Nông dân chủ động chuyển đổi để thích ứng thị trường

Những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp đứng trước nhiều sức ép khi thời tiết ngày càng thất thường, giá nông sản biến động mạnh, trong khi yêu cầu của thị trường thay đổi liên tục. Trong bối cảnh đó, nhiều nông dân tại Vĩnh Long đã không còn giữ cách làm cũ mà chủ động lựa chọn cây trồng phù hợp hơn, đồng thời từng bước áp dụng kỹ thuật mới vào sản xuất.

Có 10 công đất trồng cây ăn trái, ông Lê Quảng Tảo (ở ấp Thành Quới, xã Tân Quới) cho biết gia đình đã thu hoạch chôm chôm hơn một tháng nay, trong khi diện tích măng cụt cũng chuẩn bị bước vào vụ mới. Trước đây, toàn bộ diện tích này chủ yếu trồng lúa, nhưng hiệu quả kinh tế thấp, thu nhập bấp bênh nên gia đình ông quyết định chuyển sang trồng cây ăn trái.

Theo ông Tảo, việc chuyển đổi ban đầu không dễ dàng do phải đầu tư vốn, học hỏi kỹ thuật chăm sóc cây lâu năm và chờ thời gian cây ổn định. Tuy nhiên, khi vườn cây bước vào giai đoạn cho thu hoạch, hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần so với trồng lúa. Nhờ đó, kinh tế gia đình từng bước cải thiện, có thêm điều kiện tái đầu tư cho sản xuất.

Không chỉ chuyển từ lúa sang cây ăn trái, nhiều hộ dân còn mạnh dạn thay thế loại cây trồng trong vườn để phù hợp hơn với tín hiệu thị trường. Ông Nguyễn Văn Dũng ở ấp Tân Biên, xã Tân Quới trước đây trồng mít Thái, nay chuyển sang sầu riêng. Hiện gia đình ông có khoảng 4 công đất với hơn 100 gốc sầu riêng Monthong.

Theo ông Dũng, chi phí đầu tư cho một gốc sầu riêng khoảng 6 triệu đồng và phải mất khoảng 4 năm cây mới bắt đầu cho trái. Đây là khoản đầu tư không nhỏ đối với nông dân, song nếu chăm sóc đúng kỹ thuật và chọn được thời điểm xử lý phù hợp, cây sầu riêng vẫn có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao.

“Giống Monthong hiện giá thị trường giảm so với giai đoạn trước nhưng nhìn chung vẫn ổn định nhờ chất lượng trái đồng đều, được thị trường ưa chuộng. Năm nay tôi xử lý cho cây ra trái vụ nghịch nên hạn chế được tác động tiêu cực của thị trường. Làm trái vụ kỹ thuật khó hơn, đòi hỏi chăm sóc kỹ nhưng nếu điều kiện thuận lợi thì vẫn bảo đảm sản lượng và chất lượng tốt”, ông Dũng chia sẻ.

Công nghệ cao mở thêm hướng đi mới

Cùng với chuyển đổi cây trồng truyền thống, nhiều nông dân tại Vĩnh Long bắt đầu ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng giá trị sản phẩm và tối ưu hiệu quả sản xuất. Bên cạnh vườn măng cụt lâu năm đang cho trái, ông Phan Khắc Tài ở xã Mỹ Thuận đã đầu tư khoảng 1 công đất trồng dưa lưới theo hướng công nghệ cao.

Mô hình của ông Tài được xây dựng với hệ thống tưới nước tự động, giúp tiết kiệm nguồn nước và giảm công chăm sóc. Dưa lưới được trồng trên giá thể nhằm hạn chế sâu bệnh, kiểm soát tốt hơn quá trình sinh trưởng và chất lượng trái.

Theo ông Tài, mỗi năm có thể sản xuất khoảng 4-5 vụ dưa lưới. Bình quân mỗi vụ đạt năng suất khoảng 4-4,5 tấn/công. Sản phẩm được tiêu thụ trong và ngoài tỉnh, đầu ra tương đối ổn định. Giá thu mua hiện dao động khoảng 35.000 đồng/kg đối với loại 1, có mẫu mã đẹp, trọng lượng từ 1,8-2,5 kg/trái; loại thấp hơn được thu mua từ 25.000-30.000 đồng/kg.

“Hiện lứa dưa mới trồng khoảng 2 tháng, sử dụng giống đế mật da xanh đang được thị trường ưa chuộng nhờ đặc tính giòn, ngọt, nhiều nước, phù hợp nhu cầu giải nhiệt mùa nắng nóng. Mỗi vụ, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 100-120 triệu đồng”, ông Tài cho biết.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra không ít yêu cầu. Theo ngành nông nghiệp, thời gian qua, do giá cả thị trường không ổn định, trong khi giá một số loại cây ăn trái tăng, giá lúa hàng hóa và cây màu giảm, người dân tự chuyển đất trồng lúa, màu sang cây ăn trái. Điều này khiến cơ cấu cây trồng trong sản xuất nông nghiệp ở một số nơi chưa thật sự đồng bộ. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật cũng chưa tạo được hiệu ứng rộng, một bộ phận nông dân còn chậm đổi mới, vẫn sản xuất theo tư duy tự tiêu, tự sản và chưa quan tâm đúng mức đến chất lượng nông sản để cạnh tranh trên thị trường.

Nhiều nông dân mong muốn thời gian tới được hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng sản xuất, đồng thời được tăng cường tập huấn kỹ thuật, nhân rộng những mô hình hiệu quả để quá trình chuyển đổi diễn ra bài bản hơn.

Theo UBND xã Tân Quới, địa phương hiện có hơn 1.300 ha đất vườn, trong đó diện tích cây chuyên canh đang cho trái đạt trên 980 ha, với các loại cây chủ lực như mít, sầu riêng. Ông Lý Văn Nhân, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Quới cho biết, thời gian qua địa phương đã hỗ trợ người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, góp phần tăng thu nhập và tạo việc làm cho lao động tại chỗ.