Mua gom cổ phiếu là gì?

Mua gom cổ phiếu không đơn thuần là mua để đầu tư

Trên thị trường chứng khoán, hoạt động mua cổ phiếu thường được hiểu là đầu tư nhằm hưởng chênh lệch giá hoặc cổ tức. Tuy nhiên, trong các thương vụ mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A), mục tiêu lại hoàn toàn khác.

Mua gom cổ phiếu là quá trình một cá nhân hoặc tổ chức liên tục mua vào cổ phần của một doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định nhằm tăng tỷ lệ sở hữu, tiến tới quyền chi phối hoặc quyền kiểm soát doanh nghiệp đó.

Khác với việc mua một lượng lớn cổ phiếu trong một phiên giao dịch, bên mua thường chia nhỏ giao dịch và thực hiện từng bước để hạn chế tác động đến giá cổ phiếu cũng như tránh thu hút sự chú ý của thị trường.

Khi tỷ lệ sở hữu tăng lên, bên mua sẽ từng bước có thêm quyền biểu quyết tại đại hội cổ đông, quyền tham gia Hội đồng quản trị hoặc thậm chí quyết định chiến lược phát triển của doanh nghiệp.

Đây là phương thức được sử dụng khá phổ biến trong các thương vụ M&A trên thế giới cũng như tại Việt Nam.

Bên mua thường lựa chọn chiến lược mua gom

Lý do đầu tiên là tối ưu chi phí. Nếu một nhà đầu tư công bố ngay từ đầu kế hoạch mua lượng lớn cổ phiếu, giá cổ phiếu thường tăng mạnh do kỳ vọng xuất hiện một thương vụ thâu tóm. Điều này khiến chi phí mua lại doanh nghiệp trở nên đắt đỏ hơn.

Bằng cách mua dần trên thị trường, bên mua có thể tích lũy lượng cổ phiếu đáng kể với mức giá bình quân thấp hơn.

Lý do thứ hai là tránh tạo biến động lớn đối với thị trường. Một lệnh mua quá lớn có thể khiến thanh khoản mất cân bằng, giá cổ phiếu tăng đột biến và làm thay đổi kế hoạch giao dịch.

Ngoài ra, chiến lược mua gom cũng giúp bên mua có thêm thời gian đánh giá doanh nghiệp mục tiêu trước khi quyết định nâng tỷ lệ sở hữu lên mức chi phối.

Tuy nhiên, khi tỷ lệ sở hữu vượt các ngưỡng nhất định theo quy định của Luật Chứng khoán, tổ chức hoặc cá nhân phải thực hiện chào mua công khai nhằm bảo đảm quyền lợi của các cổ đông còn lại và tăng tính minh bạch của thị trường.

Nhà đầu tư nên nhìn nhận hiện tượng mua gom như thế nào?

Việc xuất hiện một cổ đông lớn liên tục mua gom cổ phiếu thường được xem là tín hiệu tích cực vì cho thấy doanh nghiệp đang thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư chiến lược.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa giá cổ phiếu chắc chắn sẽ tăng. Thực tế, có những thương vụ mua gom nhằm mục đích đầu tư dài hạn, nhưng cũng có trường hợp chỉ phục vụ tái cấu trúc sở hữu hoặc hợp nhất doanh nghiệp. Sau khi hoàn tất thâu tóm, giá cổ phiếu vẫn có thể điều chỉnh nếu kết quả kinh doanh không đáp ứng kỳ vọng.

Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào thông tin một tổ chức đang mua gom cổ phiếu, nhà đầu tư cần đánh giá thêm nền tảng tài chính, triển vọng tăng trưởng và mục tiêu của thương vụ.