Diễn biến này không chỉ kéo VN-Index lao dốc mà còn khiến hàng trăm cổ phiếu trên thị trường giảm sâu, thậm chí nhiều mã rơi xuống dưới các vùng đáy trước đó. Điều này làm dấy lên câu hỏi liệu thị trường chứng khoán Việt Nam đang phản ánh những rủi ro vĩ mô thực sự hay chỉ đang chịu tác động mạnh từ tâm lý nhà đầu tư trước những cú sốc từ bên ngoài.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam, ông Phan Quốc Huỳnh – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB), Chủ tịch HĐQT CTCP Chứng khoán SBS cho rằng cú giảm mạnh của thị trường có liên quan đến các yếu tố bên ngoài, song mức độ phản ứng của nhà đầu tư hiện nay đang mang tính tâm lý khá lớn.

“

“Giảm hơn 100 điểm không phải điều quá bất ngờ”

Phóng viên: VN-Index giảm hơn 110 điểm chỉ trong một phiên sau khi giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng. Theo ông, mức giảm này phản ánh rủi ro vĩ mô thực sự đối với nền kinh tế Việt Nam hay chủ yếu là phản ứng tâm lý trước các biến động toàn cầu?

Ông Phan Quốc Huỳnh: Theo tôi, diễn biến thị trường trong phiên vừa qua không phải là điều quá bất ngờ nếu đặt trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chịu tác động từ nhiều yếu tố bất ổn. Có thể nói tình huống hiện nay là sự kết hợp của “thiên tai và địch họa”, khi những căng thẳng chính trị, đặc biệt liên quan tới các khu vực sản xuất và vận chuyển năng lượng, đang tạo ra những cú sốc nhất định đối với thị trường tài chính toàn cầu.

Mặc dù cuộc xung đột diễn ra ở khu vực khá xa Việt Nam, nhưng trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập sâu với thế giới, những biến động như vậy vẫn có thể tác động trực tiếp tới thị trường năng lượng cũng như tâm lý đầu tư. Khi giá dầu tăng mạnh, chi phí sản xuất của nhiều ngành nghề có thể bị ảnh hưởng, đồng thời kỳ vọng tăng trưởng của nhiều nền kinh tế cũng sẽ thay đổi.

Tuy nhiên, điều quan trọng là chúng ta cần đánh giá đúng mức độ tác động thực sự của những yếu tố này đối với nền kinh tế Việt Nam. Việt Nam hiện vừa là quốc gia khai thác dầu khí, vừa có hoạt động chế biến và tiêu thụ năng lượng. Tỷ lệ nhập khẩu dầu của chúng ta hiện chỉ vào khoảng 30%.

Điều đó có nghĩa là tác động của việc giá dầu tăng đối với nền kinh tế Việt Nam không hoàn toàn tiêu cực như nhiều người lo ngại. Thực tế, phản ứng của thị trường chứng khoán trong phiên vừa qua cho thấy yếu tố tâm lý đang chiếm tỷ trọng khá lớn, có thể lên tới 60 – 70%.

“

“Không nên vội vàng nói đến tái định giá toàn thị trường”

Phóng viên: Một số ý kiến cho rằng giá dầu cao có thể buộc thị trường cổ phiếu phải tái định giá. Theo ông, cấu trúc lợi nhuận doanh nghiệp trên VN-Index đang đối mặt với rủi ro điều chỉnh định giá ở mức nào?

Ông Phan Quốc Huỳnh: Trước hết, khái niệm “tái định giá” trên thị trường chứng khoán cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Theo tôi, không thể đánh đồng việc tái định giá cho toàn bộ thị trường, bởi mỗi doanh nghiệp có mô hình kinh doanh, cấu trúc chi phí và triển vọng tăng trưởng khác nhau.

Việc định giá cổ phiếu phải dựa trên sức khỏe tài chính cũng như năng lực tăng trưởng của từng doanh nghiệp cụ thể. Không thể chỉ vì giá dầu tăng trong một hoặc hai tuần mà vội vàng kết luận rằng toàn bộ doanh nghiệp niêm yết phải bị tái định giá theo hướng tiêu cực.

Theo tôi, thị trường chứng khoán luôn có cơ chế tự điều chỉnh. Giá cổ phiếu của từng doanh nghiệp sẽ phản ánh kết quả kinh doanh và triển vọng phát triển của chính doanh nghiệp đó, chứ không thể áp dụng một cách “cào bằng” cho toàn thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, các số liệu kinh tế gần đây vẫn cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Kết quả phát triển kinh tế – xã hội trong hai tháng đầu năm ghi nhận mức tăng trưởng khá cao, thậm chí vượt 10% ở một số chỉ tiêu. Trong ngắn hạn, những biến động về năng lượng chắc chắn có thể tạo ra tác động nhất định. Tuy nhiên, để nói rằng toàn bộ thị trường phải tái định giá theo hướng tiêu cực thì cần phải cân nhắc rất kỹ.

“

“Hiệu ứng đám đông khiến thị trường dễ lao dốc, nhà đầu tư cần giữ sự bình tĩnh”

Phóng viên: Thực tế hiện nay không chỉ VN-Index giảm mạnh mà hàng trăm cổ phiếu cũng đã rơi xuống dưới các vùng đáy trước đó. Theo ông, diễn biến này có phản ánh những vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường, chẳng hạn như chất lượng doanh nghiệp niêm yết hay độ bền của dòng tiền?

Ông Phan Quốc Huỳnh: Tôi cho rằng cần nhìn nhận vấn đề này một cách khách quan và toàn diện hơn. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua gần 30 năm hình thành và phát triển, đồng thời ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho nền kinh tế. Vì vậy, mỗi khi thị trường điều chỉnh mạnh, chúng ta không nên vội vàng quy kết nguyên nhân cho các yếu tố như “dòng tiền đầu cơ”.

Theo tôi, có hai nhóm nguyên nhân chính đang tác động tới diễn biến thị trường hiện nay. Thứ nhất là những yếu tố bên ngoài, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị liên quan tới năng lượng và giá dầu, có thể làm gia tăng chi phí sản xuất cũng như tạo ra những lo ngại nhất định về triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Bên cạnh đó, một đặc điểm mang tính cấu trúc của thị trường chứng khoán Việt Nam là tỷ trọng nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ lệ rất lớn so với nhiều thị trường phát triển. Chính điều này khiến yếu tố tâm lý trên thị trường trở nên nhạy cảm hơn trước các biến động từ bên ngoài.

Khi xuất hiện thông tin bất lợi, nhà đầu tư cá nhân thường có xu hướng phản ứng rất nhanh. Hiệu ứng tâm lý đám đông có thể khiến nhiều người cùng bán ra trong một khoảng thời gian ngắn, từ đó tạo nên làn sóng bán tháo và khiến mức giảm của thị trường trở nên sâu hơn so với tác động thực tế của các yếu tố kinh tế.

Tuy nhiên, theo tôi, điều quan trọng nhất trong bối cảnh hiện nay là nhà đầu tư cần giữ được sự bình tĩnh và tránh bị cuốn theo tâm lý đám đông. Những biến động của thị trường thời gian qua chủ yếu xuất phát từ các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị và biến động của thị trường năng lượng. Các yếu tố này hoàn toàn có thể thay đổi khá nhanh.

Nếu tình hình quốc tế hạ nhiệt, các tuyến vận chuyển năng lượng được khơi thông và giá dầu giảm trở lại, thị trường chứng khoán hoàn toàn có khả năng phục hồi trong thời gian tương đối ngắn. Trong khi đó, báo cáo sản xuất – kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trong hai tháng đầu năm vẫn cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, thậm chí triển vọng của quý sau còn được đánh giá lạc quan hơn quý trước.

Vì vậy, theo tôi, nhà đầu tư nên tập trung vào nền tảng hoạt động và triển vọng dài hạn của doanh nghiệp thay vì phản ứng quá mạnh với những biến động ngắn hạn của thị trường.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!