KOL bán hàng và sự thay đổi của thị trường tiêu dùng trên mạng xã hội

Mạng xã hội đang trở thành kênh bán hàng quan trọng

Trong vài năm trở lại đây, thị trường hàng hóa tại Việt Nam đã chứng kiến sự thay đổi đáng kể. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu phân phối sản phẩm qua đại lý, siêu thị hoặc cửa hàng truyền thống thì hiện nay, mạng xã hội đã trở thành một kênh bán hàng quan trọng. Facebook, TikTok, YouTube hay các nền tảng phát trực tiếp không chỉ là nơi xây dựng cộng đồng mà còn trở thành "gian hàng" với khả năng tiếp cận hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu người xem.

Trong bối cảnh đó, nhiều người có sức ảnh hưởng (KOL/KOC) đã chuyển từ vai trò quảng bá thuê sang xây dựng thương hiệu riêng hoặc hợp tác kinh doanh sản phẩm. Họ tận dụng lượng người theo dõi lớn để tiếp cận khách hàng mà không cần đầu tư hệ thống cửa hàng vật lý hay mạng lưới phân phối truyền thống.

Đây là mô hình đang phát triển nhanh trên thị trường bởi chi phí tiếp cận khách hàng thấp hơn nhiều so với quảng cáo truyền thống. Một buổi livestream kéo dài vài giờ có thể tạo ra lượng đơn hàng tương đương nhiều ngày bán tại cửa hàng, đặc biệt với các mặt hàng tiêu dùng nhanh, mỹ phẩm, thực phẩm, đồ gia dụng hoặc sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Sự phát triển của hình thức kinh doanh này cũng khiến ranh giới giữa nhà sáng tạo nội dung và người bán hàng ngày càng mờ nhạt. Một video giải trí hôm nay có thể trở thành nội dung quảng bá sản phẩm vào ngày mai, trong khi các phiên phát trực tiếp vừa mang tính tương tác vừa là hoạt động bán hàng.

Khi sức ảnh hưởng trở thành một "kênh phân phối" mới

Nhìn từ góc độ thị trường, điều đáng chú ý không nằm ở một cá nhân cụ thể mà ở việc sức ảnh hưởng trên mạng xã hội đang dần trở thành một lợi thế kinh doanh.

Trước đây, doanh nghiệp thường phải đầu tư ngân sách lớn cho quảng cáo truyền hình, báo chí hoặc biển bảng ngoài trời để xây dựng thương hiệu. Ngày nay, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hợp tác với các KOL bởi khả năng tiếp cận trực tiếp nhóm khách hàng mục tiêu và tạo cảm giác gần gũi hơn.

Thậm chí, không ít thương hiệu được xây dựng gần như hoàn toàn trên nền tảng số. Sản phẩm được giới thiệu thông qua video ngắn, đánh giá trải nghiệm hoặc livestream thay vì các chiến dịch quảng bá truyền thống.

Điều này tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với nguồn lực hạn chế, họ vẫn có thể đưa sản phẩm đến đông đảo người tiêu dùng nếu lựa chọn đúng đối tác truyền thông hoặc xây dựng được cộng đồng khách hàng trung thành.

Ở chiều ngược lại, mức độ cạnh tranh cũng trở nên gay gắt hơn. Người tiêu dùng hiện có thể tiếp cận hàng chục sản phẩm tương tự chỉ sau vài phút lướt mạng xã hội. Do đó, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh về giá mà còn phải đầu tư vào nội dung, hình ảnh, trải nghiệm khách hàng và dịch vụ hậu mãi.

Một xu hướng đáng chú ý khác là nhiều KOL không còn chỉ nhận quảng cáo mà tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ góp ý phát triển sản phẩm, hợp tác xây dựng thương hiệu cho đến đồng hành trong chiến lược tiếp thị. Điều này giúp tăng tính nhận diện nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm đối với thông tin được giới thiệu đến người tiêu dùng.

Minh bạch là điều kiện để phát triển bền vững

Sự phát triển nhanh của mô hình bán hàng qua người có sức ảnh hưởng mang lại nhiều cơ hội cho thị trường hàng hóa, song cũng kéo theo không ít thách thức.

Đối với doanh nghiệp, việc hợp tác với KOL có thể giúp rút ngắn thời gian xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài vẫn phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, dịch vụ sau bán hàng và uy tín của chính doanh nghiệp.

Đối với người tiêu dùng, sự đa dạng của sản phẩm và cách thức tiếp cận giúp việc mua sắm thuận tiện hơn. Dẫu vậy, người mua cũng cần chủ động tìm hiểu thông tin về nguồn gốc, thành phần, công dụng, đơn vị sản xuất và các chính sách bảo hành hoặc đổi trả trước khi quyết định chi tiêu, thay vì chỉ dựa vào mức độ nổi tiếng của người giới thiệu.

Ở góc độ quản lý, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử và hoạt động bán hàng trên nền tảng số, yêu cầu về minh bạch thông tin sản phẩm, quảng cáo đúng quy định, truy xuất nguồn gốc và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kinh doanh ngày càng được đặt ra. Điều này nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thực tế cho thấy, mỗi khi một nhân vật có sức ảnh hưởng trở thành tâm điểm chú ý, dư luận không chỉ quan tâm đến cá nhân đó mà còn đặt câu hỏi về các sản phẩm được quảng bá, mô hình kinh doanh và trách nhiệm của các bên liên quan. Điều này phản ánh sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng, khi yếu tố minh bạch và độ tin cậy ngày càng được coi trọng.