Tiền mã hóa ổn định có thật sự an toàn?

Bitcoin, Ether và nhiều loại tiền mã hóa có thể tăng hoặc giảm mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Để giảm biến động khi giao dịch, thị trường xuất hiện một nhóm tài sản được gọi là stablecoin.

Stablecoin là loại tài sản số được thiết kế để duy trì giá trị tương đối ổn định so với một tài sản tham chiếu, phổ biến nhất là đồng USD. Chẳng hạn, một đơn vị stablecoin thường hướng tới mức giá tương đương 1 USD. Nhờ đó, người dùng có thể chuyển đổi giữa các tài sản số mà không phải liên tục rút tiền về hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, tên gọi “stablecoin” không đồng nghĩa giá trị luôn ổn định. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế lưu ý thuật ngữ này thậm chí chưa có một định nghĩa pháp lý thống nhất và không nên được hiểu như sự bảo đảm rằng đồng tiền sẽ luôn giữ đúng mức giá mục tiêu.

Stablecoin giữ giá bằng cách nào?

Nhóm phổ biến nhất là stablecoin được bảo chứng bằng tiền pháp định và tài sản tài chính ngắn hạn. Đơn vị phát hành nhận tiền từ người dùng, phát hành lượng token tương ứng và nắm giữ tài sản dự trữ như tiền gửi ngân hàng hoặc trái phiếu chính phủ ngắn hạn.

Về lý thuyết, nếu một stablecoin tương ứng với 1 USD tài sản dự trữ và người dùng có quyền đổi lại tiền, giá của nó sẽ được giữ quanh mức 1 USD.

Nhóm thứ hai được bảo đảm bằng các tài sản mã hóa khác. Do giá của tài sản thế chấp có thể biến động mạnh, hệ thống thường yêu cầu giá trị tài sản bảo đảm cao hơn số stablecoin được phát hành.

Nhóm còn lại sử dụng thuật toán để điều chỉnh nguồn cung, thay vì dựa hoàn toàn vào tài sản dự trữ. Khi giá stablecoin vượt hoặc thấp hơn mức mục tiêu, hệ thống sẽ tạo động lực để người dùng mua, bán hoặc chuyển đổi token nhằm kéo giá trở lại.

Ba mô hình có mức độ rủi ro khác nhau. Dù được thiết kế theo cách nào, khả năng giữ giá vẫn phụ thuộc vào niềm tin, chất lượng tài sản bảo đảm và khả năng đáp ứng yêu cầu đổi tiền của nhà phát hành. BIS cho biết tài sản bảo chứng của stablecoin có thể gồm tiền mặt, công cụ thị trường tiền tệ, trái phiếu chính phủ hoặc các tài sản số khá.

Vì sao stablecoin có thể “mất neo”?

Mất neo xảy ra khi stablecoin không còn giao dịch gần mức giá tham chiếu. Đồng tiền hướng tới mức 1 USD có thể giảm còn 0,98 USD, 0,9 USD hoặc thấp hơn nếu thị trường nghi ngờ khả năng bảo chứng.

Nguyên nhân đầu tiên nằm ở tài sản dự trữ. Nếu nhà phát hành không nắm giữ đủ tài sản, hoặc dự trữ gồm những khoản khó bán và có rủi ro cao, người dùng có thể lo ngại mình không thể đổi stablecoin thành tiền thật.

Khi nhiều người đồng loạt yêu cầu rút tiền, nhà phát hành phải nhanh chóng bán tài sản để đáp ứng. Nếu tài sản thiếu thanh khoản hoặc giảm giá trong quá trình bán, dự trữ có thể không còn đủ để bảo đảm toàn bộ lượng stablecoin lưu hành. IMF cảnh báo làn sóng rút tiền có thể tự khuếch đại và tạo ra tình trạng tương tự một cuộc “tháo chạy” tài chính.

Stablecoin sử dụng thuật toán còn phụ thuộc mạnh vào cơ chế khuyến khích và niềm tin của người dùng. Khi niềm tin sụp đổ, lực bán có thể tăng nhanh hơn khả năng điều chỉnh nguồn cung, khiến giá rời xa mức neo.

Ngoài rủi ro thị trường, người nắm giữ còn đối mặt với sự cố công nghệ, lỗi hợp đồng thông minh, sàn giao dịch bị tấn công hoặc mất khóa ví. IMF cho rằng giao dịch stablecoin vẫn mang những rủi ro vận hành như lỗi hệ thống, sai sót con người, quản trị yếu và vi phạm an ninh mạng.