Người nông dân Quảng Trị đổi tư duy làm giàu từ chính thửa đất của mình

Nông dân chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp

Nhiều năm qua, nông nghiệp xã Cam Lộ duy trì mức tăng trưởng tương đối ổn định, với tốc độ tăng trưởng nông, lâm, thủy sản bình quân đạt khoảng 4%. Địa phương hiện có 39 sản phẩm nông nghiệp chủ lực được chứng nhận OCOP từ 3 đến 5 sao, gồm 21 sản phẩm 3 sao, 17 sản phẩm 4 sao và 1 sản phẩm 5 sao.

Chăn nuôi cũng hình thành 38 trang trại lớn nhỏ, với tổng đàn gia súc trên 30.000 con/lứa và gia cầm hơn 500.000 con/lứa. Đây là nền tảng quan trọng để Cam Lộ phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Tuy nhiên, phía sau những kết quả này vẫn là bài toán quen thuộc của nhiều vùng nông thôn như sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún,...

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Cam Lộ Lê Anh Chương, để thay đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, địa phương đã ban hành nghị quyết chuyên đề của Đảng ủy và đề án của UBND xã về phát triển vùng chuyên canh cây trồng, vật nuôi chủ lực giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035.

Điểm mới của đề án là không phát triển dàn trải, mà chia theo lợi thế từng tiểu vùng khí hậu, thổ nhưỡng. Với cây lâm nghiệp, Cam Lộ đặt mục tiêu trồng mới 1.000 ha/năm, đồng thời chuyển hóa sang rừng gỗ lớn đạt chứng chỉ FSC khoảng 100 - 120 ha/năm. Đến năm 2035, địa phương phấn đấu có 500 - 600 ha rừng đạt tiêu chuẩn FSC quốc tế, từng bước giảm tình trạng bán nguyên liệu gỗ dăm non.

Với cây công nghiệp, khoảng 2.700 ha cao su hiện có sẽ được rà soát. Những diện tích già cỗi, hết chu kỳ khai thác sẽ được thanh lý để tái canh bài bản. Cây hồ tiêu, vốn là sản phẩm chủ lực của vùng đất Cùa, được định hướng phục hồi thông qua các mô hình tiêu hữu cơ, gắn với chứng nhận chỉ dẫn địa lý tại Mai Đàn, Đoàn Kết, Mai Lộc.

Bên cạnh đó, Cam Lộ duy trì 194,5 ha cây dược liệu truyền thống như chè vằng, cà gai leo, nghệ, riềng tại các vùng đất đỏ bazan có thổ nhưỡng phù hợp. Vùng chuyên canh 300 ha lạc tại Quật Xá, Cam Phú 3, Tân Định cũng được định hướng đầu tư công nghệ và kết nối với nhà máy chế biến tinh dầu để nâng giá trị sản phẩm.

Trong chăn nuôi, địa phương hướng đến nâng tỷ lệ bò lai lên 90 - 95% thông qua thụ tinh nhân tạo; nhân rộng đàn dê nhốt tại Mai Lộc, Cam Phú; đồng thời phát triển thương hiệu “gà Cùa” thả vườn đặc sản, hướng đến nâng hạng OCOP và đưa sản phẩm vào các kênh phân phối hiện đại.

Với người nông dân, điểm đáng chú ý nhất là chính sách hỗ trợ được thiết kế khá cụ thể. Địa phương dự kiến lồng ghép nguồn lực để hỗ trợ 50% kinh phí mua cây, con giống chất lượng cao, tập huấn kỹ thuật thâm canh, đồng thời làm cầu nối thu hút doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Khi người dân nhìn thấy lợi ích trực tiếp từ dồn điền đổi thửa, sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP hoặc FSC, quá trình chuyển đổi sẽ có cơ sở thực tế hơn.

Cây sen mở hướng đi trên vùng đất trũng Hải Lăng

Nếu Cam Lộ là câu chuyện quy hoạch lại sản xuất theo vùng chuyên canh, thì tại xã Hải Lăng, cây sen đang cho thấy một hướng chuyển đổi cụ thể trên những vùng đất thấp trũng.

Trên các hồ sen ở thôn Thượng Xá, không khí thu hoạch diễn ra nhộn nhịp. Những sọt đài sen vừa hái được đưa lên bờ, người nông dân nhanh tay bẻ đài, tách hạt rồi đóng bao để thương lái cân mua ngay tại ruộng. Với nhiều hộ, đây là mùa thu nhập quan trọng trên những diện tích trước đây từng bị xem là khó canh tác.

Trước kia, không ít vùng đất trũng ở địa phương chỉ có thể bỏ hoang hoặc trồng lúa cầm chừng do thường xuyên ngập úng, năng suất thấp. Khi nhận thấy điều kiện tự nhiên phù hợp với cây sen, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi. Sau nhiều vụ sản xuất, mô hình trồng sen lấy hạt chứng minh hiệu quả, đồng thời phù hợp hơn với đặc điểm đất thấp trũng.

Theo kinh nghiệm của người trồng sen, cây không quá khó chăm sóc, nhưng muốn đạt năng suất tốt phải chọn giống khỏe, ưu tiên giống sen cho hạt to, tròn để dễ tiêu thụ. Quản lý mực nước cũng là khâu quan trọng. Cây sen không cần nước quá sâu, chỉ cần duy trì lớp bùn khoảng 20 cm và mực nước từ 30 - 50 cm là cây sinh trưởng thuận lợi, đồng thời giúp việc bón phân, chăm sóc và thu hoạch dễ hơn.

Để hạn chế ốc bươu vàng gây hại, ngoài sử dụng biện pháp xử lý phù hợp, một số hộ còn thả cá trong hồ sen.

Đầu ra của hạt sen hiện tương đối thuận lợi. Đầu vụ, đài sen được thương lái thu mua với giá 60.000 - 70.000 đồng/kg; vào chính vụ, giá giảm nhưng vẫn dao động khoảng 25.000 - 40.000 đồng/kg. Ngoài bán đài sen tươi, một số hộ tranh thủ thời gian rảnh để tách hạt, bóc vỏ, bán với giá khoảng 140.000 - 150.000 đồng/kg. Việc thương lái đến tận nơi thu mua giúp người dân giảm áp lực tìm đầu ra.

Hiện toàn xã Hải Lăng có hơn 76,5 ha sen, chủ yếu trên những vùng đất trũng trước đây sản xuất lúa kém hiệu quả. Mô hình trồng sen lấy hạt kết hợp nuôi cá không chỉ giúp nâng thu nhập, mà còn tạo thêm việc làm trong mùa thu hoạch, nhất là ở các khâu hái đài, tách hạt, sơ chế.