Tại xã An Phú, Quảng Ngãi, nơi có sản lượng khai thác cá chuồn lớn, Công ty TNHH Thủy sản Phú Thọ đã đầu tư dây chuyền chế biến theo công nghệ Nhật Bản từ năm 2022. Hướng đi được lựa chọn là sản xuất chả cá surimi, thay vì bán nguyên liệu thô như trước.

Trong nhiều năm, cá chuồn tại địa phương chủ yếu tiêu thụ qua thương lái. Sản lượng mỗi chuyến có thể lên tới hàng chục tấn, nhưng giá cả thiếu ổn định. Doanh nghiệp cho rằng việc chế biến sâu là cách để giảm phụ thuộc thị trường đầu ra.

Để triển khai, đơn vị đầu tư hệ thống sản xuất và bảo quản đồng bộ, bao gồm dây chuyền chế biến, cấp đông và kho lạnh. Nguyên liệu được thu mua trực tiếp từ đội tàu địa phương, sau đó đưa vào chế biến.

Doanh nghiệp hiện duy trì liên kết với gần 100 tàu cá, với sản lượng thu mua khoảng 2.500 – 3.500 tấn mỗi năm. Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu biến động, đơn vị cũng điều chỉnh giá thu mua theo chất lượng nguyên liệu.

Bà Nguyễn Thị Phương, Giám đốc doanh nghiệp cho biết hiện nay trung bình 3 - 4 ngày, doanh nghiệp xuất xưởng hơn 40 tấn chả cá surimi.

Ngoài sản phẩm chính là surimi, doanh nghiệp còn phát triển thêm các dòng sản phẩm khác từ cá chuồn như chả miếng, chả sợi và chả viên. Một số sản phẩm đã được công nhận OCOP 3 sao.

Hoạt động chế biến cũng tạo việc làm cho khoảng 100 lao động tại địa phương, với mức thu nhập dao động từ 6 – 15 triệu đồng mỗi tháng.

Trong giai đoạn tiếp theo, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sản xuất và đa dạng hóa sản phẩm. Mục tiêu là nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến, giảm dần việc bán nguyên liệu thô.

Định hướng này gắn với việc tận dụng đặc điểm nguyên liệu địa phương. Theo bà Phương: “Nếu ở các tỉnh miền Tây đã thành công đưa tàu hũ cá ba sa ra khắp thị trường, thì Quảng Ngãi với nguồn cá chuồn thịt trắng, chắc và vị ngọt thanh hoàn toàn có thể làm được điều tương tự với sản phẩm tàu hũ cá chuồn”.

Tuy nhiên, quá trình mở rộng vẫn gặp một số khó khăn, đặc biệt là vấn đề mặt bằng sản xuất. Hệ thống nhà xưởng hiện còn phân tán, chưa hình thành chuỗi liên kết hoàn chỉnh.

“Về vốn và công nghệ chúng tôi hoàn toàn chủ động, nhưng vấn đề mặt bằng vẫn luôn là nỗi trăn trở. Chúng tôi mong muốn các cơ quan chức năng tạo điều kiện cho doanh nghiệp thuê mặt bằng tập trung, đủ diện tích để phát huy tối đa công năng hệ thống máy móc, từ đó thúc đẩy nghề cá địa phương phát triển bền vững”, bà Phương chia sẻ thêm.

Việc tham gia chế biến sâu đang được xem là hướng đi nhằm ổn định đầu ra cho nguồn nguyên liệu cá chuồn tại địa phương, đồng thời nâng giá trị sản phẩm trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh.