Nộp thuế muộn nhiều năm, quy định xử phạt ra sao?

Chậm nộp thuế dù chỉ phát sinh 100.000 đồng vẫn có thể bị xử phạt

Theo khoản 5 Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn trên 90 ngày kể từ ngày hết hạn, có phát sinh số thuế phải nộp, thuộc trường hợp bị xử phạt nếu người nộp thuế đã nộp đủ số tiền thuế và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra hoặc lập biên bản về hành vi chậm nộp hồ sơ.

Mức phạt được quy định tại khoản này từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng.

Nghị định 125/2020/NĐ-CP đồng thời quy định, đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, mức phạt tiền áp dụng với tổ chức bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân.

Theo trường hợp được cơ quan thuế hướng dẫn, hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2023 được nộp vào năm 2026, tức đã quá thời hạn quy định, đồng thời phát sinh số thuế phải nộp là 100.000 đồng.

Cơ quan thuế xác định trường hợp này thuộc diện xử phạt vi phạm hành chính theo khoản 5 Điều 5 và khoản 5 Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Như vậy, số tiền thuế phát sinh phải nộp ít không đồng nghĩa người nộp thuế được miễn xử phạt đối với hành vi nộp hồ sơ quyết toán quá thời hạn. Việc xử lý được căn cứ vào thời gian chậm nộp hồ sơ, tình trạng phát sinh nghĩa vụ thuế và các điều kiện liên quan theo quy định.

Thuế nộp thừa có thể được bù trừ hoặc hoàn trả

Đối với trường hợp người nộp thuế phát sinh số thuế nộp thừa, quy định về xử lý được thực hiện theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Khoản 2 Điều 15 quy định, người nộp thuế có số tiền thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp hoặc tiền phạt đã nộp thừa được bù trừ với nghĩa vụ phải nộp.

Trường hợp người nộp thuế không còn tiền thuế nợ, khoản nộp thừa có thể được hoàn trả theo quy định. Việc bù trừ trong cùng hoặc giữa các loại thuế, khoản thu khác, tiền chậm nộp và tiền phạt được thực hiện tự động qua hệ thống thông tin quản lý thuế hoặc theo đề nghị của người nộp thuế.

Luật cũng quy định trường hợp khoản tiền nộp thừa quá thời hạn 10 năm kể từ ngày nộp vào ngân sách nhà nước mà người nộp thuế không thực hiện bù trừ nghĩa vụ và không đề nghị hoàn thì không được hoàn trả.

Theo hướng dẫn của Thuế TP.HCM, đối với hồ sơ quyết toán thuế các năm 2021 và 2022 có phát sinh số thuế nộp thừa, người nộp thuế có thể thực hiện bù trừ hoặc hoàn thuế nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Do đó, người có số thuế nộp thừa từ các kỳ quyết toán trước cần phân biệt với trường hợp nộp hồ sơ quyết toán chậm có phát sinh số thuế phải nộp. Hai trường hợp được xử lý theo những quy định khác nhau.