Từ hồ tiêu hữu cơ đến chồn hương, nông dân Quảng Trị mở hướng làm ăn mới

Nông dân đi theo hướng hữu cơ

Xã Cồn Tiên là một trong những vùng chuyên canh hồ tiêu có tiếng tại Quảng Trị. Tuy nhiên, để cây tiêu có chỗ đứng như hiện nay, quá trình chuyển đổi không diễn ra trong một sớm một chiều. Từ những hộ tiên phong, địa phương từng bước vận động người dân thay đổi cách canh tác, chuyển từ sản xuất thông thường sang hướng hữu cơ, an toàn và có kiểm soát.

Theo chia sẻ của các hộ trồng tiêu, người nông dân được chính quyền hướng dẫn quy trình sản xuất hữu cơ khá cụ thể, từ ủ phân chuồng với nấm Trichoderma, cải tạo đất, bón phân đến chăm sóc cây sau thu hoạch. Đây là những khâu đòi hỏi nhiều công hơn so với cách làm cũ, nhưng đổi lại giúp đất tơi xốp, cây khỏe, hạn chế sâu bệnh và tạo ra sản phẩm sạch hơn.

Sau mỗi vụ thu hoạch, thay vì chỉ tập trung khai thác sản lượng, các hộ chú trọng phục hồi sức cây bằng phân hữu cơ và chăm sóc theo đúng quy trình. Cách làm này giúp vườn tiêu duy trì sức sinh trưởng ổn định, giảm dần sự phụ thuộc vào phân bón, thuốc hóa học, đồng thời nâng chất lượng sản phẩm khi đưa ra thị trường.

Từ hiệu quả ban đầu của những hộ đi trước, diện tích hồ tiêu sản xuất theo hướng hữu cơ ở Cồn Tiên đã tăng từ khoảng 45 ha lên gần 80 ha. Quy mô này tạo nền tảng để hình thành vùng nguyên liệu tập trung, thay vì mỗi hộ làm một cách riêng lẻ.

Điểm đáng chú ý là hồ tiêu Cồn Tiên không chỉ chuyển đổi ở khâu trồng trọt, mà còn được tổ chức theo chuỗi liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ. Hiện sản phẩm đã đạt 3 chứng nhận hữu cơ của châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Để duy trì các chứng nhận này, toàn bộ quy trình sản xuất phải được kiểm soát từ giống, chăm sóc đến thu hoạch, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc và chất lượng đồng đều.

Với người trồng tiêu, lợi ích lớn nhất của mô hình là đầu ra ổn định hơn. Khi sản phẩm đáp ứng được tiêu chuẩn của các thị trường khó tính, người dân có thêm động lực đầu tư dài hạn, thay vì sản xuất theo kiểu được mùa thì bán, mất giá thì bỏ bê vườn. Mô hình cũng góp phần cải thiện môi trường đất và giảm rủi ro trong sản xuất.

Chăn nuôi mới cần đi cùng kỹ thuật và pháp lý

Không chỉ có hồ tiêu, xã Cồn Tiên còn xuất hiện mô hình nuôi chồn hương. Dù mới phát triển trong vài năm gần đây, mô hình này được một số hộ đánh giá có doanh thu khá nhờ nhu cầu đối với chồn giống và chồn thương phẩm còn lớn.

Với chồn hương, khâu chuồng trại và vệ sinh giữ vai trò quan trọng. Người nuôi phải bảo đảm chuồng sạch, thoáng vào mùa hè, kín gió vào mùa đông. Mỗi con thường được nuôi riêng để thuận tiện theo dõi sức khỏe và sinh sản. Thức ăn gồm chuối chín, cám tổng hợp, đầu gà, cá rô phi, cá trê, trứng gà và một số nguồn thức ăn phù hợp khác.

Chồn hương có mùa phối giống từ tháng 1 đến tháng 8 hằng năm. Sau khi phối giống thành công, chồn cái cần được bổ sung dinh dưỡng. Khoảng 70 ngày sau, mỗi con có thể sinh từ 3 - 6 con, bình quân khoảng 2,5 lứa mỗi năm. Đây là cơ sở để một số hộ phát triển đàn, cung ứng con giống và thương phẩm ra thị trường.

Tuy nhiên, khác với các vật nuôi thông thường, chồn hương là động vật rừng được phép gây nuôi thương mại khi đáp ứng đầy đủ điều kiện và được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, quản lý theo quy định. Theo ông Lê Phước Hiếu, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Cồn Tiên, việc phát triển mô hình phải tuân thủ Nghị định số 06/2019/NĐ-CP của Chính phủ, bảo đảm yêu cầu về nguồn gốc động vật, thú y và môi trường.

Điều này cho thấy, mô hình chồn hương có triển vọng nhưng không thể phát triển tự phát. Muốn bền vững, người nuôi cần thực hiện đúng quy định, quản lý đàn chặt chẽ, có hồ sơ nguồn gốc rõ ràng và liên kết tiêu thụ minh bạch.

Tại xã Lệ Ninh, mô hình nuôi vịt trời cũng đang mở thêm lựa chọn cho người dân. Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai hỗ trợ mô hình này cho nhiều hộ, tùy điều kiện vốn có thể hỗ trợ tới 50%. Ngoài con giống, thức ăn và vật tư chăn nuôi, người dân còn được hướng dẫn kỹ thuật nuôi theo hướng an toàn sinh học.

Vịt trời có khả năng thích nghi tốt, sức đề kháng khá, tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên và có giá trị kinh tế. Vì vậy, mô hình phù hợp với những hộ muốn đa dạng hóa vật nuôi nhưng vẫn cần kiểm soát dịch bệnh, vệ sinh môi trường và quy trình chăm sóc.

Có thể thấy mô hình mới trong nông nghiệp Quảng Trị không chỉ nằm ở việc chọn cây, con lạ hơn. Điều quan trọng hơn là người nông dân được hướng dẫn kỹ thuật, có liên kết tiêu thụ, có tiêu chuẩn sản xuất và tuân thủ quy định. Khi các yếu tố này đi cùng nhau, những mô hình mới mới có thể tạo thêm sinh kế ổn định và mở rộng một cách bền vững.