Ngày 30/6, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp với Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng tổ chức hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới”.

Diễn đàn quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và doanh nghiệp, tập trung thảo luận các điều kiện để Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng có thể thu hút dòng vốn quốc tế, thay vì chỉ dừng lại ở một ý tưởng chính sách.

Thể chế là nền tảng tạo niềm tin

Phát biểu tại hội thảo, TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, cho rằng sức hút của một trung tâm tài chính quốc tế không nằm ở các tòa nhà cao tầng, mà ở chất lượng thể chế, khả năng kết nối dòng vốn và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Theo ông, dòng vốn quốc tế chỉ tìm đến những nơi có khung pháp lý minh bạch, cơ chế vận hành đáng tin cậy, khả năng bảo vệ nhà đầu tư và môi trường đủ linh hoạt để tiếp nhận các mô hình kinh doanh mới. Với VIFC-DN, điều quan trọng là thiết kế được luật chơi rõ ràng, an toàn và khác biệt.

Từ góc nhìn này, thể chế được xem là nền tảng để tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Một trung tâm tài chính quốc tế muốn vận hành hiệu quả cần có cơ chế cấp phép, giám sát, giải quyết tranh chấp, quản trị rủi ro và thử nghiệm sản phẩm mới phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý của Việt Nam.

Các chuyên gia cũng cho rằng, những trung tâm tài chính đi sau không thể chỉ cạnh tranh bằng ưu đãi thuế hay chi phí thấp. Lợi thế thực sự phải đến từ chất lượng thể chế, tốc độ xử lý, khả năng bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và mức độ linh hoạt trong tiếp nhận các mô hình tài chính mới.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, lưu ý Đà Nẵng không nên sao chép các mô hình như Singapore, Hong Kong, Thượng Hải hay Busan.

Thay vào đó, ông cho rằng thành phố cần chọn cách tiếp cận phù hợp với lợi thế riêng, tập trung vào những phân khúc có khả năng tạo khác biệt, thay vì phát triển dàn trải.

Cần sản phẩm chuyên biệt để tạo khác biệt

Một nội dung được thảo luận sâu tại hội thảo là VIFC-DN cần lựa chọn các sản phẩm tài chính chuyên biệt, phù hợp với xu thế mới của thị trường vốn quốc tế. Thay vì đi vào những mảng mà các trung tâm tài chính lớn đã có lợi thế vượt trội, Đà Nẵng có thể tìm dư địa trong tài chính xanh, tài chính số, tài sản số, fintech, tín chỉ carbon và các nền tảng giao dịch chuyên biệt.

PGS.TS Đặng Tùng Lâm, Phó Trưởng Ban Chiến lược và Tổng hợp Cơ quan Điều hành VIFC-DN, cho rằng Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội đặc biệt khi nhiều xu hướng lớn cùng hội tụ. Đó là quá trình Việt Nam hội nhập sâu hơn vào dòng vốn quốc tế, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng và tài chính xanh trên toàn cầu, cùng làn sóng công nghệ đang làm thay đổi phương thức phát hành, giao dịch và giám sát tài sản.

Theo ông, lợi thế của Đà Nẵng là vị thế đi sau, qua đó có thể thiết kế ngay từ đầu một mô hình trung tâm tài chính hiện đại hơn, số hóa hơn, xanh hơn và linh hoạt hơn các mô hình truyền thống.

Trong định hướng được nêu tại hội thảo, VIFC-DN có thể tập trung vào 5 nhóm sản phẩm trọng tâm, gồm token hóa tài sản, sàn giao dịch tín chỉ carbon, sàn giao dịch hàng hóa, quỹ đầu tư và quản lý tài sản, cùng thị trường trái phiếu.

Các sản phẩm này cần được thiết kế như một nền tảng tích hợp, thay vì vận hành rời rạc. Nếu kết nối được dòng vốn trong và ngoài nước với các dự án hạ tầng, doanh nghiệp, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo, VIFC-DN có thể trở thành một kênh dẫn vốn mới cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng, năng lượng, logistics, chuyển đổi xanh và công nghệ ngày càng lớn, việc hình thành các công cụ tài chính chuyên biệt cũng có thể tạo thêm lựa chọn cho cả khu vực công và khu vực tư nhân.

Không thể tách rời TP.HCM và khu thương mại tự do

Một câu hỏi khác được đặt ra tại hội thảo là VIFC-DN sẽ đứng ở đâu trong cấu trúc trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam. Theo các chuyên gia, Đà Nẵng không nên được nhìn nhận như một mô hình tách biệt với TP.HCM, mà cần phát triển trong một hệ sinh thái tài chính thống nhất, trong đó hai cực có vai trò bổ trợ cho nhau.

Ông Kevin Bruce Iwanaga, Trưởng Ban Chiến lược và Tổng hợp Cơ quan điều hành VIFC-DN, cho rằng trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam cần được phát triển trên hai cực là TP.HCM và Đà Nẵng. Trong đó, Đà Nẵng có thể tập trung vào tài chính số, tài chính xanh và kết nối quốc tế, qua đó bổ trợ cho TP.HCM thay vì cạnh tranh theo cùng một mô hình.

Cách tiếp cận này giúp Đà Nẵng tránh trở thành một phiên bản thu nhỏ của TP.HCM, đồng thời mở ra khả năng đảm nhận vai trò chuyên biệt trong hệ thống tài chính quốc gia. Với lợi thế về không gian phát triển, chất lượng sống, định hướng đô thị đổi mới sáng tạo và kết nối logistics, Đà Nẵng có thể trở thành nơi thử nghiệm các sản phẩm tài chính mới, nhất là các sản phẩm gắn với dòng vốn xanh, tài sản số và thương mại quốc tế.

Bên cạnh quan hệ với TP.HCM, một trụ cột quan trọng khác là khả năng cộng hưởng giữa Trung tâm Tài chính quốc tế và khu thương mại tự do. Nếu khu thương mại tự do tạo ra dòng hàng hóa, logistics, xuất nhập khẩu và dịch vụ quốc tế, thì trung tâm tài chính quốc tế có thể cung cấp các dịch vụ vốn, thanh toán, ngoại hối, bảo hiểm, tài trợ thương mại và quản trị rủi ro cho các hoạt động đó.

Điểm kết nối này có thể giúp Đà Nẵng hình thành một hệ sinh thái kinh tế mở, trong đó dòng hàng hóa và dòng vốn bổ trợ cho nhau. Doanh nghiệp trong khu thương mại tự do có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại hơn, từ tài trợ thương mại, bảo lãnh, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, tài chính chuỗi cung ứng đến ngân hàng số và thanh toán xuyên biên giới.

Để mô hình này vận hành hiệu quả, nhiều ý kiến cho rằng Đà Nẵng cần chú trọng xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung giữa hải quan, thuế, logistics, ngân hàng và doanh nghiệp. Khi dữ liệu về đơn hàng, hóa đơn, vận đơn, tồn kho và dòng tiền được kết nối, doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn nhanh hơn, trong khi cơ quan quản lý có thêm công cụ giám sát rủi ro.

Theo ông Hoàng Anh Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam kiêm Tổng biên tập VietnamFinance, với một mô hình mới như trung tâm tài chính quốc tế, nhiều vấn đề cần được thảo luận và thống nhất để quá trình triển khai diễn ra nhanh chóng, hiệu quả.

Sau hội thảo, ban tổ chức sẽ tổng hợp các ý kiến để xây dựng khuyến nghị chính sách gửi tới cơ quan quản lý, góp thêm cơ sở tham khảo cho quá trình hoàn thiện chính sách liên quan đến mô hình trung tâm tài chính quốc tế nói chung và VIFC-DN nói riêng.