầu vốn lưu động, sẽ chịu tác động rõ hơn.

Trong số các nhóm doanh nghiệp chịu tác động, bất động sản là lĩnh vực đáng chú ý nhất. Lý do nhóm này sử dụng đòn bẩy lớn: vay ngân hàng, phát hành trái phiếu, nhận ứng trước tiền mua nhà. Ngoài ra, dòng tiền dự án cũng có độ trễ lớn; lợi nhuận kế toán có thể dương nhưng vẫn thiếu dòng tiền do dự án còn dở dang, các khoản phải thu lớn, kể cả hàng tồn kho.

Nhóm doanh nghiệp tiếp theo thuộc ngành xây dựng – hạ tầng. Nhóm này có thuận lợi nhờ đầu tư công nhưng doanh thu chưa hẳn làm “dòng tiền tốt lên”. Vấn đề lớn của nhóm này nằm ở vốn lưu động. Nếu các khoản phải thu lớn, buộc phải vay ngắn hạn tín dụng thì lãi vay cao sẽ tạo ra nhiều khó khăn.

Nhóm doanh nghiệp phát triển dự án năng lượng và điện cũng chịu tác động. Các tập đoàn đa ngành, dệt may, thủy sản, gỗ, điện tử… cũng chịu tác động nhưng mức độ tôi cho là ít hơn.

Phóng viên: Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất và dòng tiền có những thay đổi, ông đánh giá thế nào về triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt khi quá trình nâng hạng thị trường đang bước vào giai đoạn quan trọng?

TS. Trương Văn Phước: Khi lãi suất tiền gửi trở nên hấp dẫn hơn, một phần dòng tiền có thể dịch chuyển sang ngân hàng. Đây là yếu tố mà thị trường chứng khoán cần lưu ý. Tuy nhiên, triển vọng thị trường không chỉ phụ thuộc vào lãi suất mà còn phụ thuộc vào tăng trưởng kinh tế, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp và khả năng thu hút dòng vốn trong nước cũng như quốc tế.

Hiện nay, mặt bằng định giá của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn ở mức tương đối hấp dẫn nếu đặt trong tương quan với triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp. Đây là một trong những yếu tố tạo dư địa cho thị trường khi các động lực tăng trưởng được củng cố.

Đặc biệt, quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp đang mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn quốc tế. Đây là yếu tố có ý nghĩa đáng kể đối với khả năng tiếp cận các nguồn vốn tổ chức và dòng vốn đầu tư thụ động.

Nếu quá trình nâng hạng diễn ra đúng lộ trình, cùng với chất lượng hàng hóa trên thị trường được cải thiện, tính minh bạch ngày càng cao và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư được nâng lên, sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được cải thiện đáng kể.

Tôi cho rằng nếu mặt bằng lãi suất tiếp tục được duy trì ở mức hợp lý, tăng trưởng kinh tế giữ được đà tích cực, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp cải thiện và dòng vốn quốc tế gia tăng, thì triển vọng thị trường chứng khoán trong thời gian tới có cơ sở để tích cực hơn.

Điều quan trọng là dòng tiền sẽ ngày càng có xu hướng tìm đến những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, khả năng tạo dòng tiền thực, quản trị tốt và có triển vọng tăng trưởng rõ ràng. Đây sẽ là yếu tố giúp thị trường phát triển theo hướng bền vững hơn, thay vì chỉ phụ thuộc vào những biến động ngắn hạn của dòng tiền.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!