Trao đổi với Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam, ông Brook Taylor - Tổng Giám đốc Điều hành Tập đoàn VinaCapital kiêm Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital cho rằng, để duy trì sức hấp dẫn, Việt Nam cần cải thiện các yếu tố nền tảng như thể chế, nhân lực và độ sâu thị trường vốn.

Ông Brook Taylor: Kỳ vọng của nhà đầu tư nước ngoài đã có những thay đổi mang tính chiến lược so với giai đoạn trước. Nếu trước đây, dòng vốn chủ yếu tìm kiếm lợi thế về chi phí lao động, tiền thuê đất rẻ và tiềm năng tăng trưởng kinh tế cao, thì nay chuyển dịch sang tìm kiếm sự ổn định và chiều sâu của thị trường.

Sự thay đổi rõ nhất nằm ở ba trụ cột: vị thế trong chuỗi cung ứng, hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ và chất lượng khung pháp lý. Việt Nam ngày càng được nhìn nhận như một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh tái cấu trúc sản xuất sau các cú sốc địa chính trị và thương mại. Không chỉ dừng ở vai trò gia công, các nhà đầu tư đang kỳ vọng Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Đối với các ngành công nghệ cao như điện tử, bán dẫn hay trí tuệ nhân tạo, yêu cầu đặt ra không còn đơn thuần là chi phí cạnh tranh mà là tính ổn định và dự báo được của môi trường kinh doanh. Điều này bao gồm khung pháp lý minh bạch, nhất quán, cơ chế thực thi hiệu quả và hệ thống hạ tầng đủ năng lực phục vụ sản xuất quy mô lớn.

Song song với đó, nhà đầu tư nước ngoài cũng kỳ vọng Việt Nam từng bước tiệm cận các chuẩn mực quốc tế về quản trị doanh nghiệp, tài chính và vận hành thị trường. Đây không chỉ là yếu tố kỹ thuật, mà là nền tảng để củng cố niềm tin của dòng vốn dài hạn.

Ở góc độ vĩ mô, các tổ chức như World Bank hay International Monetary Fund đều đánh giá cao nền tảng tăng trưởng của Việt Nam. Tuy nhiên, với nhà đầu tư, tăng trưởng cao là điều kiện cần, còn chất lượng tăng trưởng và độ bền vững mới là yếu tố quyết định việc dòng vốn có ở lại hay không?

“

Với nhà đầu tư nước ngoài, tăng trưởng cao là điều kiện cần, còn chất lượng tăng trưởng và độ bền vững mới là yếu tố quyết định việc dòng vốn có ở lại hay không?

Ông Brook Taylor - Tổng Giám đốc Điều hành Tập đoàn VinaCapital kiêm Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital

Ông Brook Taylor: Đúng là các ưu đãi thuế hay chi phí thấp không còn giữ vai trò quyết định trong các lựa chọn đầu tư như trước đây. Thay vào đó, nhà đầu tư nước ngoài đang đặt ra những yêu cầu mang tính cấu trúc, tập trung vào chất lượng thực thi và tính bền vững của môi trường đầu tư.

Bên cạnh sự ổn định về kinh tế vĩ mô và khung pháp lý, theo tôi có hai yếu tố đáng chú ý:

Thứ nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao. Khi chuỗi giá trị toàn cầu dịch chuyển theo hướng công nghệ hóa và tự động hóa, yêu cầu đối với lực lượng lao động cũng thay đổi tương ứng. Nhà đầu tư hiện không tìm kiếm lao động giá rẻ, mà tìm kiếm lực lượng có kỹ năng, có khả năng làm chủ công nghệ và thích ứng nhanh với đổi mới. Đây là điều kiện tiên quyết nếu Việt Nam muốn nâng vị thế trong các ngành công nghệ cao.

Theo Organisation for Economic Co-operation and Development, chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành yếu tố phân hóa rõ rệt trong cạnh tranh thu hút FDI giữa các quốc gia.

Thứ hai là tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Đây đang trở thành “ngôn ngữ chung” của dòng vốn quốc tế, đặc biệt là các quỹ đầu tư lớn. Tại VinaCapital, chúng tôi ghi nhận sự quan tâm ngày càng rõ rệt đối với các yếu tố như giảm phát thải, minh bạch thông tin và cấu trúc quản trị doanh nghiệp.

Việc thực hành ESG không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro tốt hơn mà còn mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn dài hạn. Trong bối cảnh các quốc gia cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, ESG trở thành một lợi thế mang tính phân loại.

Đối với thị trường chứng khoán, nhà đầu tư quốc tế kỳ vọng vào một môi trường minh bạch, công bằng trong tiếp cận thông tin và các chuẩn mực quản trị tiệm cận quốc tế. Đây cũng là điều kiện then chốt trong tiến trình nâng hạng thị trường.

Ông Brook Taylor: Ở góc độ tích cực, Việt Nam vẫn đang đáp ứng được nhiều tiêu chí quan trọng của nhà đầu tư nước ngoài, trước hết là tiềm năng tăng trưởng dài hạn. Nền kinh tế duy trì được tốc độ tăng trưởng cao, ổn định trong nhiều năm, cùng với đó là lực lượng lao động trẻ và mức độ hội nhập quốc tế sâu rộng.

Việt Nam cũng đang nổi lên như một điểm đến trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là lợi thế không dễ thay thế trong ngắn hạn. Tuy nhiên, để giữ chân dòng vốn ngoại lâu dài, vẫn còn những điểm nghẽn cần được xử lý.

Thứ nhất là môi trường kinh doanh. Cải cách thủ tục hành chính, giảm độ trễ trong thực thi chính sách và đảm bảo tính nhất quán giữa các cấp quản lý là những yếu tố then chốt. Nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến chính sách, mà quan tâm nhiều hơn đến cách chính sách được triển khai trên thực tế.

Thứ hai là độ sâu của thị trường vốn. Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn hạn chế về quy mô và thanh khoản so với nhu cầu của các nhà đầu tư tổ chức lớn. Số lượng doanh nghiệp vốn hóa lớn, đủ hấp thụ dòng tiền quy mô lớn còn chưa nhiều.

Một rào cản đáng chú ý là giới hạn sở hữu nước ngoài tại nhiều doanh nghiệp đã kín, khiến các quỹ đầu tư khó xây dựng vị thế dài hạn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định phân bổ vốn.

Ngoài ra, minh bạch thông tin và chất lượng quản trị doanh nghiệp trên diện rộng cũng chưa đồng đều. Các nhà đầu tư tổ chức quốc tế cần hệ thống báo cáo tài chính rõ ràng, chuẩn mực, có thể so sánh được với các thị trường khác, do đó lộ trình áp dụng IFRS hay nâng chuẩn quản trị theo thông lệ quốc tế được xem là bước đi then chốt để thu hút dòng vốn ngoại, nhất là trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam mới được nâng hạng lên thành thị trường mới nổi.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!