Hai phương án mới về độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Hạ dần tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Bộ Tư pháp vừa tổ chức thẩm định Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm là phương án tiếp tục giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi luật nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Dự thảo cũng hướng đến hoàn thiện cơ sở pháp lý để các cơ quan, tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội thống nhất và phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội, Chính phủ cũng như chính quyền địa phương.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng và có văn bản đề nghị hưởng.

Riêng người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo cũng được hưởng nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Mức trợ cấp hiện được quy định là 500.000 đồng/người/tháng.

Cơ quan soạn thảo cho biết, sau khi tuổi hưởng trợ cấp được giảm từ 80 xuống 75, số người cao tuổi được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội tăng thêm khoảng 500.000 người.

Qua đó, tỷ lệ người sau độ tuổi nghỉ hưu được bảo đảm thu nhập đã tăng lên gần 42% vào năm 2025.

Tuy nhiên, kết quả này vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu mở rộng diện bao phủ chính sách. Trong khi đó, số người được giải quyết hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng mỗi năm chỉ tăng khoảng 100.000 người.

Nếu không tiếp tục điều chỉnh, việc mở rộng số người cao tuổi có nguồn thu nhập hằng tháng trong những năm tới sẽ gặp khó khăn.

Hai phương án điều chỉnh độ tuổi hưởng trợ cấp

Trên cơ sở đánh giá tác động và khả năng cân đối nguồn lực, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án đối với độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Phương án thứ nhất là giữ nguyên quy định hiện hành trong trường hợp ngân sách nhà nước chưa đủ điều kiện mở rộng chính sách.

Theo phương án này, độ tuổi hưởng thông thường tiếp tục là từ đủ 75 tuổi. Người từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi chỉ được hưởng nếu thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo và đáp ứng các điều kiện liên quan.

Phương án thứ hai là giao Chính phủ chủ động quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng xuống đủ 70 tuổi, căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách trong từng thời kỳ.

Khi đủ điều kiện tiếp tục giảm tuổi hưởng xuống dưới 70, Chính phủ sẽ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

Theo cơ quan soạn thảo, phương án này tạo sự linh hoạt trong quá trình triển khai, giúp việc mở rộng chính sách có thể thực hiện từng bước thay vì phải chờ sửa luật ở mỗi lần điều chỉnh.

Cơ chế trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi giảm tuổi hưởng xuống dưới 70 cũng nhằm bảo đảm sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền đối với những thay đổi có tác động lớn đến ngân sách và phạm vi người thụ hưởng.

Nếu phương án này được thông qua, không đồng nghĩa toàn bộ người từ đủ 70 tuổi sẽ ngay lập tức được hưởng trợ cấp kể từ khi luật có hiệu lực. Việc giảm tuổi sẽ được thực hiện theo lộ trình, phụ thuộc vào quyết định của Chính phủ và khả năng cân đối ngân sách từng thời kỳ.

Dự thảo hiện đang trong quá trình thẩm định và hoàn thiện, chưa phải quy định chính thức. Trong thời gian chưa có luật sửa đổi, điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội vẫn thực hiện theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các văn bản hướng dẫn hiện hành.