Quảng Ninh lên thành phố: 17 phường tạo nên khu vực "trung tâm" mới

Những khu vực “cốt lõi” trong không gian thành phố Quảng Ninh tương lai

Trong lộ trình hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh đang tổ chức lại không gian phát triển trên nền tảng hệ thống đô thị đã hình thành tương đối rõ nét. Thay vì tập trung vào một khu vực duy nhất, cấu trúc mới được định hướng theo mô hình đa trung tâm.

Quảng Ninh có 5 khu vực đô thị gồm Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái và Đông Triều. Mỗi đô thị hình thành một chức năng tương đối rõ: Hạ Long nổi bật về du lịch, dịch vụ; Cẩm Phả có nền tảng công nghiệp; Uông Bí và Đông Triều tạo thành khu vực đô thị phía Tây; Móng Cái giữ vai trò cửa ngõ giao thương biên giới.

Nền tảng này giúp Quảng Ninh từng bước hình thành chuỗi đô thị kéo dài từ Đông Triều - Uông Bí - Hạ Long - Cẩm Phả - Vân Đồn đến Móng Cái.

Hạ tầng giao thông là một trong những yếu tố tạo nên sự liên kết giữa các cực phát triển. Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, cùng các tuyến quốc lộ 18, 10, 279 và hệ thống đường tỉnh tạo bộ khung kết nối theo chiều Đông - Tây.

Các cầu Bạch Đằng, Cửa Lục 1, Cửa Lục 3, Vân Đồn 1, 2, 3 góp phần khắc phục tình trạng chia cắt do địa hình, trong khi Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống cảng biển, cửa khẩu và các khu kinh tế tiếp tục mở rộng khả năng kết nối ra ngoài tỉnh.

Cùng với giao thông, hệ thống khu đô thị, khu dân cư, trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, công viên và quảng trường cũng từng bước được bổ sung. Những khu vực đô thị đã hình thành lâu năm được chỉnh trang theo hướng nâng chất lượng không gian công cộng, khu dân cư, tuyến phố và cảnh quan ven biển, ven sông.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc thay đổi địa giới hành chính tạo thêm điều kiện để Quảng Ninh tổ chức lại các khu vực phát triển ở quy mô lớn hơn.

Hạ Long mở rộng giữ vai trò hạt nhân

Nổi bật nhất trong cấu trúc đô thị mới là khu vực Hạ Long mở rộng, được tổ chức trên không gian Hạ Long - Cẩm Phả - Quảng Yên. Khu vực này gồm 17 phường: Quang Hanh, Cẩm Phả, Cửa Ông, Tuần Châu, Việt Hưng, Bãi Cháy, Hà Tu, Hà Lầm, Cao Xanh, Hồng Gai, Hạ Long, Đông Mai, Hiệp Hòa, Quảng Yên, Hà An, Phong Cốc và Liên Hòa. Tổng diện tích tự nhiên đạt 670,60 km2, dân số 686.778 người.

Theo Quyết định số 2229/QĐ-UBND ngày 23/6/2026 của UBND tỉnh, đô thị Hạ Long mở rộng được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại II. Đến năm 2030, khu vực này tiếp tục được xác định giữ vai trò trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và dịch vụ tổng hợp của tỉnh.

Việc tổ chức Hạ Long - Cẩm Phả - Quảng Yên trong một không gian đô thị lớn tạo điều kiện kết nối những lợi thế vốn tương đối khác biệt. Hạ Long có nền tảng du lịch, dịch vụ và hành chính, Cẩm Phả mạnh về công nghiệp, cảng biển, trong khi Quảng Yên đang phát triển mạnh công nghiệp, logistics và các khu kinh tế ven biển.

Trong đó, những phường như Hồng Gai, Bãi Cháy, Hạ Long tiếp tục giữ vai trò trung tâm hành chính, dịch vụ và du lịch. Cẩm Phả, Quang Hanh, Cửa Ông bổ sung chức năng công nghiệp, dịch vụ và kinh tế biển. Còn Quảng Yên, Đông Mai, Hà An, Phong Cốc, Liên Hòa tạo thêm dư địa cho công nghiệp, logistics và đô thị mới.

Cùng thời điểm Hạ Long mở rộng được xác định đạt tiêu chí đô thị loại II, các đô thị Đông Triều, Uông Bí, Móng Cái, Hoành Bồ và Mông Dương cũng được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại III. Qua đó, cấu trúc phát triển của Quảng Ninh không chỉ dựa vào một trung tâm duy nhất mà hình thành nhiều cực có chức năng bổ trợ.

Ở phía Tây, Đông Triều - Uông Bí tiếp tục phát huy vai trò cửa ngõ kết nối với Hải Phòng, Hải Dương cũ và Vùng Thủ đô, đồng thời khai thác lợi thế công nghiệp, văn hóa và du lịch.

Ở phía Đông, Móng Cái giữ vị trí đặc biệt trong giao thương biên giới và kết nối quốc tế. Hoành Bồ và Mông Dương bổ sung thêm không gian sinh thái, công nghiệp và đô thị, tạo sự liên kết với khu vực Hạ Long - Cẩm Phả.

Mô hình đa trung tâm vì vậy giúp giảm áp lực lên khu vực lõi Hạ Long, đồng thời phân bổ các chức năng kinh tế và dân cư trên một không gian rộng hơn.

Vân Đồn trở thành cực tăng trưởng chiến lược phía Đông

Bên cạnh Hạ Long mở rộng và chuỗi đô thị hiện hữu, Vân Đồn được xác định là một trong những khu vực có vai trò đặc biệt trong không gian phát triển mới của Quảng Ninh.

Đặc khu Vân Đồn hiện là đơn vị hành chính cấp xã có diện tích lớn nhất tỉnh, đồng thời lớn nhất trong 13 đặc khu của cả nước. Đây cũng là khu kinh tế duy nhất nằm trong không gian hợp tác “Hai hành lang - Một vành đai kinh tế” Việt Nam - Trung Quốc.

Vân Đồn được định vị trở thành khu kinh tế biển đa ngành, kết hợp công nghiệp giải trí, casino, du lịch cao cấp, dịch vụ tổng hợp và logistics.

Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn cùng hệ thống cao tốc kết nối Hạ Long - Móng Cái tạo cho khu vực này lợi thế đáng kể về giao thông. Trong dài hạn, Vân Đồn được hướng tới vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế và trung tâm đổi mới sáng tạo có khả năng cạnh tranh cao.

Quảng Ninh cũng đang nghiên cứu nhiều cơ chế phát triển mới cho khu vực, như thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ và mô hình kinh doanh mới, khuyến khích điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, nuôi biển công nghệ cao, kinh tế carbon xanh biển và khu thương mại tự do.

Những hướng đi này cho thấy Vân Đồn không chỉ được kỳ vọng phát triển du lịch mà còn mở rộng sang các ngành kinh tế biển mới, logistics và công nghệ.

Tuy nhiên, vị trí đặc biệt của Vân Đồn cũng đặt ra yêu cầu cao về quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Phát triển kinh tế phải đi cùng quản lý chặt không gian biển, bảo vệ môi trường, giữ gìn trật tự xã hội và hạn chế tác động tới hệ sinh thái.

Trong cấu trúc thành phố Quảng Ninh tương lai, có thể thấy một bộ khung phát triển đang hình thành khá rõ: Hạ Long mở rộng giữ vai trò trung tâm; Đông Triều - Uông Bí tạo cực phía Tây; Móng Cái là cửa ngõ phía Đông; Vân Đồn là cực kinh tế biển và dịch vụ quốc tế.

Các khu vực này được liên kết bằng hệ thống cao tốc, cảng biển, sân bay, cửa khẩu và các khu kinh tế.

Việc chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương vì vậy không chỉ là thay đổi cấp hành chính. Quan trọng hơn là khả năng kết nối các cực đô thị vốn đã hình thành thành một không gian phát triển thống nhất, trong đó mỗi khu vực phát huy lợi thế riêng nhưng cùng hỗ trợ cho tăng trưởng chung của Quảng Ninh.