Quảng Ninh cùng lợi thế "vàng" trước khi lên thành phố

Quảng Ninh mở rộng vai trò “cửa ngõ” phía Bắc

Quảng Ninh đang hoàn thiện những bước cuối cùng trong tiến trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Bên cạnh thay đổi về mô hình quản trị, bước chuyển này được kỳ vọng mở thêm dư địa để địa phương tổ chức lại không gian phát triển, đầu tư hạ tầng và khai thác tốt hơn lợi thế hiếm có khi cùng sở hữu cửa khẩu quốc tế, cảng biển, sân bay và mạng lưới cao tốc kết nối các trung tâm kinh tế lớn phía Bắc.

Theo Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, việc nâng cấp không chỉ là thay đổi đơn vị hành chính và mô hình quản trị, mà còn nhằm tái cấu trúc không gian phát triển, hình thành thêm các cực tăng trưởng cho Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Nền tảng kinh tế của Quảng Ninh những năm gần đây cũng có sự chuyển dịch đáng kể.

Từ địa phương được biết đến nhiều với khai thác than, Quảng Ninh đang tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo, song song với các thế mạnh truyền thống về du lịch, kinh tế biển, thương mại và logistics.

Năm 2025, kinh tế Quảng Ninh tăng 11,9%, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Trong khoảng 5 năm tính đến tháng 9/2025, địa phương thu hút khoảng 9 tỷ USD vốn đầu tư vào các dự án công nghiệp, phần lớn đến từ khu vực đầu tư nước ngoài.

Sự phát triển của công nghiệp mới đang bổ sung thêm một động lực tăng trưởng bên cạnh du lịch và khai khoáng, đồng thời làm tăng nhu cầu về logistics, cảng biển và kết nối xuyên biên giới.

Lợi thế hiếm có từ cửa khẩu, cảng biển, sân bay và cao tốc

Một trong những điểm khác biệt lớn của Quảng Ninh là khả năng hội tụ nhiều phương thức kết nối trên cùng một không gian.

Ở phía Đông, cửa khẩu quốc tế Móng Cái kết nối trực tiếp với Quảng Tây và thị trường Trung Quốc, tạo điều kiện phát triển thương mại biên giới, xuất nhập khẩu và logistics xuyên biên giới.

Ở phía biển, Quảng Ninh sở hữu đường bờ biển dài, hệ thống cảng và dư địa phát triển các cảng nước sâu, tạo điều kiện mở rộng vận tải hàng hóa quốc tế.

Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn bổ sung kết nối hàng không, trong khi hệ thống cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái đưa Quảng Ninh vào mạng lưới giao thông nhanh với Hải Phòng, Hà Nội và các trung tâm sản xuất phía Bắc. Các đầu mối này không tồn tại riêng rẽ mà có khả năng bổ trợ cho nhau.

Nếu được tổ chức đồng bộ, Quảng Ninh có thể tăng vai trò từ một điểm trung chuyển sang khu vực tập kết, phân phối và xử lý hàng hóa trong chuỗi cung ứng.

Lợi thế này càng đáng chú ý khi địa phương nằm ngay sát Quảng Tây - một trong những cửa ngõ lớn của Trung Quốc với ASEAN.

Bên cạnh công nghiệp và logistics, Quảng Ninh còn sở hữu Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới, tạo nền tảng riêng cho du lịch và dịch vụ.

Sự kết hợp giữa công nghiệp, thương mại biên giới, kinh tế biển và du lịch giúp cơ cấu kinh tế của Quảng Ninh có nhiều lớp động lực hơn so với mô hình phát triển phụ thuộc vào một ngành duy nhất.

Theo số liệu năm 2025, thu nhập bình quân đầu người tại Quảng Ninh đạt khoảng 6,9 triệu đồng/người/tháng, thuộc nhóm cao của cả nước.

Đường sắt mở thêm một lớp kết nối mới

Mạng lưới giao thông của Quảng Ninh đang tiếp tục được bổ sung bằng các dự án đường sắt lớn. Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028. Khi đưa vào khai thác, thời gian di chuyển giữa Hà Nội và khu vực Hạ Long được kỳ vọng rút ngắn đáng kể.

Đây không chỉ là dự án phục vụ hành khách, mà còn có ý nghĩa trong việc mở rộng khả năng tiếp cận Quảng Ninh từ vùng Thủ đô, hỗ trợ phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ.

Song song với đó, tỉnh đang nghiên cứu, thu hút đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái. Nếu được triển khai, tuyến này sẽ bổ sung một phương thức vận tải khối lượng lớn dọc trục kinh tế ven biển phía Bắc, kết nối các khu công nghiệp, đô thị và cảng biển với cửa khẩu Móng Cái.

Điểm đáng chú ý là tuyến đường sắt còn có khả năng mở rộng liên thông với mạng lưới đường sắt phía Trung Quốc, từ đó tăng khả năng vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới.

Khi đường sắt được kết hợp với cao tốc, cảng biển, cửa khẩu và sân bay, mạng lưới logistics của Quảng Ninh sẽ có thêm điều kiện phát triển theo hướng đa phương thức.

Cùng với đó, các tuyến kết nối Quảng Ninh với Vành đai 5 - Vùng Thủ đô và các trung tâm kinh tế phía Bắc cũng sẽ mở rộng phạm vi phục vụ của hệ thống cảng biển và cửa khẩu.

Điều này giúp Quảng Ninh không chỉ phục vụ hoạt động sản xuất, thương mại của địa phương mà còn có khả năng đảm nhận một phần nhu cầu xuất nhập khẩu và logistics của khu vực rộng hơn.

Trong bối cảnh Quảng Ninh chuẩn bị chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, lợi thế lớn nhất không chỉ nằm ở quy mô kinh tế hay tốc độ tăng trưởng.

Quan trọng hơn là khả năng kết nối đồng thời với Trung Quốc qua đường bộ, với thị trường quốc tế qua cảng biển và hàng không, đồng thời gắn trực tiếp với Hà Nội, Hải Phòng và các trung tâm công nghiệp phía Bắc.