Mô hình "chia nhỏ, nuôi ngắn ngày" giúp nông dân Cà Mau tăng thu nhập

Nông dân luân canh cây màu để có nguồn thu đều hơn

Tại xã Hòa Bình (tỉnh Cà Mau), nhiều hộ đồng bào Khmer đã chủ động chuyển từ cách trồng một loại cây sang luân canh, xen canh nhiều loại cây màu. Thay đổi này xuất phát từ thực tế sản xuất: nếu chỉ phụ thuộc vào một loại nông sản, người dân rất dễ gặp rủi ro khi giá xuống thấp, sâu bệnh phát sinh hoặc thị trường tiêu thụ chậm.

Thay vì trồng đơn canh, người dân lựa chọn nhiều loại cây phù hợp với đất đai và nhu cầu thị trường như dưa chuột, mướp đắng, ớt sừng vàng, bắp nếp, môn cao, đậu bắp. Mỗi loại cây có thời gian sinh trưởng và thu hoạch khác nhau, giúp hộ sản xuất có nguồn thu luân phiên trong năm.

Với cách làm này, dưa leo cho thu hoạch nhanh, mướp đắng góp phần cải tạo đất, trong khi ớt có thể mang lại nguồn thu khá khi thị trường thuận lợi. Có thời điểm giá ớt đạt khoảng 60.000 đồng/kg, những hộ trồng nhiều có thể thu lãi vài chục triệu đồng. Đây là khoản thu có ý nghĩa lớn với các hộ sản xuất nhỏ, nhất là trong bối cảnh chi phí đầu vào ngày càng tăng.

Điểm đáng chú ý của mô hình là người dân không chỉ thay đổi cây trồng, mà còn thay đổi cách tính toán mùa vụ. Việc bố trí nhiều loại cây trên cùng diện tích giúp hạn chế sâu bệnh, giảm rủi ro khi một loại nông sản mất giá, đồng thời tận dụng tốt hơn công lao động gia đình.

Để người dân mạnh dạn đầu tư, nguồn vốn tín dụng chính sách trở thành điểm tựa quan trọng. Hội Nông dân xã Hòa Bình hiện quản lý hơn 53 tỷ đồng vốn tín dụng chính sách xã hội, hỗ trợ hội viên đầu tư trồng màu, chăn nuôi và phát triển các mô hình kinh tế phù hợp. Cùng với vốn vay, các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cũng giúp người dân sử dụng nguồn vốn hiệu quả hơn.

Hiệu quả từ các mô hình sản xuất đã tạo sức lan tỏa trong phong trào thi đua lao động của đồng bào Khmer. Toàn xã Hòa Bình hiện có hơn 2.100 hộ đạt danh hiệu nông dân sản xuất kinh doanh giỏi các cấp. Kết quả này phản ánh sự thay đổi trong tư duy sản xuất, khi người dân chủ động tìm hướng đi mới thay vì chỉ trông chờ vào cây trồng truyền thống.

Tôm ngắn ngày và đồng ruộng số hóa

Ở các xã ven biển Cà Mau, mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng quảng canh cải tiến đang được nhiều hộ lựa chọn nhờ thời gian nuôi ngắn và khả năng quay vòng vốn nhanh. Trung bình chỉ sau khoảng 1 tháng 10 ngày đến 1 tháng 20 ngày, người nuôi có thể thu hoạch, trọng lượng tôm đạt khoảng 80 - 120 con/kg.

Với người nuôi tôm, thời gian sản xuất ngắn là lợi thế lớn. Chu kỳ nuôi càng kéo dài, rủi ro từ thời tiết, nguồn nước, dịch bệnh và biến động môi trường ao nuôi càng cao. Khi rút ngắn thời gian, người dân có thể chủ động hơn trong việc chọn thời điểm thu hoạch, giảm chi phí đầu vào và hạn chế thiệt hại nếu điều kiện môi trường bất lợi.

Mô hình này phù hợp với vùng lúa - tôm Cà Mau nếu người dân kiểm soát tốt mật độ thả nuôi, chất lượng con giống, môi trường nước, đồng thời bổ sung chế phẩm sinh học và thức ăn đúng kỹ thuật. Không chỉ tạo thu nhập trước mắt, tôm thẻ chân trắng quảng canh cải tiến còn là hướng sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu, nhất là tại những vùng chịu tác động rõ của mặn, nước và thời tiết cực đoan.

Cùng với cây màu và con tôm, nông dân Cà Mau cũng bắt đầu tiếp cận công nghệ số trong sản xuất lúa. Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã phối hợp với xã Trần Văn Thời và xã Khánh Lâm tổ chức các lớp tập huấn chuyển đổi số trong sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Tại các lớp tập huấn, người dân được hướng dẫn ứng dụng bản đồ số để quản lý, giám sát đồng ruộng, ghi chép nhật ký sản xuất và tiếp cận các giải pháp quản lý nước thông minh. Bên cạnh đó, việc sử dụng rơm rạ hiệu quả và tổ chức sản xuất gắn với liên kết tiêu thụ cũng được đưa vào hướng dẫn để giảm lãng phí, tăng hiệu quả sau thu hoạch.

Về kỹ thuật canh tác, quy trình “1 phải, 5 giảm” tiếp tục là nội dung quan trọng. Người dân được hướng dẫn giảm lượng giống gieo sạ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới và thất thoát sau thu hoạch. Đây là những giải pháp giúp giảm chi phí đầu vào, hạn chế phát thải và nâng chất lượng hạt lúa.

Từ những mô hình này, có thể thấy nông nghiệp Cà Mau đang thay đổi theo hướng linh hoạt hơn. Trên đất màu, người dân luân canh để có thu nhập quanh năm. Ở vùng ven biển, tôm ngắn ngày giúp quay vòng vốn nhanh. Còn trên đồng ruộng, công nghệ số giúp quản lý sản xuất chính xác hơn.