5 dấu hiệu cảnh báo doanh nghiệp đang tiềm ẩn rủi ro

Chỉ trong vài năm trở lại đây, thị trường chứng khoán liên tục chứng kiến những doanh nghiệp từng được đánh giá cao nhưng sau đó rơi vào khủng hoảng vì các vấn đề pháp lý, quản trị hoặc chất lượng sản phẩm. Mỗi biến cố đều để lại hệ quả không nhỏ, từ hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng đến giá cổ phiếu giảm sâu, khiến nhiều nhà đầu tư chịu thiệt hại.

Không ai có thể dự báo chính xác khi nào một doanh nghiệp sẽ gặp sự cố. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, trước khi xảy ra biến cố, nhiều doanh nghiệp thường xuất hiện những dấu hiệu mà nhà đầu tư có thể quan sát nếu theo dõi đủ kỹ.

1. Lợi nhuận tăng nhưng dòng tiền kinh doanh không theo kịp

Đây là tín hiệu đầu tiên mà nhiều nhà đầu tư chuyên nghiệp luôn kiểm tra.

Một doanh nghiệp có thể công bố lợi nhuận sau thuế tăng mạnh, nhưng nếu dòng tiền từ hoạt động kinh doanh liên tục âm hoặc thấp hơn nhiều so với lợi nhuận, nhà đầu tư cần tìm hiểu nguyên nhân.

Điều này không đồng nghĩa doanh nghiệp có vấn đề, bởi dòng tiền còn phụ thuộc vào chu kỳ kinh doanh hay việc mở rộng hoạt động. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài qua nhiều kỳ, đây có thể là dấu hiệu cho thấy lợi nhuận chưa thực sự chuyển hóa thành tiền.

2. Lãnh đạo cấp cao liên tục bán cổ phiếu hoặc biến động nhân sự bất thường

Không phải mọi giao dịch bán cổ phiếu của lãnh đạo đều mang ý nghĩa tiêu cực. Nhiều trường hợp được thực hiện để đáp ứng nhu cầu tài chính cá nhân hoặc tái cơ cấu tài sản.

Tuy nhiên, nếu nhiều lãnh đạo chủ chốt cùng bán cổ phiếu trong thời gian ngắn, hoặc doanh nghiệp liên tục thay đổi các vị trí như Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc hay Giám đốc tài chính mà không có lý do rõ ràng, nhà đầu tư nên dành thời gian tìm hiểu kỹ hơn.

3. Doanh nghiệp thường xuyên bị xử phạt hoặc vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin

Một quyết định xử phạt hành chính đơn lẻ chưa phản ánh toàn bộ chất lượng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp nhiều lần bị xử phạt về công bố thông tin, thuế, môi trường, chất lượng sản phẩm hay các quy định chuyên ngành, đó có thể là dấu hiệu cho thấy hệ thống quản trị và kiểm soát nội bộ đang tồn tại những vấn đề cần lưu ý.

Đối với doanh nghiệp niêm yết, tính minh bạch luôn là yếu tố quan trọng không kém kết quả kinh doanh.

4. Nợ vay tăng nhanh nhưng hiệu quả kinh doanh không cải thiện

Việc sử dụng vốn vay để mở rộng hoạt động là điều bình thường.

Điều đáng quan tâm là tốc độ tăng của nợ vay có đi kèm với tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền hay không.

Nếu nợ vay tăng mạnh trong khi kết quả kinh doanh gần như không cải thiện, áp lực chi phí lãi vay và nghĩa vụ trả nợ có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tài chính của doanh nghiệp trong tương lai.

5. Báo cáo kiểm toán xuất hiện ý kiến ngoại trừ hoặc cảnh báo đáng chú ý

Đây là phần rất nhiều nhà đầu tư bỏ qua khi đọc báo cáo tài chính.

Ngoài các con số, báo cáo kiểm toán còn phản ánh quan điểm của đơn vị kiểm toán về chất lượng báo cáo tài chính.

Nếu báo cáo xuất hiện ý kiến ngoại trừ, ý kiến không chấp nhận toàn phần hoặc những đoạn nhấn mạnh liên quan đến khả năng hoạt động liên tục, các khoản công nợ lớn, tranh chấp pháp lý hay tài sản chưa được xác minh đầy đủ, nhà đầu tư cần đọc kỹ để đánh giá mức độ ảnh hưởng trước khi quyết định đầu tư.

Không phải doanh nghiệp có một trong những dấu hiệu trên đều sẽ gặp biến cố. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động bình thường dù xuất hiện một vài yếu tố kể trên.

Tuy nhiên, khi nhiều "tín hiệu đỏ" cùng xuất hiện, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào lợi nhuận hay diễn biến giá cổ phiếu. Dành thêm thời gian đọc báo cáo tài chính, báo cáo kiểm toán, nghị quyết đại hội đồng cổ đông và các công bố thông tin sẽ giúp đánh giá doanh nghiệp toàn diện hơn.