Quảng Ninh lên thành phố và vị thế trong tam giác kinh tế phía Bắc

Quảng Ninh định hình vai trò cửa ngõ kinh tế biển

Trong tam giác Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, mỗi địa phương đang đảm nhận một vai trò khác nhau nhưng có tính bổ trợ rõ nét. Nếu Hà Nội giữ vị trí trung tâm chính trị, hành chính, tài chính và khoa học - công nghệ, Hải Phòng nổi bật về cảng biển, công nghiệp chế biến, chế tạo và logistics, thì Quảng Ninh đang mở rộng vai trò trung tâm kinh tế biển, du lịch quốc tế và cửa ngõ giao thương với Trung Quốc.

Vị trí ở Đông Bắc cùng hệ thống biên giới trên bộ, trên biển, cảng biển, cửa khẩu và sân bay tạo cho Quảng Ninh khả năng kết nối đồng thời với vùng Đồng bằng sông Hồng, thị trường Trung Quốc và khu vực Đông Bắc Á.

Trong hơn một thập kỷ qua, Quảng Ninh cũng từng bước chuyển mô hình tăng trưởng từ dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch, kinh tế biển và các ngành gắn với đổi mới sáng tạo.

Giai đoạn 2021 - 2025, GRDP của địa phương tăng bình quân gần 10%/năm; riêng năm 2025 tăng 11,89%. Quy mô nền kinh tế đạt hơn 368.445 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người vượt 10.400 USD.

Thu ngân sách năm 2025 đạt trên 85.000 tỷ đồng. Du lịch đón hơn 21 triệu lượt khách, với doanh thu trên 57.000 tỷ đồng.

Một trong những nền tảng quan trọng cho quá trình mở rộng không gian kinh tế là mạng lưới giao thông.

Gần 200 km cao tốc đã hình thành trục xuyên suốt từ Hải Phòng qua Hạ Long, Vân Đồn tới Móng Cái, kết nối trực tiếp các khu công nghiệp, đô thị, sân bay, cảng biển và cửa khẩu.

Cùng với Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống cảng biển và Cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Quảng Ninh từng bước hình thành mạng lưới giao thông - logistics đa phương thức, tăng khả năng liên kết với Hà Nội, Hải Phòng và các thị trường bên ngoài.

Từ Hạ Long đến Móng Cái hình thành cấu trúc đô thị đa cực

Với mô hình thành phố, Quảng Ninh tổ chức không gian phát triển theo hướng đa cực thay vì tập trung toàn bộ nguồn lực vào một trung tâm.

Khu vực phía Tây gồm Uông Bí, Đông Triều và Quảng Yên được định hướng phát triển công nghiệp, dịch vụ và logistics.

Quảng Yên đang nổi lên như một cực công nghiệp - cảng biển, gắn với các khu kinh tế và khu công nghiệp mới.

Khu vực trung tâm gồm Hạ Long, Cẩm Phả và Vân Đồn đảm nhận các chức năng đô thị, du lịch, kinh tế biển và dịch vụ chất lượng cao.

Hạ Long tiếp tục là trung tâm du lịch - dịch vụ lớn, trong khi Vân Đồn có thêm lợi thế từ sân bay, kinh tế biển và các không gian dịch vụ mới.

Ở phía Đông, Móng Cái và Hải Hà giữ vai trò thương mại biên giới, logistics và hợp tác kinh tế xuyên biên giới.

Cấu trúc này giúp các khu vực phát huy thế mạnh riêng, đồng thời tăng khả năng bổ trợ lẫn nhau thông qua hạ tầng giao thông và chuỗi cung ứng.

Mối liên kết vùng cũng đang được mở rộng sang du lịch. Thay vì phát triển các điểm đến riêng lẻ, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh cùng nhiều địa phương lân cận đang hình thành các hành trình liên vùng.

Việc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới mở thêm khả năng kết nối du lịch di sản giữa Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hà Nội và các địa phương khác.

Tại khu vực biển đảo, các tuyến kết nối vịnh Hạ Long - vịnh Lan Hạ đã được đưa vào khai thác, mở rộng không gian du lịch giữa Quảng Ninh và Hải Phòng.

Quảng Ninh cũng khai thác thêm các hành trình trên vịnh Bái Tử Long, trong khi đội tàu du lịch trên vịnh Hạ Long đang được đầu tư theo hướng tăng dịch vụ nghỉ dưỡng, ẩm thực, sự kiện và chăm sóc sức khỏe.

Việc thông tuyến từ vịnh Lan Hạ sang vịnh Hạ Long được dự kiến có thể thu hút thêm khoảng 500.000 lượt khách mỗi năm.

Rừng, biển và kinh tế xanh mở thêm động lực tăng trưởng

Bên cạnh công nghiệp, logistics và du lịch, Quảng Ninh đang mở rộng không gian phát triển từ tài nguyên rừng và biển theo hướng gia tăng giá trị thay vì khai thác đơn thuần.

Địa phương có hơn 430.000 ha đất lâm nghiệp, trong đó khoảng 320.000 ha đất có rừng, cùng hơn 6.000 km² mặt biển và khoảng 250 km bờ biển.

Tỷ lệ che phủ rừng hiện đạt 45,8%, với mục tiêu nâng lên trên 50% vào năm 2030.

Trong khoảng 320.000 ha rừng hiện có, khoảng 40% là rừng đặc dụng và phòng hộ. Gần 48.000 ha rừng trồng đã được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững, trong đó riêng năm 2025 có thêm 27.500 ha.

Đến năm 2030, Quảng Ninh dự kiến có trên 50.000 ha rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững.

Việc Nghị định số 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng có hiệu lực từ ngày 15/7/2026 cũng mở thêm hướng tiếp cận nguồn lực tài chính từ rừng.

Quảng Ninh đang chuẩn bị nền tảng tham gia thị trường tín chỉ carbon thông qua bảo vệ rừng tự nhiên, rừng ngập mặn, phát triển rừng gỗ lớn và mở rộng diện tích quản lý rừng bền vững.

Các khu vực như Vườn quốc gia Bái Tử Long, rừng quốc gia Yên Tử và Khu bảo tồn Đồng Sơn - Kỳ Thượng đồng thời tạo nền tảng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch rừng gắn với bảo tồn.

Những hướng đi này bổ sung thêm một lớp động lực cho mô hình tăng trưởng xanh mà Quảng Ninh đang theo đuổi.

Trong cấu trúc phát triển mới, công nghiệp được gắn với cảng biển và logistics; du lịch gắn với di sản và hệ sinh thái; kinh tế biển đi cùng bảo tồn tài nguyên; còn khu vực biên giới, miền núi và hải đảo tiếp tục được kết nối sâu hơn với các cực tăng trưởng.

Nếu các mắt xích này được tổ chức đồng bộ, Quảng Ninh không chỉ giữ vai trò một cực tăng trưởng riêng lẻ, mà còn trở thành điểm kết nối giữa Hà Nội, Hải Phòng, vùng Đông Bắc và các hành lang giao thương quốc tế ở phía Bắc.