Thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu vừa giảm xuống 15 năm, có nên rút tiếp?

Đề xuất rút tiếp thời gian đóng bảo hiểm xã hội

Bộ Nội vụ vừa có phản hồi trước đề xuất nghiên cứu lộ trình rút ngắn thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để được hưởng lương hưu xuống dưới 15 năm.

Góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, UBND tỉnh Lạng Sơn đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu lộ trình rút ngắn thời gian đóng tối thiểu để hưởng chế độ hưu trí dưới 15 năm. Mục tiêu là tạo điều kiện cho người lao động tham gia muộn vẫn có cơ hội nhận lương hưu hằng tháng khi đủ tuổi nghỉ hưu.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, thời gian đóng tối thiểu để hưởng chế độ hưu trí đã được giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định này nhằm mở rộng cơ hội cho người lao động cao tuổi, có thời gian tham gia thấp, được tiếp cận và thụ hưởng quyền lợi dài hạn từ chính sách an sinh.

Theo đó, người lao động khi đủ tuổi nghỉ hưu và có thời gian đóng từ đủ 15 năm trở lên sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng.

Phản hồi đề nghị của UBND tỉnh Lạng Sơn, Bộ Nội vụ cho rằng việc tiếp tục điều chỉnh giảm số năm đóng tối thiểu cần được xem xét thận trọng, trên cơ sở đánh giá khả năng cân đối Quỹ Bảo hiểm xã hội.

Cơ quan này nhấn mạnh, quy định về thời gian đóng tối thiểu vừa được điều chỉnh từ 20 năm xuống 15 năm. Do đó, cần có thời gian theo dõi, đánh giá tác động thực tế trước khi tính đến phương án tiếp tục rút ngắn.

Đề xuất sửa công thức tính tỷ lệ hưởng

Bên cạnh thời gian đóng tối thiểu, một số địa phương cũng góp ý liên quan đến công thức tính tỷ lệ hưởng lương hưu hằng tháng.

Sở Nội vụ Cao Bằng đề nghị nghiên cứu, điều chỉnh công thức tính tỷ lệ phần trăm hưởng theo hướng bảo đảm công bằng, phù hợp hơn với người thụ hưởng. Theo cơ quan này, chính sách cần tạo động lực để người lao động hạn chế nhận bảo hiểm xã hội một lần, tiếp tục tham gia lâu dài và ổn định hơn.

Một hướng được đề xuất là thiết kế tỷ lệ hưởng theo các mốc thời gian tham gia, chẳng hạn từ 10 năm đến dưới 15 năm, từ 15 năm đến dưới 20 năm, từ 20 năm đến dưới 30 năm và từ 30 năm trở lên. Theo nguyên tắc này, thời gian đóng càng dài thì tỷ lệ tích lũy được cộng ở mức cao hơn.

UBND tỉnh Lâm Đồng cũng có góp ý về việc sửa công thức tính tỷ lệ hưởng. Theo địa phương này, thay đổi cách tính có thể khuyến khích người lao động tiếp tục tham gia trong thời gian dài hơn, góp phần giảm áp lực lên Quỹ Bảo hiểm xã hội, đồng thời giúp người lao động có mức hưởng cao hơn khi nghỉ hưu.

Ở góc độ bình đẳng giữa các nhóm tham gia, UBND tỉnh Điện Biên cho rằng quy định hiện hành về tỷ lệ hưởng giữa lao động nam và lao động nữ còn có điểm cần nghiên cứu thêm.

Theo quy định hiện hành, lao động nữ có tỷ lệ hưởng 45% tương ứng với 15 năm đóng bảo hiểm xã hội; trong khi lao động nam có tỷ lệ 45% tương ứng với 20 năm đóng. UBND tỉnh Điện Biên cho rằng cách tính này chưa thật sự bảo đảm nguyên tắc bình đẳng và tương xứng giữa mức đóng, mức hưởng.

Từ đó, địa phương này đề nghị nghiên cứu áp dụng công thức tính tỷ lệ hưởng thống nhất giữa lao động nam và lao động nữ, bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng và tạo động lực cho người lao động tham gia lâu dài.

Trong báo cáo tiếp thu, giải trình về dự thảo luật, Bộ Nội vụ cho rằng việc thay đổi tỷ lệ tính lương hưu có tác động lớn đến người lao động, người đang tham gia cũng như khả năng cân đối quỹ. Vì vậy, các đề xuất liên quan đến công thức tính và thời gian đóng tối thiểu cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá kỹ trước khi quyết định sửa đổi.