Tại sao nhiều doanh nghiệp lãi lớn nhưng không chia cổ tức?

Có lãi chưa chắc đã có tiền để chia cổ tức

Nhiều nhà đầu tư có chung suy nghĩ rằng doanh nghiệp càng lãi lớn thì cổ tức càng cao. Tuy nhiên, thực tế trên thị trường chứng khoán lại cho thấy điều ngược lại. Có những doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng nhưng nhiều năm không chia cổ tức bằng tiền mặt hoặc chỉ trả ở mức rất thấp. Trong khi đó, một số doanh nghiệp lợi nhuận khiêm tốn vẫn duy trì chính sách cổ tức đều đặn.

Sự khác biệt này xuất phát từ cách doanh nghiệp sử dụng lợi nhuận sau thuế, chứ không đơn thuần phụ thuộc vào quy mô lợi nhuận.

Lợi nhuận trên báo cáo tài chính không đồng nghĩa với lượng tiền mặt doanh nghiệp đang nắm giữ. Theo nguyên tắc kế toán, doanh thu và lợi nhuận có thể được ghi nhận khi hàng hóa đã bán hoặc dịch vụ đã cung cấp, trong khi dòng tiền thực tế có thể chưa thu về.

Một phần lợi nhuận cũng có thể nằm trong các khoản phải thu, hàng tồn kho hoặc các tài sản khác. Vì vậy, dù báo lãi lớn, doanh nghiệp vẫn có thể chưa có đủ nguồn tiền để chi trả cổ tức bằng tiền mặt.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phải dành nguồn lực cho nhiều nghĩa vụ tài chính như trả nợ vay, bổ sung vốn lưu động hoặc thực hiện các dự án đang triển khai. Nếu dòng tiền chưa thực sự dồi dào, việc giữ lại lợi nhuận sẽ giúp doanh nghiệp đảm bảo an toàn tài chính hơn là chia hết cho cổ đông.

Ngay cả khi có đủ tiền, không phải doanh nghiệp nào cũng lựa chọn chia cổ tức. Nhiều công ty đang trong giai đoạn tăng trưởng thường ưu tiên giữ lại lợi nhuận để mở rộng nhà máy, đầu tư dây chuyền sản xuất, nghiên cứu sản phẩm mới hoặc thực hiện các thương vụ mua bán – sáp nhập.

Nếu các khoản đầu tư này mang lại tỷ suất sinh lời cao hơn chi phí sử dụng vốn, giá trị doanh nghiệp có thể tăng lên trong dài hạn. Khi đó, cổ đông không nhận được tiền mặt ngay nhưng có thể hưởng lợi từ sự gia tăng giá trị của cổ phiếu.

Bên cạnh cổ tức, nhà đầu tư cần quan tâm điều gì?

Không chia cổ tức không phải lúc nào cũng là tín hiệu tiêu cực. Điều quan trọng là doanh nghiệp sử dụng phần lợi nhuận giữ lại như thế nào và có tạo ra giá trị mới hay không.

Nếu lợi nhuận được tái đầu tư vào những dự án hiệu quả, giúp doanh thu và lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng trong các năm sau, quyết định giữ lại lợi nhuận có thể mang lại lợi ích lớn hơn nhiều so với việc chia cổ tức ngay lập tức.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp nhiều năm liên tục giữ lại lợi nhuận nhưng hiệu quả kinh doanh không cải thiện, dự án chậm triển khai hoặc dòng tiền suy yếu, nhà đầu tư cần xem xét lại hiệu quả sử dụng vốn của ban lãnh đạo.

Vì vậy, khi đánh giá một doanh nghiệp, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào việc có chia cổ tức hay không. Quan trọng hơn là trả lời được những câu hỏi như doanh nghiệp giữ lại lợi nhuận để làm gì, các khoản đầu tư mới có tạo ra tăng trưởng hay không, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có ổn định và ban lãnh đạo có lịch sử phân bổ vốn hiệu quả hay không.