Hòa Phát và VinMetal, ai đang chiếm lợi thế trong cuộc đua thép ray?

Loạt dự án đường sắt tạo nhu cầu hàng triệu tấn thép ray

Kế hoạch phát triển mạng lưới đường sắt trong giai đoạn 2026–2030 đang mở ra một phân khúc mới cho ngành thép Việt Nam. Bên cạnh thép xây dựng và thép cuộn cán nóng HRC, thép ray được kỳ vọng trở thành dòng sản phẩm có nhu cầu lớn khi hàng loạt dự án đường sắt liên vùng và đường sắt đô thị bước vào giai đoạn triển khai.

Dự án có quy mô lớn nhất là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, với chiều dài khoảng 1.541 km và 23 ga, dự kiến hoàn thành toàn tuyến vào năm 2035. Bên cạnh đó là tuyến đường sắt kết nối Lào Cai, Hà Nội và Hải Phòng, dài khoảng 400 km với 18 ga, dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Nhu cầu vật liệu còn đến từ nhiều tuyến đường sắt khác như Hà Nội – Quảng Ninh, metro Bến Thành – Cần Giờ, đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành và metro Bến Thành – Tham Lương. Phần lớn các dự án này đều được đặt mục tiêu triển khai trong giai đoạn từ năm 2026 đến cuối thập kỷ.

Việc nhiều dự án được triển khai trong cùng một chu kỳ đầu tư có thể kéo theo nhu cầu lớn đối với thép ray và các sản phẩm thép chuyên dụng. Tổng nhu cầu thép ray của các tuyến đường sắt tốc độ cao, tuyến kết nối Lào Cai, Hà Nội và Hải Phòng cùng một số tuyến đường sắt đô thị tại TP.HCM được ước tính khoảng 28,7 triệu mét, tương đương khoảng 4 triệu tấn.

Con số trên chưa bao gồm đầy đủ nhu cầu từ một số dự án như Hà Nội – Quảng Ninh và Bến Thành – Cần Giờ. Quy mô tiêu thụ thực tế vì vậy có thể cao hơn khi các tuyến này được triển khai.

Trong khi nhu cầu bắt đầu hình thành, nguồn cung trong nước được dự báo chưa theo kịp trong giai đoạn đầu. Khoảng cách giữa cung và cầu có thể xuất hiện rõ hơn vào các năm 2027–2028, trước khi được thu hẹp dần từ năm 2029 khi các cơ sở sản xuất mới tăng sản lượng.

Diễn biến này mở thêm một hướng tăng trưởng cho ngành thép trong nước, thay vì chủ yếu phụ thuộc vào nhu cầu xây dựng dân dụng, bất động sản và xuất khẩu, doanh nghiệp thép có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng vật liệu cho các dự án hạ tầng đường sắt.

Hòa Phát và VinMetal chuẩn bị nguồn cung

Hòa Phát là một trong những doanh nghiệp đang phát triển năng lực sản xuất thép ray trong nước. Năng lực mới tại Khu liên hợp Dung Quất được dự kiến bắt đầu đóng góp sản lượng từ năm 2027, trùng với thời điểm nhu cầu vật liệu cho các dự án đường sắt tăng lên.

Sản lượng thép ray của Hòa Phát được ước tính đạt khoảng 400.000 tấn trong năm 2027. Từ năm 2028, sản lượng có thể tăng lên khoảng 700.000 tấn mỗi năm và duy trì đến năm 2030.

Việc bổ sung thép ray giúp Hòa Phát mở rộng danh mục thép chất lượng cao bên cạnh thép xây dựng và HRC. Đây cũng là nhóm sản phẩm gắn trực tiếp với các dự án hạ tầng quy mô lớn, có thời gian triển khai kéo dài trong nhiều năm.

Bên cạnh Hòa Phát, VinMetal cũng đang có kế hoạch tham gia phân khúc này, gắn với tổ hợp sản xuất thép tại Vũng Áng và phương án hợp tác với Pomina.

Theo đánh giá của MBS, VinMetal có thể lựa chọn phương án nhập HRC để cán thành phẩm, thay vì tổ chức chuỗi sản xuất khép kín như Hòa Phát. Nếu quá trình đầu tư diễn ra theo kế hoạch, sản phẩm có thể bắt đầu được đưa ra thị trường từ cuối năm 2026.

Sản lượng của VinMetal được ước tính đạt khoảng 600.000 tấn trong năm 2027, tăng lên 1,1 triệu tấn năm 2028. Con số này có thể tiếp tục lên 2,5 triệu tấn năm 2029 và 3,5 triệu tấn vào năm 2030.

Tính chung, sản lượng thép ray của Hòa Phát và VinMetal có thể đạt khoảng 1 triệu tấn trong năm 2027, tăng lên 1,8 triệu tấn năm 2028. Nguồn cung sau đó được dự báo mở rộng lên 3,2 triệu tấn năm 2029 và khoảng 4,2 triệu tấn vào năm 2030.

Tuy nhiên, các con số trên mới là dự kiến theo tiến độ đầu tư và khả năng vận hành của từng dự án. Khả năng chuyển năng lực sản xuất thành doanh thu còn phụ thuộc vào tiến độ thực tế của các tuyến đường sắt, yêu cầu kỹ thuật, cơ chế lựa chọn nhà cung cấp và tỷ lệ sử dụng vật liệu sản xuất trong nước.

Dù vậy, tổng nhu cầu thép ray khoảng 4 triệu tấn từ các dự án đã được tính toán bước đầu định hình quy mô của một thị trường mới. Khi các tuyến đường sắt lớn bước vào giai đoạn thi công, thép ray có thể trở thành dòng sản phẩm bổ sung bên cạnh thép xây dựng và HRC, đồng thời mở rộng không gian tăng trưởng cho những doanh nghiệp đã chuẩn bị năng lực sản xuất.