Nghiên cứu hướng tuyến, mặt bằng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Ninh Bình tăng tốc tái định cư cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Tại Ninh Bình, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dự kiến dài khoảng 86 km, đi qua 23 xã, phường. Trên tuyến bố trí 3 nhà ga gồm ga Phủ Lý tại phường Liêm Tuyền, ga Nam Định tại phường Mỹ Lộc và ga Ninh Bình tại phường Yên Thắng. Ba trạm bảo dưỡng dự kiến đặt tại xã Bình Sơn, xã Liên Minh và phường Yên Thắng.

Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật được tách thành dự án độc lập. Theo Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 6/4/2026 của Chính phủ, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 5.768 tỷ đồng, thời gian hoàn thành dự kiến vào quý IV/2028.

Ngay từ tháng 9/2025, Ninh Bình đã rà soát diện tích đất bị ảnh hưởng theo ranh giới do Ban Quản lý dự án Đường sắt, Bộ Xây dựng cung cấp. Hiện các sở, ngành và địa phương tiếp tục chuẩn hóa số liệu để lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Theo phạm vi ranh giới hành lang an toàn đường sắt, dự án dự kiến ảnh hưởng khoảng 5.600 hộ, với tổng diện tích khoảng 631,7 ha.

Theo kết quả rà soát hiện tại, khoảng 1.683 hộ tại Ninh Bình cần được bố trí tái định cư.

Tỉnh đang nghiên cứu 30 khu tái định cư phục vụ dự án. Trong đó, 3 vị trí được đề xuất bố trí tại các khu dân cư, khu tái định cư đang triển khai ở phường Hà Nam, xã Liêm Hà và xã Bình Mỹ. 27 vị trí còn lại dự kiến xây dựng mới.

Trong nhóm này, một khu tại Đồng Văn đang được thi công, một khu tại Trung Sơn đã được phê duyệt dự án. Đối với 25 vị trí còn lại, các sở, ngành và địa phương đang thực hiện thủ tục lập, thẩm định và phê duyệt dự án.

Tại các xã, phường có tuyến dự kiến đi qua, chính quyền đang phối hợp rà soát hiện trạng sử dụng đất, nhà ở, công trình, cây cối và tài sản trên đất.

Công tác tuyên truyền cũng được triển khai đồng thời nhằm giúp người dân nắm rõ chủ trương, phạm vi và tiến độ dự kiến của dự án, đồng thời bảo vệ hiện trạng, hạn chế phát sinh các trường hợp cố ý thay đổi tài sản để hưởng bồi thường.

Ngoài đất ở và đất sản xuất, dự án còn phải di chuyển nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật.

Một trong những vấn đề đang được Ninh Bình lưu ý là hướng tuyến dự kiến đi qua một số khu dân cư đông đúc, công trình tôn giáo, di tích lịch sử, doanh nghiệp, nhà máy và khu vực khai thác vật liệu.

Do đó, hướng tuyến và giải pháp thiết kế tại từng khu vực sẽ tiếp tục được nghiên cứu trên cơ sở trao đổi với chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn, tổ chức tôn giáo và người dân.

Mục tiêu là giảm tối đa ảnh hưởng đến sinh hoạt, sản xuất, hoạt động tín ngưỡng cũng như việc bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử.

Nghệ An triển khai 41 khu tái định cư

Tại Nghệ An, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dự kiến dài khoảng 85,5 km, đi qua 18 xã, phường.

Trên tuyến dự kiến bố trí ga Vinh tại xã Hưng Nguyên, một trạm bảo dưỡng tại xã Đức Châu, một trạm bảo dưỡng kết hợp trong depot Vinh và depot tại xã Hưng Nguyên Nam. Dự án cần giải phóng khoảng 519,2 ha đất, ảnh hưởng khoảng 2.150 hộ dân.

Theo số liệu cập nhật, 16/16 xã, phường có nhu cầu bố trí tái định cư đã được chấp thuận chủ trương khảo sát, lựa chọn địa điểm. Toàn bộ 41 khu tái định cư cũng đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết.

Hiện 7 khu đã được triển khai thi công ngoài hiện trường, gồm 5 khu tại xã Lam Thành, một khu tại xã Tân Châu và một khu tại xã Quỳnh Lưu. Tuy nhiên, tiến độ giữa các địa phương vẫn chưa đồng đều.

Theo số liệu thống kê đến tháng 4/2026, có 19 khu tái định cư được phê duyệt hồ sơ địa chính, 7 khu đang được thẩm định và 8 khu chờ người sử dụng đất xác nhận.

Những khó khăn chủ yếu tập trung ở công tác trích đo địa chính, xác định nguồn gốc đất, kiểm kê tài sản, cập nhật giá bồi thường và xử lý những trường hợp thừa kế, chuyển nhượng hoặc hồ sơ đất đai chưa đầy đủ. Dự án cũng phải di dời nhiều hệ thống hạ tầng kỹ thuật như điện, viễn thông.

Trước những vướng mắc này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, đồng chí Hoàng Phú Hiền đã chủ trì cuộc họp với các sở, ngành, Kho bạc Nhà nước Khu vực XI và các địa phương có tuyến đi qua.

Lãnh đạo tỉnh đánh giá việc tách thành 41 dự án tái định cư và 18 dự án giải phóng mặt bằng giúp các địa phương chủ động hơn trong triển khai hạ tầng và giải ngân vốn.

Sở Tài chính được giao phối hợp với Sở Xây dựng, Kho bạc Nhà nước Khu vực XI tiếp tục rà soát trình tự, thủ tục và xác định rõ trách nhiệm, tiến độ của từng đơn vị.

Nghệ An cũng xác định tiếp tục tập trung tháo gỡ các vướng mắc để đẩy nhanh xây dựng khu tái định cư và giải phóng mặt bằng.

Nếu tính riêng hai địa phương, Ninh Bình và Nghệ An đã có khoảng 7.750 hộ dân dự kiến bị ảnh hưởng bởi dự án, với tổng diện tích cần giải phóng mặt bằng trên 1.150 ha.

Khối lượng này cho thấy mặt bằng và tái định cư đang trở thành một trong những nhiệm vụ lớn nhất trước khi tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam bước sang giai đoạn xây dựng.