Đầu tư thời “một chạm: Kỹ năng quan trọng nhất lại là biết dừng

Công nghệ đang khiến việc đầu tư trở nên nhanh và thuận tiện hơn, khi nhiều giao dịch tài chính chỉ cần vài thao tác trên điện thoại. Nhưng tốc độ xử lý nhanh cũng khiến nhà đầu tư dễ ra quyết định trước khi kịp đánh giá đầy đủ rủi ro.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Hạnh, CFA, Giám đốc Quản lý kinh doanh, Đào tạo và Phát triển sản phẩm, Công ty CP Chứng khoán OCBS, trong môi trường đầu tư “một chạm”, điều quan trọng không phải giao dịch nhanh đến đâu, mà là nhà đầu tư có đủ kỷ luật để kiểm soát cảm xúc và kế hoạch trước khi xuống tiền hay không.

Đừng để “ngón tay đi nhanh hơn suy nghĩ”

Theo chuyên gia OCBS, một trong những rủi ro lớn nhất của đầu tư trong thời đại số không phải là thao tác nhầm, mà là khoảng cách giữa cảm xúc và hành động ngày càng bị rút ngắn.

Sai lầm phổ biến đầu tiên là FOMO - tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội. Khi một cổ phiếu liên tục được nhắc đến trong các hội nhóm, đi kèm những hình ảnh khoe lợi nhuận hay lời thúc giục “không mua sẽ lỡ sóng”, nhà đầu tư rất dễ cho rằng đám đông đang sở hữu thông tin mà mình không có.

Trong môi trường giao dịch chỉ mất vài giây, cảm xúc có thể nhanh chóng biến thành một lệnh mua. Vấn đề là khi quyết định được đưa ra chủ yếu bởi áp lực từ đám đông, nhà đầu tư thường chưa kịp trả lời những câu hỏi cơ bản như vì sao mua, mức giá nào còn hợp lý hay rủi ro lớn nhất của khoản đầu tư là gì.

Sai lầm thứ hai là quá tự tin sau một vài giao dịch thành công. Nhà đầu tư có thể nhầm lẫn giữa một giai đoạn thị trường thuận lợi với năng lực đầu tư của bản thân, từ đó tăng nhanh quy mô vị thế hoặc sử dụng đòn bẩy cao hơn.

Trong khi đó, việc đặt lệnh dễ dàng không đồng nghĩa rủi ro đã giảm. Khi thị trường đảo chiều, khoản vay margin vẫn tạo áp lực lãi vay, tỷ lệ ký quỹ và thậm chí buộc nhà đầu tư phải bán cổ phiếu tại mức giá không mong muốn.

Sai lầm thứ ba là “mua trước, lập kế hoạch sau”. Đây là tình trạng nhà đầu tư xuống tiền khi chưa xác định thời gian nắm giữ, tỷ trọng vốn, ngưỡng chịu lỗ hoặc điều kiện để bán. Khi giá cổ phiếu đi ngược kỳ vọng, quyết định sau đó thường bị chi phối bởi tâm lý nhiều hơn là kế hoạch ban đầu.

Trước khi mua cổ phiếu, hãy trả lời 4 câu hỏi

Theo bà Hạnh, nhà đầu tư nên chủ động tạo ra một khoảng dừng trước mỗi giao dịch. Khoảng dừng này không nhất thiết kéo dài, nhưng đủ để kiểm tra lại thông tin và tránh hành động chỉ vì cảm xúc nhất thời.

Trước khi xuống tiền, nhà đầu tư có thể tự trả lời ít nhất bốn câu hỏi: Tại sao mua cổ phiếu này? Dự kiến nắm giữ trong bao lâu? Sẽ dành bao nhiêu phần trăm danh mục cho khoản đầu tư? Và sẽ xử lý thế nào nếu diễn biến thực tế không đúng kỳ vọng?

Nếu chưa trả lời được, việc chưa thực hiện giao dịch đôi khi lại là quyết định hợp lý hơn.

Nhà đầu tư cũng cần kiểm tra nguồn thông tin và tư cách pháp lý của nền tảng trước khi chuyển tiền. Theo chuyên gia, những mô hình lừa đảo trên thị trường tài chính thường có điểm chung là tiếp cận qua mạng xã hội, sử dụng các tài khoản khoe lợi nhuận, sau đó dẫn nhà đầu tư tới những ứng dụng không chính thống. Ban đầu người tham gia có thể rút được khoản tiền nhỏ, nhưng khi số tiền tăng lên, việc rút tiền bắt đầu bị hạn chế hoặc phát sinh thêm những khoản “phí”, “thuế” hay “tiền xác minh”.

Do đó, một giao diện chuyên nghiệp, thuật ngữ công nghệ hay mức lợi nhuận hiển thị trên màn hình không phải bằng chứng cho sự an toàn của khoản đầu tư. Lợi nhuận chỉ thực sự có ý nghĩa khi tài sản minh bạch, nền tảng hoạt động hợp pháp và nhà đầu tư có thể kiểm soát dòng tiền của mình.

Ở góc độ đầu tư, sự tiện lợi của công nghệ vì vậy nên được sử dụng để tiết kiệm thời gian thu thập thông tin và quản lý danh mục, thay vì thúc đẩy tần suất giao dịch. Công nghệ có thể giúp nhà đầu tư hành động nhanh hơn, nhưng kỹ năng quan trọng hơn vẫn là biết khi nào nên hành động và khi nào chưa nên “chạm”.