Đề xuất hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc với nhóm phải tự đóng 22%

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về hồ sơ dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Một trong những nội dung được quan tâm là đề xuất hỗ trợ tiền đóng đối với một số nhóm thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng hiện phải tự đóng toàn bộ 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Theo dự thảo tờ trình, quy định hiện hành đang có một số trường hợp thuộc diện tham gia bắt buộc nhưng không có phần đóng của người sử dụng lao động. Các nhóm này phải tự thực hiện toàn bộ nghĩa vụ đóng, tương tự cách thức của người tham gia BHXH tự nguyện.

Nhóm thứ nhất là người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng theo quy định của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Nhóm thứ hai là vợ hoặc chồng không hưởng lương từ ngân sách nhà nước, được cử đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và được hưởng chế độ sinh hoạt phí.

Nhóm thứ ba là chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, tham gia theo quy định của Chính phủ.

Nhóm thứ tư gồm người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp; thành viên hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc, thành viên ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã nhưng không hưởng tiền lương.

Khoảng chênh giữa nhóm bắt buộc và tự nguyện

Theo Bộ Nội vụ, về bản chất, các nhóm nêu trên thuộc diện bắt buộc nhưng nghĩa vụ đóng lại gần giống nhóm tham gia tự nguyện, do phải tự đóng toàn bộ 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Điều này tạo ra tâm lý so sánh trong quá trình thực hiện chính sách. Người tham gia BHXH tự nguyện hiện được ngân sách nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng, trong khi các nhóm thuộc diện bắt buộc nhưng tự đóng toàn bộ lại chưa có cơ chế hỗ trợ tương tự.

Sự chênh lệch này thể hiện rõ với nhóm chủ hộ kinh doanh. Trước đây, khi thuộc diện tham gia tự nguyện, nhóm này được ngân sách hỗ trợ tiền đóng theo chính sách hiện hành. Tuy nhiên, khi chuyển sang diện tham gia bắt buộc, họ phải tự đóng toàn bộ phần 22% mà không còn phần hỗ trợ tương ứng.

Theo cơ quan soạn thảo, việc nghiên cứu cơ chế hỗ trợ là cần thiết để bảo đảm tính hợp lý giữa các nhóm tham gia, đồng thời tạo thêm động lực để mở rộng diện bao phủ an sinh.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung khoản 5 và khoản 6 Điều 6 Luật BHXH năm 2024 theo hướng Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bắt buộc đối với các nhóm tự đóng nêu trên.

Bên cạnh phần hỗ trợ từ chính sách chung, dự thảo cũng khuyến khích các địa phương căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách để hỗ trợ thêm tiền đóng cho nhóm đối tượng này.

Ngoài nguồn ngân sách địa phương, dự thảo mở hướng kết hợp huy động các nguồn lực xã hội nhằm tăng mức hỗ trợ trong quá trình thực hiện. Cách tiếp cận này giúp địa phương chủ động hơn, đồng thời tạo dư địa để chính sách phù hợp với từng khu vực, từng nhóm dân cư.