PNJ và cuộc tái thiết niềm tin trên thị trường mà uy tín còn đắt hơn vàng

Hành trình lấy lại niềm tin của PNJ sau sự cố P-Lab

Ngày 16/7, HĐQT Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ) thông qua chủ trương thuê các tổ chức quốc tế và đơn vị độc lập chuyên nghiệp để đánh giá toàn diện chất lượng sản phẩm, quy trình nội bộ và hệ thống quản trị rủi ro.

Động thái này được đưa ra trong thời điểm thị trường kim cương trong nước đang chịu sức ép lớn về niềm tin, sau vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia có liên quan đến ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ, thường được biết đến với tên P-Lab.

Theo nghị quyết, PNJ sẽ triển khai minh bạch hóa qua ba nhóm công việc. Đầu tiên, doanh nghiệp thuê đơn vị kiểm định độc lập có uy tín quốc tế để kiểm định và xác nhận chất lượng các sản phẩm do PNJ kinh doanh, bao gồm kim cương và nữ trang.

Tiếp đó, PNJ thuê tổ chức kiểm toán độc lập rà soát toàn bộ quy trình liên quan đến kim cương, bao gồm cả sản phẩm trang sức có gắn kim cương. Phạm vi rà soát trải dài từ nhập khẩu, sản xuất đến kinh doanh bán ra. Đây là phần việc trực tiếp chạm đến vấn đề được thị trường quan tâm nhất hiện nay: dòng chảy hàng hóa và độ tin cậy của hệ thống kiểm soát.

Cùng với kiểm định sản phẩm và kiểm toán quy trình, PNJ cũng sẽ mời đơn vị tư vấn độc lập đánh giá lại toàn bộ hệ thống quản trị rủi ro. Tổng Giám đốc PNJ được giao trực tiếp triển khai, từ lựa chọn, thương thảo đến ký kết hợp đồng với các tổ chức kiểm định, kiểm toán và tư vấn.

Trước đó, doanh nghiệp đã sử dụng các đơn vị tư vấn pháp lý và truyền thông độc lập để hỗ trợ nhóm chuyên trách nội bộ theo dõi dư luận, nắm bắt tâm lý khách hàng và phản hồi các quan ngại phát sinh trên thị trường.

Sự cố P-Lab và bài toán niềm tin trên thị trường kim cương

Sức ép đối với PNJ tăng lên sau khi vụ án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia được công bố. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, ông Đặng Ngọc Thảo bị cáo buộc lợi dụng vị trí và chuyên môn để cấu kết với đường dây buôn lậu, mua kim cương sai thông số so với giấy kiểm định GIA, mài mã số GIA trên viên kim cương, làm mới theo mã số của P-Lab rồi cấp giấy kiểm định P-Lab để bán ra thị trường.

Sự xuất hiện của P-Lab trong vụ án khiến câu chuyện không còn dừng ở một vụ buôn lậu kim cương, mà lan sang vấn đề niềm tin với hệ thống kiểm định. Với người mua kim cương, giấy chứng nhận không chỉ là một tờ giấy đi kèm sản phẩm, mà là cơ sở để xác lập giá trị, chất lượng và sự an tâm khi giao dịch.

Đây cũng là lý do vai trò của P-Lab cần được phân định rõ. P-Lab là công ty con do PNJ sở hữu 100%, hoạt động trong lĩnh vực kiểm định và cấp giấy chứng nhận đối với kim cương, đá quý và vàng. Tuy nhiên, phạm vi của đơn vị này là đánh giá đặc tính kỹ thuật của sản phẩm, không bao gồm định giá, xác định nguồn gốc kim cương, chứng nhận quyền sở hữu hay lịch sử giao dịch.

Sau vụ việc, ban lãnh đạo PNJ khẳng định sự việc liên quan đến nguyên Giám đốc P-Lab là hành vi vi phạm cá nhân, không liên quan đến hoạt động của công ty. Doanh nghiệp cho biết kim cương bán qua hệ thống PNJ có nguồn gốc từ nhập khẩu chính ngạch, hợp pháp hoặc từ chương trình mua lại của công ty.

PNJ cũng khẳng định không có viên nào trong số khoảng 28.000 viên kim cương bị cáo buộc liên quan đến vụ buôn lậu được bán qua các kênh phân phối của doanh nghiệp. Theo thông tin được công bố, từ năm 2024, đường dây này bị cáo buộc đã buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương qua 141 lô hàng từ Hồng Kông về Việt Nam, với giá trị thị trường ước tính khoảng 280 tỷ đồng.

Dù vậy, phản ứng của khách hàng vẫn xuất hiện rất nhanh. Sau khi sự việc được công bố, lượng khách đến cửa hàng để thực hiện các giao dịch liên quan đến kim cương tăng mạnh trong ngày 3/7. Những ngày sau đó, lượng khách giảm dần; đến sáng 6/7, phần lớn đã trở lại mức trước khủng hoảng.

Nhóm khách này đến cửa hàng với nhiều mục đích khác nhau, từ kiểm định lại kim cương, bán kim cương rời hoặc đổi sản phẩm kim cương sang dòng hàng khác. Diễn biến này cho thấy niềm tin trên thị trường kim cương có thể bị tác động chỉ trong thời gian ngắn, nhất là khi sản phẩm có giá trị lớn và phụ thuộc nhiều vào uy tín kiểm định.

Vụ việc cũng thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế. The Business Times của Singapore nhận định khủng hoảng niềm tin trên thị trường kim cương Việt Nam đã manh nha từ tháng 5/2026, sau các buổi phát trực tiếp của bà Nguyễn Phương Hằng, một doanh nhân Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài, khi bà nhiều lần đặt câu hỏi về tính minh bạch của sản phẩm kim cương tại một số cửa hàng trang sức nổi tiếng ở TP.HCM.

Từ các tranh luận trên mạng xã hội đến vụ án buôn lậu kim cương quy mô lớn, áp lực minh bạch đã vượt ra ngoài phạm vi một doanh nghiệp. Thị trường kim cương vốn vận hành dựa nhiều vào niềm tin, nay đứng trước yêu cầu cao hơn về nguồn gốc sản phẩm, quy trình kiểm định và trách nhiệm của các bên tham gia chuỗi giá trị.

Với PNJ, thách thức không chỉ là giải thích về mối liên hệ với P-Lab hay phản hồi trước những lo ngại ngắn hạn. Bài toán lớn hơn là khôi phục sự an tâm của khách hàng đối với toàn bộ hệ thống, từ sản phẩm được bán ra, giấy chứng nhận đi kèm đến quy trình kiểm soát phía sau.

Việc thuê tổ chức quốc tế kiểm định sản phẩm, kiểm toán quy trình kim cương và rà soát quản trị rủi ro vì vậy không đơn thuần là một phản ứng sau sự cố. Đây là bước đi mở đầu cho hành trình lấy lại niềm tin trong một ngành hàng mà uy tín thương hiệu đôi khi có giá trị không kém chính sản phẩm được đặt trong tủ kính.