Muốn đi đường dài trên thị trường, nhà đầu tư phải học cách chốt lời và phân bổ lại

Trong bối cảnh các lớp tài sản trên toàn cầu cùng biến động mạnh hơn trước, từ vàng, trái phiếu đến cổ phiếu, bài toán quản lý tài sản cũng không còn có thể nhìn theo những công thức cũ. Từ cuộc trao đổi trong chương trình Hộp Tài sản trên VTV8, ông Nguyễn Duy Anh - Giám đốc Quản lý Danh mục đầu tư, Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF) cho rằng thay vì cố dự báo mọi nhịp lên xuống ngắn hạn, nhà đầu tư nên quay về những nguyên tắc cốt lõi hơn như đa dạng hóa, hạn chế đòn bẩy và tái cân bằng danh mục một cách kỷ luật.

Theo ông Nguyễn Duy Anh, biến động là bản chất tất yếu của mọi loại tài sản. Sẽ không có kênh đầu tư nào chỉ tăng mà không trải qua điều chỉnh, vì vậy nhà đầu tư cần chuẩn bị sẵn tâm lý cho điều đó thay vì xem biến động như một hiện tượng bất thường.

Ông cho rằng sở dĩ trong trung hạn vừa qua nhiều người ít cảm nhận được rung lắc là do nền kinh tế đã ở quá lâu trong môi trường lãi suất thấp. Khi chi phí vốn rẻ, nhiều lớp tài sản đầu tư và đầu cơ cùng tăng mạnh, làm lu mờ những rủi ro hiện hữu. Nhưng nếu nhìn lại những giai đoạn như Covid-19 hay khủng hoảng 2008-2009, thị trường từng trải qua các nhịp biến động dữ dội hơn nhiều so với hiện tại.

Bước sang giai đoạn mới, khi lãi suất toàn cầu, địa chính trị và thương mại quốc tế đều trở thành biến số lớn, tâm lý thị trường trở nên nhạy cảm hơn hẳn. Theo ông Duy Anh, bất kỳ diễn biến nào lệch khỏi kỳ vọng, như việc giữ nguyên hoặc tăng lãi suất thay vì cắt giảm, đều có thể làm tâm lý nhà đầu tư đảo chiều rất nhanh và kéo theo biến động trên nhiều loại tài sản cùng lúc.

Một điểm đáng chú ý khác, theo ông, là tương quan giữa các lớp tài sản không còn phân hóa rõ như trước. Thay vào đó, thị trường đang thể hiện mức độ đồng pha cao hơn. Khi dòng tiền lớn rút ra để quản trị rủi ro, sự suy giảm thường xảy ra đồng loạt trên hầu hết các tài sản. Điều đó khiến những công thức phòng thủ cũ không còn đủ hiệu quả nếu áp dụng cứng nhắc.

Từ góc nhìn của VCBF, bài học cốt lõi lúc này là kỷ luật phân bổ tài sản. Ông Duy Anh cho rằng một danh mục đa dạng hóa vào nhiều lớp tài sản khác nhau luôn mang lại hiệu suất tốt và ổn định hơn trong dài hạn so với việc đặt cược vào một tài sản đơn lẻ. Đây cũng là lý do ông cho rằng nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào vàng, tiết kiệm hay bất động sản như những lựa chọn phòng thủ duy nhất.

Theo ông, một trong những nhóm dễ tổn thương nhất hiện nay là nhà đầu tư lạm dụng đòn bẩy tài chính. Khi lãi suất neo cao, chi phí vay mượn nhanh chóng bào mòn vốn, còn áp lực dòng tiền có thể buộc nhà đầu tư bán tài sản đúng ở vùng giá bất lợi nhất. Chính điều đó khiến họ mất cơ hội đi qua những nhịp điều chỉnh ngắn hạn để chờ giai đoạn phục hồi.

Ngược lại, nếu nhìn theo lịch sử dài hơn, ông Duy Anh cho rằng tài sản chất lượng và cổ phiếu của doanh nghiệp có nền tảng tốt vẫn cho thấy xu hướng tăng trưởng bền bỉ theo thời gian, bất chấp những biến động ngắn hạn. Vì vậy, nguyên tắc để bảo vệ thành quả đầu tư là hạn chế tối đa đòn bẩy và kiên định với mục tiêu dài hạn.

Ở góc độ thực hành, ông nhấn mạnh nhà đầu tư cần phân bổ nguồn vốn vào các lớp tài sản khác nhau để đạt mức đa dạng hóa tốt nhất. Nhưng không chỉ dừng ở phân bổ ban đầu, điều quan trọng hơn là phải tái cân bằng danh mục định kỳ.

Ông đưa ví dụ nếu ban đầu nhà đầu tư phân bổ 10% vào vàng, nhưng sau một thời gian giá vàng tăng mạnh khiến tỷ trọng này vọt lên 25%, thì cần chốt lời một phần để đưa vàng về lại mức mục tiêu. Phần vốn rút ra sau đó có thể chuyển sang những tài sản đang bị định giá thấp hơn nhưng có dư địa tăng trưởng tốt hơn trong dài hạn.

Theo ông Duy Anh, đây là cách giúp nhà đầu tư vừa khóa được một phần lợi nhuận, vừa không để danh mục bị lệch quá xa khỏi cấu trúc rủi ro ban đầu. Đây cũng là chìa khóa để quản trị rủi ro một cách thực tế hơn trong môi trường nhiều biến động.

Ông cũng cho rằng quản lý tài sản không phải đặc quyền của người giàu. Bất kỳ ai cũng cần biết cách quản trị dòng thu nhập và tài sản của mình một cách hợp lý, bởi đó là nền tảng để xây dựng sự thịnh vượng tài chính trong tương lai. Bí quyết không nằm ở việc đang có bao nhiêu tiền, mà ở chỗ có đủ kỷ luật tiết kiệm, đầu tư sớm và duy trì nguyên tắc phân bổ tài sản hay không.

Từ chia sẻ của ông Nguyễn Duy Anh có thể thấy, trong một thị trường nhiều biến số, nhà đầu tư không nhất thiết phải đoán đúng mọi nhịp lên xuống. Điều cần hơn là giữ được cấu trúc danh mục hợp lý, hạn chế đòn bẩy và kiên trì với nguyên tắc tái cân bằng. Khi làm được điều đó, biến động sẽ không chỉ là rủi ro, mà còn có thể trở thành cơ hội để củng cố danh mục cho chặng đường dài hơn.