Cuộc chiến bán hàng thương mại điện tử: TikTok Shop và Facebook

TikTok Shop tăng trưởng thần tốc, Facebook vẫn chưa mất vị thế

Nếu cách đây vài năm, Facebook gần như là lựa chọn số một của người bán online thì hiện nay, TikTok Shop đã trở thành đối thủ đáng gờm nhất trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Theo nhiều báo cáo thị trường, TikTok Shop là nền tảng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất tại Việt Nam trong hai năm gần đây. Mô hình "shoppertainment" (mua sắm kết hợp giải trí) với video ngắn, livestream và mạng lưới KOC giúp nền tảng này liên tục thu hút người mua mới.

Trong khi đó, Facebook không còn là "chợ online" theo đúng nghĩa như giai đoạn 2018-2022. Thay vào đó, nền tảng này dần chuyển sang vai trò tạo cộng đồng, xây dựng thương hiệu và dẫn khách sang các kênh bán hàng khác như website, Shopee hoặc TikTok Shop.

Điều đó khiến nhiều người bán đặt câu hỏi: nên đầu tư vào TikTok Shop hay tiếp tục bán hàng trên Facebook?

TikTok Shop bán bằng nội dung, Facebook bán bằng niềm tin

Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai nền tảng nằm ở cách khách hàng được tiếp cận sản phẩm. Trên TikTok Shop, người mua thường không chủ động tìm kiếm sản phẩm ngay từ đầu.

Thuật toán sẽ liên tục đề xuất video phù hợp với sở thích của từng người dùng. Khi nội dung đủ hấp dẫn, khách hàng có thể phát sinh nhu cầu mua ngay cả khi trước đó chưa hề có ý định. Nói cách khác, TikTok Shop tạo ra nhu cầu mua sắm.

Đó là lý do nhiều sản phẩm mới, hàng địa phương, mỹ phẩm, thời trang hay đồ gia dụng có thể bán hàng nghìn đơn chỉ sau một phiên livestream.

Ngược lại, Facebook hoạt động dựa nhiều hơn vào mối quan hệ giữa người bán với khách hàng. Người dùng thường nhìn thấy bài viết của bạn bè, người theo dõi hoặc các hội nhóm đã tham gia.

Việc bán hàng trên Facebook vì thế phụ thuộc nhiều vào cộng đồng, mức độ tương tác và uy tín của người bán. Nếu TikTok bán bằng thuật toán thì Facebook bán bằng niềm tin.

Chi phí bán hàng ngày càng khác biệt

Một lợi thế lớn của Facebook là nhiều người bán vẫn có thể tiếp cận khách hàng mà không cần tham gia sàn thương mại điện tử. Họ có thể bán qua Fanpage, Facebook cá nhân, Messenger hoặc các hội nhóm. Điều này giúp giảm nhiều khoản chi phí như phí hoa hồng, phí giao dịch hay phí tham gia chương trình của sàn.

Tuy nhiên, lượng tiếp cận tự nhiên trên Facebook đã giảm đáng kể trong nhiều năm qua. Muốn có nhiều đơn hàng, phần lớn doanh nghiệp phải chạy quảng cáo.

Trong khi đó, TikTok Shop thu phí nền tảng nhưng đổi lại mang đến lượng truy cập rất lớn. Một video hay hoặc một phiên livestream thành công có thể tạo hàng chục nghìn lượt xem mà không cần ngân sách quảng cáo quá lớn.

Đó cũng là lý do nhiều thương hiệu chuyển ngân sách marketing từ Facebook Ads sang đầu tư cho KOC, livestream và affiliate trên TikTok.

Ai phù hợp với TikTok Shop?

TikTok Shop phát huy hiệu quả nhất với những ngành hàng có khả năng trình diễn. Đó là mỹ phẩm, thời trang, đồ gia dụng, đồ ăn, phụ kiện, sản phẩm công nghệ, hàng tiêu dùng nhanh hay đặc sản địa phương.

Những sản phẩm này dễ tạo hiệu ứng "mua ngay" thông qua video ngắn hoặc livestream. Ngoài ra, TikTok Shop cũng rất phù hợp với các thương hiệu muốn mở rộng nhanh quy mô khách hàng.

Một nội dung viral có thể giúp gian hàng tiếp cận hàng triệu người chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên, nhược điểm là vòng đời nội dung khá ngắn. Nếu không liên tục sản xuất video mới, lượng truy cập có thể giảm nhanh.

Facebook vẫn là "mảnh đất vàng" cho nhiều ngành

Dù tốc độ tăng trưởng không còn bùng nổ, Facebook vẫn sở hữu lượng người dùng rất lớn tại Việt Nam. Đây vẫn là nền tảng mạnh với các lĩnh vực cần tư vấn nhiều hoặc xây dựng mối quan hệ lâu dài như: Giáo dục; Bất động sản; Ô tô; Du lịch; Dịch vụ; Nội thất; B2B.

Facebook cũng có lợi thế ở khả năng chăm sóc khách hàng. Messenger vẫn là một trong những công cụ tư vấn hiệu quả nhất hiện nay.

Nhiều doanh nghiệp tạo được doanh thu ổn định nhờ cộng đồng khách hàng trung thành thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuật toán.

Một thay đổi đáng chú ý là ranh giới giữa Facebook và thương mại điện tử ngày càng mờ đi. Hiện nay, người sáng tạo nội dung có thể gắn trực tiếp sản phẩm từ Shopee hoặc Lazada vào Facebook để nhận hoa hồng.

Điều này biến Facebook thành một kênh phân phối đơn hàng thay vì chỉ là nơi quảng bá. Trong khi đó, TikTok tiếp tục mở rộng hệ sinh thái affiliate với hàng triệu nhà sáng tạo nội dung.

Cuộc cạnh tranh vì thế không còn là Facebook đấu TikTok, mà là cuộc đua giữa các hệ sinh thái nội dung và mua sắm.

Không phải chọn một mà là kết hợp cả hai

Theo nhiều chuyên gia thương mại điện tử, câu hỏi "TikTok Shop hay Facebook?" thực chất không có đáp án tuyệt đối.

TikTok Shop phù hợp để thu hút khách hàng mới, tạo doanh số nhanh và mở rộng độ phủ thương hiệu. Facebook lại hiệu quả trong việc xây dựng cộng đồng, chăm sóc khách hàng và gia tăng tỷ lệ mua lại.

Xu hướng hiện nay của nhiều doanh nghiệp là sử dụng TikTok để tạo nhu cầu, sau đó đưa khách hàng sang Facebook, website hoặc các kênh chăm sóc riêng nhằm duy trì mối quan hệ lâu dài.

Trong bối cảnh chi phí quảng cáo, phí sàn và mức độ cạnh tranh đều tăng, doanh nghiệp không còn có thể phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất.

Thay vào đó, lợi thế sẽ thuộc về những nhà bán biết kết hợp nội dung, cộng đồng và dữ liệu khách hàng thành một hệ sinh thái thống nhất.

Đó cũng là hướng đi đang được nhiều thương hiệu lớn lựa chọn trong giai đoạn thương mại điện tử bước sang cuộc cạnh tranh mới, nơi giá trị không còn nằm ở việc có mặt trên nền tảng nào, mà ở khả năng khai thác hiệu quả từng nền tảng để tối đa hóa doanh thu.