Vĩnh Long: Doanh nghiệp hồi sinh nghề thu mật hoa dừa của người Khmer

Công ty TNHH Trà Vinh Farm (Sokfarm) được thành lập tháng 6/2019. Doanh nghiệp đặt cơ sở sản xuất tại khu vực Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh trước đây, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long, tập trung sản xuất và kinh doanh các sản phẩm chế biến từ mật hoa dừa.

Người gây dựng doanh nghiệp là bà Thạch Thị Chal Thi, nữ doanh nhân dân tộc Khmer, hiện giữ vị trí Tổng Giám đốc. Trước khi khởi nghiệp, bà Thi hoàn thành chương trình thạc sĩ ngành Công nghệ thực phẩm tại Đại học Bách khoa TP.HCM và từng làm việc trong lĩnh vực chế biến nông sản.

Ý tưởng kinh doanh của nữ giám đốc người Khmer đó bắt đầu từ chính bài toán đầu ra của cây dừa quê nhà. Năm 2018, giá dừa xuống thấp, gia đình bà Thi có thời điểm thu hoạch khoảng 1.200 trái nhưng chỉ bán được khoảng 2 triệu đồng. Trong khi đó, hạn hán và xâm nhập mặn tiếp tục gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Thay vì tiếp tục bán trái dừa theo cách thông thường, bà Thi tìm hướng khai thác một sản phẩm khác từ cây dừa là mật lấy trực tiếp từ hoa. Đây vốn không phải kỹ thuật hoàn toàn mới. Thu mật hoa dừa từng xuất hiện trong đời sống của người Khmer Nam Bộ nhưng không còn phổ biến. Từ nền tảng chuyên môn về công nghệ thực phẩm, bà Thi cùng cộng sự nghiên cứu lại kỹ thuật thu mật và tìm cách đưa nguyên liệu này vào chế biến ở quy mô thương mại.

Sau quá trình thử nghiệm, mô hình bắt đầu được mở rộng. Năm 2019, Công ty TNHH Trà Vinh Farm chính thức ra đời với thương hiệu Sokfarm.

Từ 2 ha nguyên liệu đến hơn 800.000 sản phẩm

Thời gian đầu, vùng nguyên liệu của Sokfarm khoảng 2 ha, doanh nghiệp liên kết với 3 hộ trồng dừa và tạo việc làm cho khoảng 10 lao động địa phương. Quy trình sản xuất bắt đầu ngay tại vườn. Người lao động lựa chọn hoa dừa phù hợp, tác động kỹ thuật lên hoa rồi cắt bề mặt để thu mật. Nguyên liệu sau đó được chuyển về nhà máy để chế biến.

Một trong những công nghệ được doanh nghiệp đưa vào sử dụng là cô đặc chân không. Mật hoa dừa được chế biến ở nhiệt độ khoảng 55-60 độ C nhằm hạn chế tác động của nhiệt lên màu sắc, mùi vị và đặc tính của nguyên liệu.

Từ mật tươi, doanh nghiệp tiếp tục kéo dài chuỗi sản phẩm. Danh mục hiện có mật hoa dừa cô đặc, đường hoa dừa, giấm mật hoa dừa, nước tương mật hoa dừa cùng nhiều sản phẩm khác. Khoảng 8 lít mật hoa dừa tươi được sử dụng để sản xuất một lít mật cô đặc. Sản phẩm có thể bảo quản ở nhiệt độ thường khoảng 12 tháng.

Quy mô vùng nguyên liệu cũng tăng theo thị trường. Đến năm 2024, doanh nghiệp công bố vùng dừa hữu cơ khoảng 20 ha, đạt các chứng nhận USDA của Mỹ, EU Organic, JAS của Nhật Bản và Canada Organic. Bước tăng quy mô thể hiện rõ hơn trong năm 2025. Trà Vinh Farm cho biết đã thu mua hơn 1.000 tấn mật hoa dừa hữu cơ nguyên liệu, đồng thời đưa ra thị trường hơn 800.000 đơn vị sản phẩm.

Hai sản phẩm mật hoa dừa cô đặc và đường hoa dừa được công nhận OCOP 5 sao quốc gia từ năm 2023. Đến nay, doanh nghiệp có 4 sản phẩm đạt OCOP 5 sao.

Từ thị trường trong nước đến Mỹ, Nhật Bản, châu Âu

Quá trình tăng sản lượng đi cùng việc mở rộng đầu ra. Năm 2021 đánh dấu bước tiến đầu tiên ra thị trường quốc tế khi mật hoa dừa cô đặc được xuất khẩu sang Hà Lan, sau đó là Nhật Bản. Thị trường tiếp tục mở rộng trong những năm sau. Năm 2023, doanh nghiệp đưa mật hoa dừa tươi hữu cơ sang Mỹ. Năm 2024, Sokfarm xuất lô hàng đầu tiên sang Australia, sau đó đưa hơn 6.000 sản phẩm sang Canada. Đến cuối năm 2025, nước tương mật hoa dừa của doanh nghiệp tiếp tục có lô hàng đầu tiên sang Trung Quốc.

Quá trình mở rộng cũng kéo theo nhu cầu nguyên liệu và lao động. Hiện Trà Vinh Farm liên kết với hơn 150 hộ nông dân, hình thành mạng lưới khoảng 300 lao động tham gia thu mật và chế biến. Phần lớn là người dân địa phương, trong đó có nhiều lao động Khmer. Thu nhập ở hoạt động thu mật được ghi nhận khoảng 8-20 triệu đồng/tháng, tùy vị trí và khối lượng công việc.

Nhìn lại thời điểm bắt đầu, bà Thạch Thị Chal Thi từng đặt vấn đề tại sao địa phương có nguồn tài nguyên phong phú nhưng người nông dân vẫn gặp khó khăn. Đến nay, câu trả lời của Trà Vinh Farm được thể hiện qua cách doanh nghiệp tổ chức chuỗi sản xuất, thay đổi sản phẩm khai thác từ cây dừa, đưa công nghệ vào chế biến và tìm thị trường có khả năng trả giá cao hơn cho thành phẩm.

Từ 2 ha nguyên liệu, 3 hộ liên kết và 10 lao động ban đầu, Trà Vinh Farm đã mở rộng sang mạng lưới hơn 150 hộ và hàng trăm lao động. Riêng năm 2025, hơn 1.000 tấn mật hoa dừa nguyên liệu được đưa vào chuỗi sản xuất.