Cổ phiếu vốn Nhà nước nổi sóng, chuyên gia chỉ ra nhóm có thể được tái định giá

Dòng tiền bất ngờ tìm đến hàng loạt cổ phiếu có vốn Nhà nước trong phiên 7/8, đưa GAS, GVR, VNM, BID, CTG, BSR… trở thành nhóm nâng đỡ đáng kể cho thị trường.

Diễn biến này xuất hiện ngay sau khi Quyết định 40 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn Nhà nước chính thức có hiệu lực từ ngày 5/8/2026.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích VFS, cho rằng nhà đầu tư không nên nhìn một phiên tăng mạnh như tín hiệu đủ để xác nhận một xu hướng mới.

Bối cảnh thị trường hiện tại khá đặc biệt. Sau khi giảm từ vùng 1.928 điểm về 1.651 điểm, VN-Index đã phục hồi hơn 7% chỉ trong vài phiên cuối tháng 7 và đầu tháng 8. Đến phiên 7/8, chỉ số đứng tại 1.768,06 điểm.

Theo ông Hoàng, sau một nhịp hồi nhanh như vậy, thị trường bắt đầu cần một câu chuyện mới để dòng tiền tiếp tục luân chuyển. Quyết định 40 xuất hiện đúng lúc và lập tức kích hoạt kỳ vọng tại nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước.

Nhưng phản ứng ban đầu chủ yếu phản ánh kỳ vọng. Điều quan trọng hơn nằm ở những phiên tiếp theo.

Nếu cổ phiếu giữ được phần lớn mức tăng, điều chỉnh với thanh khoản thấp rồi hình thành nền giá mới, dòng tiền có thể đang thực sự đánh giá lại doanh nghiệp. Ngược lại, nếu giá nhanh chóng suy yếu dù thanh khoản vẫn cao, khả năng lớn đây chỉ là một nhịp giao dịch theo thông tin.

Vì vậy, theo chuyên gia VFS, mua đuổi sau một phiên tăng mạnh không phải lựa chọn tối ưu trong bối cảnh VN-Index vừa hồi nhanh.

Quyết định 40 đưa ra khung tỷ lệ vốn Nhà nước cần duy trì theo từng ngành, lĩnh vực. Từ đó, thị trường bắt đầu kỳ vọng một số doanh nghiệp có thể bước vào quá trình giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước trong thời gian tới.

Song ông Hoàng cho rằng điều nhà đầu tư cần chờ không phải thêm những kỳ vọng mang tính chung chung, mà là phương án cụ thể tại từng doanh nghiệp: Nhà nước còn nắm bao nhiêu, lượng cổ phần nào có thể được chuyển giao và tiến độ thực hiện ra sao. Đó cũng là lúc sự phân hóa sẽ rõ hơn.

Theo ông Hoàng, nhà đầu tư nên tập trung vào hai yếu tố. Thứ nhất là quy mô thay đổi trong cơ cấu sở hữu. Một doanh nghiệp chỉ điều chỉnh nhẹ tỷ lệ vốn Nhà nước sẽ khó tạo hiệu ứng tương tự doanh nghiệp có khả năng xuất hiện lượng cổ phần lớn được chuyển giao cho khu vực tư nhân hoặc nhà đầu tư chiến lược.

Thứ hai, quan trọng hơn, là giá trị nào có thể được giải phóng sau thay đổi đó. Những doanh nghiệp sở hữu tài sản lớn, vị thế đầu ngành, quỹ đất, hạ tầng, tài nguyên hoặc thương hiệu mạnh nhưng hiệu quả sử dụng vốn chưa tương xứng có thể đáng chú ý hơn. Nếu sự thay đổi cổ đông kéo theo cải thiện quản trị, thanh khoản, free-float hoặc cách khai thác tài sản, thị trường có cơ sở để thiết lập lại mức định giá.

Ông Hoàng lưu ý, giảm sở hữu Nhà nước không đồng nghĩa hiệu quả doanh nghiệp mặc nhiên tốt lên. Giá trị chỉ thực sự xuất hiện nếu cấu trúc cổ đông mới tạo được thay đổi thực chất.

Ở góc nhìn rộng hơn, quá trình cơ cấu vốn còn có thể cộng hưởng với câu chuyện nâng hạng. FTSE Russell dự kiến đưa Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026. Khi đó, những cổ phiếu có vốn hóa lớn, thanh khoản tốt và tỷ lệ tự do chuyển nhượng cao sẽ có lợi thế hơn trong việc thu hút dòng vốn tổ chức.

Nếu cơ cấu lại vốn Nhà nước giúp tăng lượng cổ phiếu lưu hành tự do tại một số doanh nghiệp lớn, đây có thể trở thành yếu tố hỗ trợ thêm cho chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Dù vậy, ông Hoàng cho rằng nhà đầu tư cần tách bạch hai câu chuyện và tránh đánh đồng mọi doanh nghiệp có vốn Nhà nước thành một nhóm cơ hội.

Theo chuyên gia VFS, câu hỏi đáng đặt ra lúc này không phải doanh nghiệp nào có vốn Nhà nước, mà là doanh nghiệp nào có khoảng cách lớn giữa giá trị đang được thị trường định giá và giá trị có thể được mở khóa sau khi cơ cấu sở hữu thay đổi.